MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chứng khoán

24HMONEY đã kiểm duyệt

GDA "đặt cược" 7.000 tỷ để giữ vị thế?

Từng là cái tên dẫn nhịp trong ngành tôn mạ, Tôn Đông Á (GDA) giờ đối mặt áp lực cạnh tranh ngày một gay gắt. Hai năm gần đây, thị phần chững lại, phơi bày rõ dấu hiệu hụt hơi của một doanh nghiệp từng bứt tốc.

Tôn Đông Á đã giữ được vị thế trên thị phần tôn mạ sau hàng chục năm làm thép

Từ một xưởng tôn mạ công nghệ cũ, Tôn Đông Á (GDA) sau hơn hai thập kỷ đã vươn lên nhóm ba nhà sản xuất lớn nhất Việt Nam, đứng ngang hàng với Hoa Sen (HSG) và Nam Kim (NKG). Hành trình trưởng thành của doanh nghiệp không chỉ đến từ đầu tư máy móc – công nghệ, mà còn từ những lần xoay trục liên tục để thích nghi với một thị trường tôn mạ luôn khốc liệt.

Thế nhưng, hai năm gần đây, thị phần nội địa của GDA bắt đầu chững lại khi cuộc đua tam mã trở nên gay gắt hơn và rào cản thương mại ở các thị trường lớn tăng cao. Doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh chiến lược để giữ quyền chủ động. Câu hỏi đặt ra: liệu “cú hích mới” mà GDA kỳ vọng có đủ mạnh để xoay chuyển cục diện?

Hơn hai thập kỷ bám trụ ngành thép

Thành lập năm 1998 với quy mô sản xuất nhỏ và công nghệ hạn chế, Tôn Đông Á từng bước mở rộng kể từ cột mốc 2002 khi đầu tư dây chuyền mạ màu CM1 công suất 40.000 tấn/năm. Khoảng 2006 – 2008, doanh nghiệp tiếp tục tăng tốc bằng nâng cấp công nghệ và mở rộng quy mô.

Năm 2009 đánh dấu bước ngoặt: chuyển đổi mô hình sang công ty cổ phần, vận hành dây chuyền mạ nhôm kẽm 100.000 tấn/năm và khởi công nhà máy tại Thủ Dầu Một – đặt nền móng cho mô hình sản xuất công nghiệp bài bản. Đến năm 2011, dây chuyền mạ màu số 3 đưa tổng công suất mạ màu lên 120.000 tấn/năm, nâng công suất mạ toàn hệ thống vượt 300.000 tấn/năm.

Bất chấp cạnh tranh ngày càng gay gắt, năm 2015 doanh nghiệp vẫn đạt doanh thu 4.300 tỷ, lợi nhuận hơn 220 tỷ và vươn lên vị trí số 2 thị phần tôn mạ (13,8%), chỉ sau Hoa Sen. Dự định IPO năm 2017 phải tạm dừng vì biến động thị trường.

Thị phần chững lại, áp lực dồn nén

Sau 2016, sự tham gia của Hòa Phát và Pomina khiến thị trường thép dẹt biến động mạnh. Biên lợi nhuận gộp của GDA từ đỉnh 16,3% (2016) trượt còn 11,9% (2017) và chỉ quanh 7% giai đoạn 2018–2020. Giai đoạn hậu Covid-19 càng khiến toàn ngành lao đao: chi phí vận chuyển tăng, nhu cầu thế giới giảm, giá nguyên liệu biến động khiến GDA từ lãi hơn 1.200 tỷ (2021) sang lỗ 276 tỷ (2022), kéo theo kế hoạch IPO phải hoãn.

Tuy vậy, sau tái cơ cấu, doanh nghiệp phục hồi nhanh: lãi sau thuế 284 tỷ (2023), 342 tỷ (2024) và 235 tỷ chỉ trong 9 tháng 2025.

Điểm xoay trục lớn nhất nằm ở chiến lược “quay về sân nhà”. Quý III/2025, tiêu thụ nội địa tăng 60%, chiếm 82% tổng sản lượng – tỷ lệ cao nhất trong nhiều năm. Ngược lại, xuất khẩu sụt giảm do các biện pháp phòng vệ thương mại và sức mua yếu tại Mỹ – EU.

Dù vậy, thị phần vẫn trượt nhẹ: từ 18% (2023) xuống 16% (2024 và nửa đầu 2025), nhường sân cho sự tăng tốc của Nam Kim.

“Cú đấm thép” mới – liệu có đổi được cuộc chơi?

Bước chuẩn bị lớn nhất của Tôn Đông Á lúc này là dự án thép lá mạ Phú Mỹ trị giá 7.000 tỷ đồng, công suất 1,2 triệu tấn/năm, dự kiến vận hành từ 2027. Theo giới phân tích, đây có thể là “cú đấm thép” dài hạn bởi thép dẹt là mắt xích cốt lõi trong nhiều ngành công nghiệp – từ điện gia dụng, cơ khí đến ô tô, tàu biển – và ít biến động theo chu kỳ như thép xây dựng.

Song song, GDA tái khởi động kế hoạch niêm yết HoSE để mở rộng khả năng huy động vốn và nâng chuẩn minh bạch, tạo nền tảng tăng trưởng bền vững.

Sau hàng chục năm bám trụ và xây dựng vị thế trong ngành tôn mạ, Tôn Đông Á đang ở thời điểm phải tăng tốc hoặc bị bỏ lại. Những động thái chiến lược gần đây – từ xoay trục nội địa đến “cú đấm thép” Phú Mỹ – cho thấy doanh nghiệp đang chủ động thiết lập một chu kỳ phát triển mới, nơi cuộc cạnh tranh không chỉ ở sản lượng mà ở tầm vóc và năng lực mở rộng chuỗi giá trị.