Iran sẽ phản hồi đề xuất chấm dứt xung đột của Mỹ trong hôm nay

Iran dự kiến sẽ gửi phản hồi tới các bên trung gian trong ngày 7/5 về đề xuất của Mỹ nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đã có những cuộc trao đổi “rất tích cực” với Tehran trong vòng 24 giờ qua và khả năng đạt được thỏa thuận là khá lớn.

Theo nhiều nguồn tin khu vực, Mỹ và Iran đang tiến gần tới một bản ghi nhớ mang tính nguyên tắc nhằm kết thúc chiến sự và mở đường cho các cuộc đàm phán sâu hơn về vấn đề hạt nhân. Hãng Reuters cùng Axios cho biết đây được xem là thời điểm hai bên tiến sát thỏa thuận nhất kể từ khi căng thẳng bùng phát. Hiện phía Mỹ đang chờ phản hồi cuối cùng từ Tehran đối với một số điều khoản then chốt.

Bản ghi nhớ được cho là chỉ dài khoảng một trang, đóng vai trò như khuôn khổ tạm thời thay vì hiệp ước chính thức. Nội dung chủ yếu bao gồm việc ngừng xung đột trong khu vực và khởi động giai đoạn đàm phán kéo dài 30 ngày nhằm xây dựng thỏa thuận toàn diện hơn. Các cuộc thương lượng tiếp theo có thể diễn ra tại Islamabad hoặc Geneva.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố Tehran chỉ chấp nhận một thỏa thuận “công bằng và toàn diện”, dù không trực tiếp nhắc tới dự thảo hiện nay.

Theo Axios, dự thảo ghi nhớ bao gồm một số nội dung đáng chú ý như Iran tạm dừng hoạt động làm giàu uranium, còn Mỹ sẽ từng bước gỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Tehran. Hai bên cũng được cho là sẽ nới lỏng các hạn chế liên quan đến hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz.

Vấn đề thời hạn ngừng làm giàu uranium vẫn đang được thương lượng. Mỹ muốn kéo dài khoảng 20 năm, trong khi Iran từng đề xuất 5 năm. Phương án đang được bàn thảo hiện nay dao động từ 12–15 năm. Washington cũng muốn bổ sung điều khoản gia hạn nếu Tehran vi phạm cam kết. Sau thời gian này, Iran có thể được phép làm giàu uranium ở mức thấp 3,67%.

Ngoài ra, Tehran sẽ phải cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân, không vận hành các cơ sở hạt nhân ngầm và chấp nhận cơ chế thanh tra tăng cường của Liên Hợp Quốc, bao gồm các cuộc kiểm tra đột xuất. Mỹ cũng yêu cầu Iran chuyển lượng uranium làm giàu cao ra khỏi lãnh thổ, dù Tehran trước đó nhiều lần phản đối đề xuất này. Một phương án đang được cân nhắc là đưa số uranium này sang Mỹ.

Phía Mỹ cho rằng bản ghi nhớ hiện tại chỉ là bước khởi đầu và nhiều điều khoản vẫn cần tiếp tục thương lượng trước khi đạt được thỏa thuận cuối cùng. Chính quyền ông Trump được cho là vẫn lo ngại sự chia rẽ trong nội bộ giới lãnh đạo Iran có thể cản trở tiến trình đàm phán.

Tổng thống Donald Trump cảnh báo nếu Iran không chấp nhận các điều kiện đã thống nhất, chiến dịch quân sự sẽ tiếp tục với quy mô lớn hơn. Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh rằng hai bên cần một giải pháp ngoại giao rõ ràng để tiến trình đàm phán đạt hiệu quả.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran vẫn đang xem xét kỹ đề xuất từ Washington trước khi gửi phản hồi chính thức thông qua Pakistan. Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cáo buộc Mỹ đang sử dụng sức ép kinh tế, phong tỏa hàng hải và truyền thông nhằm buộc Iran phải nhượng bộ.

Thông tin về khả năng đạt được thỏa thuận đã khiến thị trường tài chính toàn cầu phản ứng mạnh. Giá dầu Brent có thời điểm giảm hơn 11%, xuống dưới mốc 100 USD/thùng trước khi phục hồi trở lại. Cùng lúc, thị trường chứng khoán quốc tế tăng điểm và lợi suất trái phiếu giảm nhờ kỳ vọng căng thẳng tại Trung Đông có thể sớm hạ nhiệt.