Giải ngân đầu tư công suy giảm gia tốc và giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn thể chế cho Doanh nghiệp Nhà nước

Pro

Trần Trí Yuanta HO

(Chuyên viên tư vấn đầu tư Yuanta Việt Nam)

M.AI tóm tắt

Giá Dầu 24h: Xem ngay!

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

17/04/2026

Giải ngân đầu tư công suy giảm gia tốc và giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn thể chế cho Doanh nghiệp Nhà nước

Bước sang quý II/2026, công tác giải ngân đầu tư công đang bộc lộ sự phân hóa sâu sắc cùng dấu hiệu chững lại đáng quan ngại của dòng vốn. Nút thắt trọng yếu không xuất phát từ nguồn lực tài chính, mà nằm ở rào cản tâm lý e ngại rủi ro và sự suy giảm động lực tại các cơ quan thực thi.

Trong bối cảnh đó, Công văn hỏa tốc số 4784/BTC-CLCS đề xuất xây dựng một Nghị quyết đặc thù dành riêng cho khu vực Kinh tế Nhà nước (KTNN) được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy chiến lược, khôi phục động lực tăng trưởng vĩ mô.

1. Ách tắc dòng vốn và sự phân hóa trong tiến độ giải ngân

Dữ liệu cập nhật từ Báo cáo của Bộ Tài chính tính đến ngày 09/4/2026 cho thấy những nghịch lý rõ nét trong năng lực hấp thụ vốn của nền kinh tế.

- Tiến độ hấp thụ vốn chưa đạt kỳ vọng: Tính đến ngày 09/4/2026, tổng khối lượng giải ngân toàn quốc mới đạt 121.451 tỷ đồng, tương đương 12% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Áp lực giải ngân phần còn lại của quy mô vốn khổng lồ (hơn 1 triệu tỷ đồng) trong ba quý cuối năm là một thách thức vĩ mô to lớn.

- Gia tốc giải ngân suy giảm đột ngột: Đáng quan ngại hơn, tiến độ giải ngân đang cho thấy dấu hiệu suy yếu. Khối lượng giải ngân phát sinh trong tuần từ 03-09/4/2026 chỉ đạt 8.074,6 tỷ đồng. Mức hấp thụ này sụt giảm mạnh, chỉ bằng 47% so với tuần kế trước (đạt 17.147,4 tỷ đồng trong tuần từ 27/3 đến 02/4/2026).

- Sự phân hóa cực đoan: Thống kê ghi nhận 08 bộ, cơ quan và 16 địa phương duy trì tỷ lệ giải ngân vượt mức bình quân. Các điểm sáng tiêu biểu bao gồm Bộ Quốc phòng (22,4%), Thành phố Hải Phòng (22,6%) và Bộ Công an (16,2%). Trái lại, có 27 bộ, cơ quan và 18 địa phương ghi nhận tiến độ dưới mức bình quân, trong đó đặc biệt lưu tâm là 17 cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 1% hoặc hoàn toàn đình trệ ở mức 0%.

2. Căn nguyên trì trệ: Rào cản pháp lý và điểm nghẽn động lực

Sự đình trệ tại nhóm 17 cơ quan trung ương và sự suy giảm gia tốc giải ngân chung là hệ quả trực tiếp của tâm lý e ngại rủi ro pháp lý và sự thiếu vắng các cơ chế tạo động lực thực chất.

Bộ Tài chính đã nhận diện rõ những vướng mắc thể chế đang kìm hãm khối Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) – lực lượng chủ lực trong triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm. Khung pháp lý hiện hành (Luật Doanh nghiệp 2020) chưa có cơ chế cho phép DNNN trích lập quỹ thưởng từ phần lợi nhuận vượt kế hoạch. Việc thiếu vắng cơ chế phân phối lợi ích tương xứng với hiệu quả hoạt động vượt trội đã triệt tiêu động lực đổi mới sáng tạo và nỗ lực tối ưu hóa của các tổ chức, cá nhân.

3. Động lực từ Công văn 4784: Tái cấu trúc tư duy quản lý và định vị lại Kinh tế Nhà nước

Nhằm tháo gỡ triệt để các rào cản này, Công văn Hỏa tốc số 4784/BTC-CLCS (ngày 16/4/2026) đã kiến nghị Quốc hội ban hành một Nghị quyết đặc thù mang tính đột phá. Khung chính sách mới tập trung vào ba trụ cột cốt lõi:

- Cơ chế tạo động lực tài chính: Kiến nghị cho phép DNNN giữ lại tối đa 10% phần lợi nhuận dôi dư vượt kế hoạch. Thay vì kết chuyển toàn bộ vào ngân sách nhà nước, việc cho phép sử dụng phần lợi nhuận này làm quỹ thưởng sẽ trực tiếp kích thích năng suất lao động. Về dài hạn, động thái này thể hiện sự chuyển dịch sang tư duy "Quỹ đầu tư kiến tạo" (Venture Capital), chấp nhận chia sẻ nguồn thu ngắn hạn để xây dựng lợi thế cạnh tranh, thu hút nhân sự chất lượng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh cốt lõi cho DNNN.

- Thiết lập hành lang bảo vệ pháp lý: Cơ chế đề xuất bảo vệ cán bộ quản lý tuân thủ đúng quy trình trước các rủi ro mang tính khách quan. Đây là giải pháp then chốt nhằm giải tỏa tâm lý e ngại rủi ro, khích lệ tinh thần đổi mới sáng tạo và sự quyết đoán trong công tác điều hành. Khi rào cản tâm lý được tháo gỡ, các thủ tục phê duyệt và giải ngân dự án sẽ diễn ra trơn tru và hiệu quả hơn.

- Tối ưu hóa nguồn lực thông qua Dự trữ Quốc gia: Vai trò của Dự trữ quốc gia được tái định vị thành công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô và đảm bảo tự chủ chiến lược. Với lộ trình nâng quy mô dự trữ từ mức 0,12% GDP (cuối 2025) lên 1% GDP (2030) và 2% GDP (2045), một nguồn lực đầu tư khổng lồ sẽ được bơm vào nền kinh tế. Dòng vốn này được định hướng tập trung vào các lĩnh vực hạ tầng cốt lõi như năng lượng, an ninh lương thực và logistics.

=> Khung chính sách đột phá này không chỉ tháo gỡ những điểm nghẽn nội tại trong tiến độ giải ngân mà còn tái định vị vai trò chủ đạo của KTNN. Thông qua việc phân bổ nguồn lực công quy mô lớn và thiết lập cơ chế quản trị rủi ro linh hoạt để hoàn thiện hệ thống hạ tầng và chuỗi logistics lõi, khối DNNN sẽ kiến tạo bệ phóng vững chắc cho nền kinh tế. Khi cơ sở hạ tầng nền tảng được thiết lập, khu vực kinh tế tư nhân và thị trường tài chính sẽ có điều kiện thuận lợi nhất để hấp thụ dòng vốn và mở rộng chuỗi cung ứng. Hệ thống đã sẵn sàng, chỉ cần Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết, nền kinh tế sẽ có cơ sở vững chắc để bước vào một chu kỳ tăng trưởng mở rộng mới.

Quý anh chị nhà đầu tư vui lòng liên hệ em Trí Yuanta - Hội sở

SĐT/Zalo: 0914929879.

Link nhóm giao lưu và học hỏi: https://zalo.me/g/enqlru264

Đồng hành cùng thịnh vượng!