Giá vàng “thổi phồng” doanh thu bán lẻ?

Doanh thu bán lẻ đá quý và kim loại quý 8 tháng đầu năm 2026 bứt phá 28,1% – dẫn đầu các nhóm hàng tiêu dùng. Tuy nhiên, khi giá vàng bình quân vọt tới 46,98%, con số doanh thu ấn tượng này không đồng nghĩa với việc thanh khoản khối lượng thực tế của thị trường tăng tương ứng.

Giá vàng bình quân tăng 46,98% trong tám tháng năm 2026, kéo doanh thu nhóm đá quý, kim loại quý tăng 28,1%. Sự chênh lệch này gợi ý lượng vàng thực tế bán ra có thể giảm, chứ không phải tăng như con số doanh thu biểu hiện.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng tám tháng năm 2026 ước đạt 5.235,5 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước. Loại trừ yếu tố giá, mức tăng chỉ còn 7,6%. Trong các nhóm hàng chủ yếu, đá quý, kim loại quý và sản phẩm tăng tới 28,1%, vượt xa lương thực, thực phẩm, may mặc và các mặt hàng khác. Khoảng cách 5,7 điểm phần trăm giữa tăng trưởng danh nghĩa và thực tế cho thấy yếu tố giá đóng góp đáng kể. Riêng nhóm vàng, khoảng cách còn lớn hơn nhiều: giá tăng 46,98% trong khi doanh thu nhóm chỉ tăng 28,1%.

Nếu lấy chỉ số giá vàng làm cơ sở quy đổi, có thể ước tính tác động của giá lên doanh thu. Doanh thu tăng 28,1% tương ứng chỉ số 128,1; giá tăng 46,98% tương ứng chỉ số 146,98. Lấy 128,1 chia cho 146,98, lượng giao dịch quy đổi chỉ còn khoảng 87,2% so với cùng kỳ, tức có thể giảm gần 12,8%. Cần lưu ý: phép tính này chỉ mang tính tham khảo, không thể thay thế số liệu chính thức về khối lượng vàng tiêu thụ do nhóm thống kê còn bao gồm đá quý, đồ trang sức và sản phẩm kim loại quý khác.

Sự nổi bật của nhóm kim loại quý phản ánh chủ yếu tác động của yếu tố giá cả. Trong khi đó, các ngành khác có diễn biến khác nhau: ô tô giảm 1,8% so với cùng kỳ, lương thực tăng 12,9%, may mặc tăng 11,9%, đồ dùng gia đình tăng 9,2%. Khi giá vàng biến động theo hướng tăng, một bộ phận người dân có xu hướng ưu tiên tích trữ thay vì mua sắm các mặt hàng lâu bền. Điều này có thể giải thích tại sao các mặt hàng phục vụ nhu cầu thiết yếu tăng nhanh hơn so với hàng lâu bền.

Hiện tượng giá trị tăng nhanh hơn khối lượng cũng xuất hiện rõ trên thị trường toàn cầu. Nửa đầu năm 2026, nhu cầu vàng thế giới chỉ tăng khoảng 2% về khối lượng, đạt 2.522 tấn, nhưng giá trị đã lên mức kỷ lục 380 tỷ USD. Điều này cho thấy doanh thu cao không nhất thiết đi kèm với sức mua thực tế tăng tương ứng. Để đánh giá chính xác sức khỏe thị trường, cần theo dõi không chỉ tổng doanh thu mà cả lượng hàng bán ra, cơ cấu chi tiêu giữa hàng thiết yếu, hàng lâu bền với tài sản tích trữ.