Khi những án phạt chỉ là cái giá nhỏ cho cuộc chơi lớn
Thêm một lãnh đạo doanh nghiệp bị “tuýt còi” vì mua chui cổ phiếu. Chủ tịch SCI Nguyễn Công Hùng vừa bị xử phạt 175 triệu đồng và cấm giao dịch 4 tháng – minh chứng rõ ràng rằng kỷ luật thị trường vẫn chưa đủ sức ngăn những toan tính lặp lại.
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa ban hành quyết định xử phạt hành chính đối với ông Nguyễn Công Hùng – Chủ tịch HĐQT Công ty CP SCI (HNX: S99) vì vi phạm quy định công bố thông tin trong giao dịch chứng khoán.
Theo đó, ông Hùng bị phạt 175 triệu đồng và đình chỉ giao dịch trong 4 tháng sau khi mua “chui” 1 triệu cổ phiếu S99 vào ngày 13/6/2024 mà không thực hiện nghĩa vụ báo cáo theo quy định.
Thời điểm giao dịch, cổ phiếu S99 dao động quanh 10.000–11.000 đồng/cp. Sau đó, mã này từng rơi về 5.000 đồng/cp trước khi hồi phục lên vùng 9.000 đồng hiện nay (20/10/2025). Dù biến động lớn, mức xử phạt hành chính dành cho người đứng đầu doanh nghiệp vẫn dừng ở con số tương đối nhỏ so với giá trị giao dịch và tác động thị trường.
Cùng thời điểm, UBCKNN cũng xử phạt ông Nguyễn Văn Thiện – Thành viên HĐQT Công ty CP Đầu tư và Phát triển Doanh nghiệp Việt Nam (HNX: FID) hơn 205 triệu đồng vì “bán chui” 1,2 triệu cổ phiếu FID, đồng thời đình chỉ giao dịch 4 tháng.
Đáng chú ý, thương vụ diễn ra đúng phiên cổ phiếu FID tăng trần lên 2.200 đồng/cp, khớp lệnh 3,5 triệu đơn vị. Tạm tính, ông Thiện có thể thu về 2,6 tỷ đồng – gấp nhiều lần số tiền phạt, trước khi bất ngờ được bầu làm Chủ tịch HĐQT doanh nghiệp chỉ ít tuần sau đó.
Khi “mất con tép nhỏ” để “được con cá to”
Những vụ “mua – bán chui” cổ phiếu của lãnh đạo doanh nghiệp không còn là hiện tượng cá biệt trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Dù hiểu rõ quy định, nhiều người vẫn cố tình vi phạm vì lợi nhuận tiềm năng từ giao dịch vượt xa mức xử phạt – một dạng “tính toán kinh tế” mà giới chuyên gia ví von là “chấp nhận mất con tép nhỏ để đổi con cá to”.
Theo Nghị định 128/2021/NĐ-CP, hành vi không báo cáo trước giao dịch có thể bị phạt từ 5 – 250 triệu đồng hoặc 3 – 5% giá trị giao dịch nếu vượt 10 tỷ đồng. Ngoài ra, người vi phạm có thể bị đình chỉ giao dịch từ 3 – 5 tháng.
Tuy nhiên, nếu so sánh với chuẩn quốc tế, mức phạt này vẫn được đánh giá là “nhẹ tay”. Ở Mỹ, hành vi giao dịch nội gián có thể bị phạt tới 5 triệu USD hoặc 20 năm tù, trong khi tại Hồng Kông, mức phạt lên tới 10 triệu HKD hoặc 10 năm tù. Chính sự nghiêm khắc này khiến những vụ giao dịch “chui” gần như biến mất ở các thị trường phát triển.
Tâm lý che giấu và hệ lụy niềm tin
Một nguyên nhân khác khiến tình trạng này kéo dài là tâm lý e ngại công bố thông tin của lãnh đạo doanh nghiệp. Việc đăng ký bán cổ phiếu thường bị thị trường diễn giải tiêu cực, khiến giá giảm trước khi giao dịch diễn ra. Để tránh áp lực dư luận và rủi ro giảm giá, nhiều người chọn im lặng – bất chấp vi phạm quy định minh bạch.
Hệ quả là nhà đầu tư nhỏ lẻ trở thành bên chịu thiệt đầu tiên, bởi phần lớn cổ phiếu bị “bán chui” đều thuộc nhóm đầu cơ, biến động mạnh. Khi chính người cầm lái doanh nghiệp cũng tham gia lướt sóng, niềm tin thị trường bị bào mòn từng chút một.
Rủi ro còn lan sang các công ty chứng khoán, đặc biệt là những đơn vị cho vay margin đối với cổ phiếu vi phạm. Một chuyên gia cảnh báo: “Cho vay margin với cổ phiếu bị lãnh đạo bán chui chẳng khác nào tự đẩy mình vào vùng rủi ro cao”. Thực tế cho thấy, sau mỗi vụ xử phạt, giá cổ phiếu liên quan thường giảm sâu, ảnh hưởng trực tiếp tới an toàn vốn và danh mục cho vay của các công ty chứng khoán.
Luật có, nhưng cần đủ sức răn đe
Hơn hai thập kỷ hình thành, thị trường chứng khoán Việt Nam đã phát triển mạnh về quy mô và dòng vốn, nhưng vẫn thiếu sự nghiêm minh tương xứng trong khâu giám sát và chế tài.
Nếu mức phạt chỉ dừng lại ở vài trăm triệu đồng, trong khi lợi ích thu được gấp nhiều lần, thì “mua chui”, “bán chui” sẽ còn tiếp diễn.
Một thị trường minh bạch không chỉ cần nhà đầu tư thông minh, mà còn cần kỷ luật mạnh tay và niềm tin được bảo vệ. Khi “phí vi phạm” vẫn rẻ hơn lợi nhuận, luật pháp chưa thể hoàn thành sứ mệnh của mình.
Bạn muốn trở thành VIP/PRO trên 24HMONEY?
Bấm vào đây để liên hệ 24HMoney ngay

Bàn tán về thị trường