Giá vàng và bạc thiết lập kỷ lục khi Trump đe dọa áp thuế lên EU vì Greenland

Giá vàng giao ngay và bạc liên tục tăng vọt lên mức cao kỷ lục trong phiên giao dịch hôm nay, giữa lúc căng thẳng thương mại giữa Mỹ và châu Âu leo thang. Nguyên nhân chính là kế hoạch của Tổng thống Donald Trump nhằm áp thuế nhập khẩu 10% đối với hàng hóa từ tám quốc gia châu Âu, động thái mà ông cho là cần thiết để buộc các bên nhượng bộ trong thương vụ mua đảo Greenland. Thông báo này đã khiến nhà đầu tư đổ xô vào các tài sản trú ẩn an toàn như kim loại quý.

Giá Bạc chạm mốc 94 USD/OUNCE vào sáng ngày 19/1

Giá vàng tương lai tăng vọt lên mức cao kỷ lục 4.660 USD/ounce

Vào cuối tuần trước, ông Trump tuyên bố sẽ đánh thuế 10% đối với tất cả hàng hóa nhập khẩu từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan – những nước mà ông cáo buộc đang cản trở đàm phán mua Greenland. Kế hoạch được công bố trên mạng xã hội của ông gồm hai giai đoạn: mức thuế 10% sẽ có hiệu lực từ ngày 1/2, và nếu không đạt được thỏa thuận, mức này sẽ tăng lên 25% từ ngày 1/6. Ông Trump nhấn mạnh rằng Trung Quốc và Nga đều muốn tiếp cận Greenland, trong khi Đan Mạch không có khả năng tự bảo vệ hòn đảo. Ông lập luận chỉ có Mỹ, dưới sự lãnh đạo của mình, mới đủ điều kiện tham gia “ván cờ” giành quyền kiểm soát vùng lãnh thổ chiến lược này. Trước đó, nhóm các nước kể trên đã chịu mức thuế nhập khẩu từ 10% đến 15% của Mỹ trong các tranh chấp thương mại gần đây.

Phản ứng của châu Âu

Thông điệp đe dọa tăng thuế của Tổng thống Mỹ lập tức vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ châu Âu. Tám quốc gia mục tiêu cùng ra tuyên bố chung cảnh báo rằng việc Mỹ áp thuế lên đồng minh sẽ làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có thể dẫn tới một vòng xoáy đối đầu nguy hiểm. Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen ca ngợi quan điểm kiên định của các đồng minh, khẳng định châu Âu sẽ không chấp nhận bị “tống tiền” kinh tế. Lãnh đạo tài chính Đức và Thủ tướng Thụy Điển cũng đồng tình với thái độ cứng rắn của bà Frederiksen.

Các nhà lãnh đạo châu Âu dự kiến sẽ nhóm họp khẩn cấp để tìm kiếm phương án ứng phó. Theo các nguồn tin thân cận, Liên minh châu Âu đang xem xét các biện pháp trả đũa thương mại, bao gồm khả năng áp thuế đáp trả lên khoảng 93 tỷ euro (108 tỷ USD) hàng hóa Mỹ. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron được cho là có thể đề xuất kích hoạt cơ chế chống cưỡng ép (ACI) của EU – công cụ trả đũa mạnh mẽ nhất cho phép khối triển khai một loạt biện pháp đáp trả hành động thương mại cưỡng ép.

Trong khi phản ứng của các chính khách châu Âu diễn ra, các quan chức Mỹ tiếp tục biện hộ cho lập trường cứng rắn của Tổng thống Trump. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát biểu trên đài NBC rằng châu Âu đang tỏ ra yếu đuối, trong khi Mỹ thể hiện sức mạnh. Ông khẳng định quan điểm cho rằng việc đảm bảo an ninh quốc gia của Mỹ phụ thuộc vào việc Greenland thuộc quyền Mỹ. Cựu Thủ tướng Đan Mạch Anders Fogh Rasmussen thì chỉ trích Tổng thống Trump sử dụng ngôn từ hăm dọa như “kẻ côn đồ” (gangster) và cho rằng mưu đồ chiếm Greenland chỉ là chiêu bài đánh lạc hướng khỏi cuộc chiến ở Ukraine.

