Khi Thuế Quan Trở Thành Vũ Khí: Chiến Lược Iran Của Mỹ Làm Rúng Động Trật Tự Kinh Tế Thế Giới

Một động thái mang đậm dấu ấn “ngoại giao kinh tế”, Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp mức thuế quan 25% đối với bất kỳ quốc gia nào duy trì quan hệ thương mại với Iran, đánh dấu bước leo thang mạnh mẽ trong chiến dịch gây sức ép của Washington lên Tehran, trong bối cảnh Cộng hòa Hồi giáo này đang chìm sâu vào làn sóng bất ổn nội bộ chưa từng có tiền lệ.

 

Chính sách được ông Trump mô tả là “cuối cùng và không thể đảo ngược” trên Truth Social, không chỉ đe dọa tái định hình các dòng chảy thương mại toàn cầu, mà còn có nguy cơ thổi bùng trở lại xung đột thương mại Mỹ – Trung vốn tưởng như đã lắng dịu trong những tháng gần đây.

 

Công Cụ Thô Bạo Với Phạm Vi Toàn Cầu

Điểm đáng chú ý là tuyên bố áp thuế gần như không kèm theo bất kỳ chi tiết thực thi nào: không thời hạn, không phạm vi cụ thể, không cơ chế cưỡng chế rõ ràng. Khoảng trống chính sách này đã nhanh chóng lan tỏa sự bất định trên các thị trường tài chính quốc tế. Nhà đầu tư giao dịch trong trạng thái thiếu niềm tin, liên tục mở – đóng vị thế ngắn hạn để dò tìm hàm ý chính sách thực tế. Hệ quả là thanh khoản thị trường suy giảm, trong khi giá tài sản ngày càng phản ánh kỳ vọng và suy đoán nhiều hơn là các yếu tố nền tảng.

 

 

Rủi ro kinh tế không hề nhỏ. Mạng lưới đối tác thương mại của Iran trải rộng từ các quốc gia láng giềng cho tới những nền kinh tế lớn như Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ và đặc biệt là Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu dầu thô Iran lớn nhất thế giới. Các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc thậm chí còn gia tăng mua dầu Iran trong tháng trước, khiến mối quan hệ thương mại Bắc Kinh – Tehran mang tính chiến lược cả về kinh tế lẫn địa chính trị.

 

Chính sách thuế mới này có nguy cơ phủ bóng đen lên thỏa thuận thương mại mà ông Trump đạt được với Chủ tịch Tập Cận Bình vào cuối năm ngoái. Trước đó, Washington từng áp thuế lên tới 50% đối với hàng hóa Ấn Độ liên quan đến dầu Nga. Dù New Delhi ban đầu cắt giảm nhập khẩu, các dòng chảy này sau đó đã quay trở lại mức cũ. Trung Quốc, đúng với thông lệ, gần như không phản ứng trước các đe dọa thuế quan trước đây, làm dấy lên nghi ngờ về hiệu quả thực tế của chiến lược gây sức ép bằng thuế lần này.

 

 

Bất Định Pháp Lý Làm Trầm Trọng Hỗn Loạn Chính Sách

Bối cảnh càng trở nên phức tạp khi Tòa án Tối cao Mỹ sắp đưa ra phán quyết về tính hợp hiến của quyền áp thuế toàn cầu mà Tổng thống Trump tự viện dẫn. Một phán quyết bất lợi cho chính quyền, có thể được công bố sớm nhất vào thứ Tư, sẽ giới hạn nghiêm trọng khả năng áp thuế đơn phương đối với các đối tác thương mại của Iran.

 

Sự mơ hồ pháp lý này đặt các tập đoàn đa quốc gia và chính phủ các nước vào trạng thái “đóng băng chiến lược”, khi không bên nào đủ cơ sở để lập kế hoạch thương mại dài hạn một cách chắc chắn.

 

Iran – Tác Nhân Kích Hoạt

Tuyên bố thuế quan được đưa ra trong bối cảnh Iran đang trải qua cuộc khủng hoảng nội bộ nghiêm trọng nhất kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Các cuộc biểu tình quy mô lớn, khởi phát từ sự sụp đổ của đồng nội tệ và điều kiện kinh tế suy kiệt, đã nhanh chóng chuyển hóa thành thách thức trực diện đối với nền tảng của chế độ thần quyền.

 

Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đang đối mặt với làn sóng phản kháng thu hút hàng trăm nghìn người trên khắp cả nước vào cuối tuần qua. Theo các tổ chức nhân quyền, chính quyền đã đáp trả bằng bạo lực, khiến hơn 500 người thiệt mạng và trên 10.000 người bị bắt giữ.

 

Ông Trump công khai ủng hộ người biểu tình, đồng thời cảnh báo Tehran không được tiếp tục đàn áp. Chính quyền Mỹ đã được báo cáo về các kịch bản quân sự, bao gồm khả năng tấn công vào hạ tầng phi quân sự. Tuy nhiên, việc Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi thiết lập kênh liên lạc với đặc phái viên Trung Đông của ông Trump cho thấy cánh cửa ngoại giao vẫn chưa hoàn toàn khép lại.

 

Thị Trường Năng Lượng Trước Nguy Cơ Bất Ổn

Hệ lụy địa chính trị vượt xa phạm vi song phương. Sau chiến dịch quân sự gần đây của Mỹ tại Venezuela dẫn đến việc bắt giữ Nicolás Maduro, bất kỳ sự can dự quân sự nào của Washington tại Iran đều có thể đe dọa an ninh Eo biển Hormuz – điểm nghẽn chiến lược nơi một phần lớn nguồn cung năng lượng toàn cầu đi qua.

 

 

Một vòng xoáy leo thang mới nhiều khả năng sẽ kéo theo các cường quốc khu vực, gây ra cú sốc nghiêm trọng đối với thị trường năng lượng quốc tế, vốn đã mong manh bởi hàng loạt bất định địa chính trị và kinh tế vĩ mô.

 

Sự tổng hợp của cưỡng bức kinh tế, mơ hồ pháp lý và chiến lược bên bờ vực xung đột quân sự khiến đây trở thành một canh bạc có mức cược đặc biệt cao. Liệu chiến lược này có thể đạt được mục tiêu gây sức ép tối đa lên Tehran mà vẫn duy trì ổn định thương mại và tài chính toàn cầu hay không, vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ — nhưng mang tính hệ trọng đối với kinh tế thế giới.

 

Cơ hội hiện tại: Bạc

Giá bạc hiện tại đang cho thấy lực mua rất mạnh khi đã có tín hiệu vượt đỉnh lịch sử, kết nến tháng 12 xanh thân lớn với mức tăng 24.34%. NĐT sang đầu năm mới 2026 chủ động mở vị thế canh mua khi giá có các nhịp điều chỉnh ngắn.

 

 

Triển vọng trung hạn vẫn tích cực, với mục tiêu xa hơn ở vùng 85–95 USD/oz trong quý I/2026, xa hơn có thể đạt tới 150 USD/oz.

 

 

Phân tích này dựa trên giả định tỷ lệ vàng/bạc sẽ quay về các đáy lịch sử dài hạn quanh vùng 30-40, từng xuất hiện vào các chu kỳ cao điểm của bạc (1983, 1998, 2011). Nếu vàng bước vào siêu chu kỳ tăng mạnh lên 7.000-8.000 USD/oz, chỉ cần tỷ lệ vàng/bạc giảm về mức trung tính 35 thì giá bạc đã hàm ý mức tăng rất lớn, phản ánh tính đòn bẩy cao của bạc so với vàng.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.