FED chia rẽ nội bộ - con đường cắt lãi suất trở nên mở mịt

Kế hoạch cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang trở nên khó đoán hơn bao giờ hết, khi nội bộ ngân hàng trung ương xuất hiện những rạn nứt hiếm thấy trong gần tám năm dưới thời Chủ tịch Jerome Powell.

Các quan chức Fed hiện chia rẽ sâu sắc về mối đe dọa lớn hơn đối với nền kinh tế: lạm phát vẫn dai dẳng hay thị trường lao động đang yếu đi. Ngay cả việc công bố thêm dữ liệu kinh tế chính thức — vốn bị đình trệ do chính phủ tạm thời đóng cửa — cũng khó có thể xóa bỏ bất đồng này.

Sự phân hóa nội bộ khiến kế hoạch nới lỏng chính sách, từng được xem là khả thi cách đây chưa đầy hai tháng, nay trở nên phức tạp hơn. Dù vậy, giới đầu tư vẫn đánh giá khả năng Fed tiếp tục hạ lãi suất tại cuộc họp tới cao hơn là ngừng lại.

Trong cuộc họp tháng 9, các nhà hoạch định chính sách đã đồng thuận giảm lãi suất 0,25 điểm phần trăm. Khi đó, 10 trong số 19 quan chức dự báo sẽ có thêm hai lần cắt giảm nữa vào tháng 10 và tháng 12 — phản ánh chiến lược điều chỉnh dần lãi suất từng được Powell áp dụng vào năm 2019.

Tuy nhiên, phe “diều hâu” trong nội bộ Fed đang ngày càng thể hiện quan điểm cứng rắn, đặt nghi vấn về sự cần thiết của việc hạ lãi suất thêm nữa. Sau đợt giảm cuối tháng 10, đưa mức lãi suất xuống còn 3,75%–4%, phản ứng phản đối càng trở nên mạnh mẽ. Cuộc tranh luận cho kỳ họp tháng 12 được cho là “nóng” nhất trong nhiều năm, khi phe diều hâu kịch liệt phản đối khả năng cắt giảm lần ba.

Theo giới quan sát, lý do chính khiến ông Powell né tránh khẳng định kế hoạch cắt giảm tiếp trong cuộc họp báo gần đây chính là để duy trì sự cân bằng giữa các quan điểm mâu thuẫn trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC).

Tình hình càng thêm khó xử khi chính phủ Mỹ đóng cửa khiến các báo cáo về việc làm và lạm phát – những chỉ báo then chốt cho chính sách tiền tệ – bị gián đoạn. Thiếu dữ liệu, mỗi phe trong Fed buộc phải dựa vào khảo sát riêng hoặc các thông tin không chính thức để củng cố lập luận của mình.

Hiện, nội bộ Fed đang hình thành ba luồng quan điểm rõ rệt: phe ôn hòa lo ngại sự suy yếu của thị trường lao động, nhưng thiếu dữ liệu mới để củng cố lập luận cắt giảm mạnh tay; phe diều hâu kêu gọi tạm dừng nới lỏng, viện dẫn tiêu dùng vẫn ổn định và rủi ro tăng giá hàng hóa do thuế quan; trong khi đó, nhóm trung dung ngày càng khó giữ vai trò cân bằng giữa hai cực đối lập.

Liệu các quan chức có tiếp tục cắt giảm lãi suất tại cuộc họp ngày 9-10 tháng 12 hay không vẫn còn là một ẩn số. Dữ liệu mới có thể giải quyết cuộc tranh luận này. Một số quan chức cho rằng các cuộc họp tháng 12 và tháng 1 phần lớn có thể thay thế cho nhau, khiến thời hạn cuối năm có vẻ hơi gượng ép. Một khả năng khác: kết hợp đợt cắt giảm lãi suất tháng 12 với định hướng đặt ra tiêu chuẩn cao hơn cho các đợt cắt giảm tiếp theo.

Sự chia rẽ trong nội bộ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang bắt nguồn từ một nghịch lý kinh tế hiếm gặp: lạm phát tăng trở lại trong khi thị trường việc làm chững lại — tình huống mà giới kinh tế gọi là “lạm phát đình trệ” (stagflation).

Nhiều chuyên gia cho rằng nguyên nhân phần lớn đến từ những thay đổi chính sách sâu rộng dưới thời chính quyền Trump, đặc biệt là trong thương mại và nhập cư. “Dự đoán rằng chúng ta sẽ có một giai đoạn lạm phát đình trệ nhẹ là điều dễ dàng. Nhưng sống chung với nó lại là chuyện hoàn toàn khác,” nhà kinh tế trưởng KPMG Diane Swonk nhận định.

