#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

IMF cảnh báo kịch bản kinh tế toàn cầu "rơi tự do"

Việc đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ không chỉ làm nghẹt thở eo biển Hormuz mà còn đặt các ngân hàng trung ương vào "bài toán tử thần": Phải nâng lãi suất ngay cả khi nền kinh tế đang kiệt quệ.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vừa phát đi cảnh báo hiếm hoi về một chu kỳ suy giảm có thể lan rộng trên toàn cầu, trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và thị trường năng lượng rung lắc dữ dội.

Trong báo cáo cập nhật tháng 4, IMF hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 xuống còn 3,1%, thấp hơn cả mức dự báo trước đó lẫn kết quả năm trước. Nhưng con số này chỉ phản ánh kịch bản “dễ chịu nhất” trong một bức tranh đầy bất định.

Theo Kinh tế trưởng Pierre-Olivier Gourinchas, nếu xung đột kéo dài và tiếp tục bóp nghẹt nguồn cung năng lượng, tăng trưởng toàn cầu có thể trượt xuống quanh 2% – mức thường chỉ xuất hiện trong những giai đoạn suy thoái nghiêm trọng.

Điểm đáng chú ý là IMF không còn nói về một viễn cảnh đơn tuyến, mà đưa ra ba kịch bản cho một thế giới đầy biến số.

Ở kịch bản cơ sở, căng thẳng được kiểm soát phần nào, giá dầu duy trì quanh 80 USD/thùng và tăng trưởng giữ ở mức 3,1%. Tuy nhiên, “lực cản” vẫn hiện hữu, khiến đà phục hồi không thể bứt phá.

Trong kịch bản xấu hơn, chiến sự kéo dài đến cuối năm, giá dầu có thể vọt lên khoảng 100 USD/thùng. Khi đó, tăng trưởng toàn cầu giảm còn 2,6%, trong khi lạm phát bị đẩy lên 5,4%, tạo áp lực kép lên chính sách tiền tệ.

Kịch bản nghiêm trọng nhất mở ra một chu kỳ suy giảm sâu hơn khi xung đột kéo dài sang năm sau, khiến giá năng lượng neo ở mức cao và kéo theo những hệ lụy dây chuyền sang tài chính, thương mại và an ninh lương thực.

Dù không đưa ra xác suất cụ thể, IMF thừa nhận các diễn biến gần đây – đặc biệt là đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ – đang khiến cán cân nghiêng dần về phía các kịch bản tiêu cực.

Trọng tâm của mọi rủi ro vẫn nằm ở dầu mỏ. Từ đầu năm, giá dầu Brent đã nhiều lần tiệm cận mốc 100 USD/thùng, khi eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng huyết mạch – bị gián đoạn.

IMF đánh giá mức độ xáo trộn lần này thậm chí còn vượt qua cú sốc dầu mỏ năm 1973. Tác động không dừng ở chi phí nhiên liệu, mà lan sang vận tải, sản xuất và tiêu dùng, tạo áp lực lạm phát trên diện rộng.

Các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng, đặc biệt là nhóm thị trường mới nổi, sẽ chịu tổn thương lớn nhất khi chi phí đầu vào tăng cao bào mòn tăng trưởng.

Trung Đông là khu vực bị ảnh hưởng trực tiếp với tăng trưởng năm 2026 chỉ còn 1,9%. Châu Âu cũng suy yếu rõ rệt khi bị hạ xuống 1,1%, trong khi Trung Quốc giảm nhẹ còn 4,4%.

Mỹ được đánh giá có sức chống chịu tốt hơn nhờ nguồn cung năng lượng nội địa và vai trò dẫn dắt trong làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo, với tăng trưởng dự báo ở mức 2,3%. Tuy nhiên, ngay cả nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng không tránh khỏi thế khó khi phải cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.

Áp lực lớn nhất lúc này nằm ở chính sách tiền tệ. Khi lạm phát có nguy cơ quay trở lại, các ngân hàng trung ương có thể buộc phải nâng lãi suất, ngay cả khi nền kinh tế đang suy yếu.

Vòng xoáy bất lợi vì thế có nguy cơ hình thành: lãi suất cao bóp nghẹt đầu tư và tiêu dùng, trong khi chi phí năng lượng tiếp tục đẩy giá cả đi lên.

Dù vậy, kinh tế toàn cầu chưa hoàn toàn mất điểm tựa. Chính sách tài khóa mở rộng tại nhiều quốc gia, cùng làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo, đang tạo ra những lực đỡ nhất định cho tăng trưởng dài hạn.

Tuy nhiên, IMF cho rằng các yếu tố tích cực này khó đủ sức trung hòa cú sốc địa chính trị đang lan rộng. Nguy cơ suy giảm sâu hiện được đánh giá lớn hơn khả năng phục hồi bất ngờ.

Trong một thế giới mà nhiều rủi ro cùng lúc hội tụ, nền kinh tế toàn cầu đang tiến gần hơn tới một phép thử khắc nghiệt – nơi chỉ một biến số cũng có thể kéo lệch toàn bộ quỹ đạo tăng trưởng.