MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Bất Động Sản

24HMONEY đã kiểm duyệt

Ham nhà giá rẻ, trả giá tiền tỷ

Chuyên gia pháp lý cảnh báo, các giao dịch nhà ở xã hội núp bóng “suất ngoại giao”, thu tiền chênh trái quy định không chỉ tiềm ẩn nguy cơ bị thu hồi nhà mà còn có thể dẫn tới xử lý hình sự.

“Cơn khát” nhà ở giá rẻ tại các đô thị lớn như Hà Nội, TPHCM hay Đà Nẵng vẫn chưa hề có dấu hiệu hạ nhiệt. Mỗi lần dự án nhà ở xã hội (NOXH) mở bán, cảnh tượng quen thuộc lại tái diễn: hàng trăm người dân xếp hàng từ nửa đêm, thậm chí 2–3 giờ sáng, chờ nộp hồ sơ với hy vọng mong manh sở hữu một chốn an cư. Chính khoảng trống giữa nhu cầu bức thiết và nguồn cung hạn hẹp ấy đã trở thành mảnh đất màu mỡ cho các hành vi trục lợi nảy sinh.

Ma trận “suất ngoại giao” và cái bẫy tiền chênh

Đánh trúng tâm lý sợ trượt suất của người lao động thu nhập thấp, thời gian qua, nhiều sàn giao dịch và môi giới bất động sản đã dựng lên một “ma trận” dịch vụ đầy mê hoặc: bao đậu hồ sơ, suất ngoại giao, ký chờ suất nội bộ. Những lời cam kết nghe có vẻ chắc nịch, nhưng cái giá phải trả thì không hề rẻ.

Theo ghi nhận, khoản tiền chênh – được gọi là “phí dịch vụ” ngoài hợp đồng – dao động từ vài chục đến cả trăm triệu đồng, thậm chí tại một số dự án bị đẩy lên mức 30–40% so với giá niêm yết của chủ đầu tư.

Trao đổi với phóng viên, luật sư Lê Hiếu (Công ty Luật Hiếu Hùng) nhấn mạnh: về bản chất, nhà ở xã hội không phải hàng hóa thương mại tự do. Mọi thỏa thuận đặt cọc, mua bán, thu tiền chênh lệch ngoài hợp đồng chính thức đều là giao dịch dân sự vô hiệu, không được pháp luật công nhận và bảo vệ.

Thực tế đã có không ít người “xuống tiền” vì tin vào những lời quảng cáo về “quan hệ rộng”. Nhưng khi tranh chấp phát sinh hoặc dự án bị thanh tra, khoản tiền chênh ấy gần như mất trắng, bởi không có hóa đơn chứng từ hợp pháp, thậm chí chỉ là những giấy viết tay mơ hồ. Theo luật sư Hiếu, đây là rủi ro tài chính hiện hữu mà người mua cần đặc biệt cảnh giác.

Nhờ người đứng tên: Canh bạc pháp lý đầy bất trắc

Một biến tướng khác không kém phần nhức nhối là việc “lách luật” bằng cách mượn hồ sơ, nhờ người thân hoặc người lao động thu nhập thấp đứng tên mua NOXH. Người có tiền nhưng không thuộc diện ưu đãi thỏa thuận ngầm để sở hữu căn nhà vốn dành cho đối tượng yếu thế.

Theo luật sư Lê Hiếu, hành vi này không chỉ đặt ra vấn đề đạo đức xã hội mà còn tiềm ẩn những hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Trước hết là nguy cơ mất trắng tài sản. Về mặt pháp lý, căn nhà thuộc quyền sở hữu của người đứng tên. Nếu người này không chịu sang tên, qua đời, ly hôn hoặc phát sinh tranh chấp, người bỏ tiền thực sự thường rơi vào thế yếu và rất khó đòi lại quyền lợi.

Bên cạnh đó là chế tài hành chính. Theo Điều 64 Nghị định 16/2022, hành vi mua bán NOXH không đúng đối tượng có thể bị phạt từ 40–120 triệu đồng, kèm biện pháp thu hồi nhà và hoàn trả tiền. Nghĩa là người mua gian dối mất nhà, còn người đứng tên cũng không tránh khỏi hệ lụy.

Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi gian dối có tổ chức hoặc liên quan đến việc làm giả giấy tờ như xác nhận thu nhập, cư trú…, các cá nhân liên quan có thể đối mặt trách nhiệm hình sự về các tội danh như lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức.

“Bàn tay sắt” từ Chỉ thị 34

Trước những biến tướng ngày càng phức tạp, ngày 11/12, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 34 – được xem là động thái mạnh mẽ nhất từ trước đến nay nhằm lập lại trật tự thị trường NOXH.

Chỉ thị chỉ rõ hàng loạt lỗ hổng như tình trạng cò mồi lộng hành, nộp hồ sơ trùng lặp nhiều nơi, giá bán bị thổi phồng, gây mất trật tự xã hội. Theo đó, chủ đầu tư và sở xây dựng các địa phương buộc phải công khai toàn bộ thông tin dự án, danh sách xét duyệt trên cổng thông tin điện tử và báo chí địa phương. Việc tiếp nhận hồ sơ sẽ chuyển sang hình thức trực tuyến, chấm dứt cảnh xếp hàng chen lấn – mảnh đất quen thuộc của “cò” trục lợi.

Không dừng ở khâu đầu vào, Chỉ thị 34 yêu cầu siết chặt hậu kiểm. Bộ Công an sẽ sử dụng dữ liệu dân cư (VNeID) để xác minh thu nhập, thực trạng nhà ở. Mọi trường hợp phát hiện gian dối sau khi ký hợp đồng đều bị thu hồi nhà ngay lập tức và công khai danh tính vi phạm.

Đáng chú ý, Chỉ thị cũng cấm tuyệt đối việc thu tiền đặt cọc trái quy định hoặc ủy quyền cho sàn giao dịch thu tiền. Những môi giới thao túng hồ sơ, lừa đảo người mua sẽ bị xử lý nghiêm, kể cả bằng chế tài hình sự.