Iran tái định hình sức mạnh tên lửa

Sau gần 7 tháng giao tranh với Mỹ và Israel, Iran đang phát tín hiệu chuyển từ thế đáp trả sang chủ động răn đe, trong đó tên lửa được xem là một công cụ then chốt. Diễn biến này có thể kéo dài áp lực lên dầu mỏ và vận tải biển.

Khi năng lực tên lửa gắn với kiểm soát các tuyến hàng hải chiến lược, tác động kinh tế không còn giới hạn trong khu vực Trung Đông.

Sau các đợt tập kích kéo dài từ cuối tháng 2, Iran vẫn duy trì năng lực tên lửa và tuyên bố phát triển những hệ thống mới. Ngày 5/9, Iran phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào hai tàu chiến Mỹ; CENTCOM xác nhận các tàu đã né tránh thành công và không ghi nhận thương vong. Tehran sau đó tuyên bố đã thử một loại tên lửa mới, song các đặc tính cụ thể chưa được xác nhận độc lập.

Đáng chú ý hơn nằm ở thay đổi học thuyết. Truyền thông Iran dẫn lời quan chức nước này cho rằng năng lực tên lửa mới cho phép Tehran hành động trước khi một mối đe dọa được triển khai. Đây là tín hiệu cho thấy tên lửa không chỉ phục vụ trả đũa mà còn được đặt trong chiến lược răn đe chủ động.

Với thị trường năng lượng, biến số lớn nhất vẫn là eo biển Hormuz. Đây là tuyến vận chuyển dầu khí trọng yếu và đã chịu tác động mạnh từ xung đột. Đến cuối tháng 9, Brent đã quay lên trên 105 USD/thùng, cao hơn đáng kể mức khoảng 72 USD trước khi chiến sự Mỹ - Iran bùng phát.

Nếu căng thẳng kéo dài, nhóm chịu tác động trực tiếp gồm vận tải biển, hàng không, lọc hóa dầu và các ngành sử dụng nhiều năng lượng. Chi phí nhiên liệu cao hơn có thể làm biên lợi nhuận bị thu hẹp, trong khi doanh nghiệp vận tải phải đối mặt với phí bảo hiểm, thay đổi tuyến đường và thời gian giao hàng.

Ở chiều ngược lại, giá dầu cao tạo môi trường thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp thượng nguồn dầu khí nếu sản lượng và giá bán duy trì được mức cao. Tuy nhiên, lợi ích giữa các mắt xích không đồng đều khi chi phí vận chuyển và đầu vào cũng tăng theo.

Đáng chú ý, Iran gần đây đồng thời đưa ra đề xuất mở lại Hormuz và chấm dứt xung đột trong một lộ trình 7 ngày. Điều này cho thấy diễn biến quân sự và ngoại giao đang song hành, khiến biến động năng lượng phụ thuộc lớn vào từng tín hiệu mới từ khu vực.