Tuần qua cũng chứng kiến các cuộc biểu tình phản đối tại Đan Mạch và Greenland. Tại Nuuk – thủ đô Greenland – hàng nghìn người biểu tình đã tuần hành đến đại sứ quán Mỹ, giương cao biểu ngữ bằng tiếng Greenland “Kalaallit Nunaat” (tên bản địa của đảo). Nhiều người dân địa phương hô vang yêu cầu tôn trọng quyền tự quyết của họ và phản đối ý định mua bán đảo Greenland giữa hai chính phủ.

Dòng tiền tìm về kim loại quý đã góp phần đẩy giá lên cao kỷ lục.

Vào đầu tuần, giá vàng giao ngay tăng khoảng 1,6%, đạt mức 4.668,76 USD/oz, có lúc chạm đỉnh lịch sử 4.690,59 USD. Giá bạc bật lên 3,2%, đạt 93,02 USD/oz và từng chạm mức cao nhất 94,12 USD. Giá bạch kim và palladium cũng ghi nhận xu hướng tăng, trong khi chỉ số Bloomberg Dollar Spot (thước đo sức mạnh đồng USD) giảm khoảng 0,1%. Theo nhiều nhà quan sát thị trường, lời đe dọa áp thuế mới của Mỹ đã làm suy yếu triển vọng kinh tế toàn cầu và kích hoạt nhu cầu phòng ngừa rủi ro, khiến nhà đầu tư gom vàng và bạc – những tài sản được coi là “nơi trú ẩn” an toàn.

Một số chuyên gia dự báo xu hướng tăng có thể kéo dài. Nhà phân tích Kyle Rodda tại Capital.com (Melbourne) nhận định rằng rủi ro địa chính trị gia tăng cùng sự thiếu ổn định trong chính sách đối ngoại của Mỹ đang làm suy giảm niềm tin vào đồng USD, tạo nên điều kiện thuận lợi để giá vàng và bạc tiếp tục đi lên. Thêm vào đó, trước đó từ năm ngoái, kim loại quý đã tăng mạnh khi nước Mỹ tiến hành bắt giữ lãnh tụ Venezuela và gia tăng các đe dọa liên quan đến Greenland. Chính quyền Trump còn chỉ trích mạnh mẽ Cục Dự trữ Liên bang, dấy lên lo ngại về tương lai của chính sách tiền tệ và thúc đẩy xu hướng “phá giá” tiền tệ, khi nhà đầu tư tránh nắm giữ trái phiếu chính phủ và đồng tiền do lo ngại nợ công.

Trong bối cảnh đó, các quỹ giao dịch vàng (ETF) đã gia tăng lượng nắm giữ, và nhiều ngân hàng đầu tư lớn như Citigroup dự báo vàng có thể chạm 5.000 USD/oz trong vài tháng tới. Các nhà quan sát cho rằng chính những yếu tố chính trị – kinh tế đang đan xen vừa qua đã tạo nên “sự kết hợp hoàn hảo” để đẩy vàng, bạc lên những đỉnh cao mới. Trong ngắn hạn, diễn biến trên thị trường tài chính sẽ còn phụ thuộc vào việc EU có thực hiện các biện pháp trả đũa mạnh mẽ ra sao, cũng như kết quả của các cuộc tranh luận tại Tòa án Tối cao Mỹ về quyền hạn áp thuế khẩn cấp của tổng thống. Tuy vậy, ngay lập tức, thông điệp cứng rắn của Washington về Greenland đã khiến thị trường vàng bạc dậy sóng và ghi dấu tuần giao dịch đầy kỷ lục cho kim loại quý.