Dữ liệu cuối cùng được công bố trước khi chính phủ đóng cửa cho thấy chỉ số lạm phát cốt lõi tăng lên 2,9% trong tháng 8 — vượt xa mục tiêu 2% của Fed và tăng so với mức 2,6% hồi mùa xuân, dù vẫn thấp hơn dự báo sau đợt tăng thuế đầu năm nay.

Ba câu hỏi then chốt định hình hướng đi của Fed

Theo các nguồn tin từ nội bộ Fed, các quan chức hiện bị chia rẽ xoay quanh ba câu hỏi trọng yếu:

Thứ nhất, liệu đợt tăng giá do thuế quan có chỉ mang tính tạm thời?

Phe “diều hâu” lo ngại rằng các doanh nghiệp, một khi đã điều chỉnh giá để phản ứng với thuế nhập khẩu, sẽ tiếp tục tăng giá vào năm tới, khiến lạm phát kéo dài. Trong khi đó, phe “ôn hòa” cho rằng mức cầu yếu mới là yếu tố kìm hãm, và việc doanh nghiệp ngần ngại tăng giá là bằng chứng cho thấy áp lực lạm phát không bền vững.

Thứ hai, sự sụt giảm mạnh trong tăng trưởng việc làm — từ trung bình 168.000 việc/tháng năm 2024 xuống còn 29.000 trong ba tháng gần nhất — bắt nguồn từ đâu?

Nếu là do nhu cầu lao động yếu đi, việc duy trì lãi suất cao có thể đẩy nền kinh tế vào suy thoái. Nhưng nếu nguyên nhân là do hạn chế nguồn cung lao động vì chính sách nhập cư, việc cắt giảm lãi suất có thể kích cầu quá mức và gây thêm áp lực giá.

Thứ ba, lãi suất hiện tại có còn mang tính “hạn chế” hay không?

Phe diều hâu lập luận rằng sau ba lần giảm liên tiếp trong năm nay, lãi suất đã tiệm cận mức trung lập và việc cắt giảm thêm là rủi ro. Ngược lại, phe ôn hòa cho rằng chính sách vẫn đang kìm hãm tăng trưởng, và Fed còn dư địa để hỗ trợ thị trường lao động mà không làm bùng phát lạm phát.

“Các thành viên chỉ khác nhau ở mức độ chấp nhận rủi ro,” Chủ tịch Jerome Powell nói sau cuộc họp tháng 10.

Powell giữa tâm bão chính sách

Powell đã nhiều lần cố gắng dung hòa bất đồng trong nội bộ, đáng chú ý là bài phát biểu tại hội nghị Jackson Hole tháng 8, nơi ông khẳng định tác động của thuế quan chỉ là tạm thời và sự yếu kém của thị trường lao động chủ yếu phản ánh nhu cầu suy giảm — quan điểm được xem là ủng hộ phe ôn hòa. Vài tuần sau, dữ liệu cho thấy nền kinh tế gần như không tạo thêm việc làm, củng cố lập luận của ông.

Tuy nhiên, bài phát biểu đã khiến một số thành viên Fed khó chịu. Đến cuộc họp ngày 29/10, phe diều hâu bắt đầu phản công mạnh mẽ: Chủ tịch Fed Kansas City Jeff Schmid công khai phản đối việc hạ lãi suất, trong khi Beth Hammack (Cleveland) và Lorie Logan (Dallas) — dù không có quyền biểu quyết — cũng lên tiếng phản đối.

Tại cuộc họp báo sau đó, Powell thẳng thừng khẳng định việc cắt giảm lãi suất tháng 12 “hoàn toàn không phải điều chắc chắn” — phát biểu được xem là nỗ lực giữ thăng bằng giữa các phe phái trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC).

Lạm phát tăng trở lại, phe diều hâu siết chặt lập trường

Số liệu tháng 9 cho thấy bức tranh trái chiều: chi phí nhà ở giảm giúp hạ nhiệt giá chung, song các thước đo lạm phát cơ bản lại tăng tốc. Lạm phát lõi trong ba tháng gần nhất đạt 3,6% — cao hơn đáng kể so với 2,4% hồi tháng 6. Chỉ số dịch vụ phi nhà ở, vốn không chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thuế quan, cũng tăng mạnh.

“Điều cuối cùng chúng tôi thấy trước khi tắt đèn,” Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee nhận xét, “là lạm phát đang đi sai hướng.”

Trong khi đó, phe ôn hòa — gồm ba thống đốc do Tổng thống Trump bổ nhiệm — vẫn duy trì quan điểm cần hỗ trợ thị trường việc làm. Thống đốc Mary Daly (San Francisco) lập luận rằng sự chậm lại của tiền lương phản ánh nhu cầu yếu, không phải nguồn cung, và cảnh báo Fed có thể “hy sinh tăng trưởng và việc làm” nếu quá lo sợ tái diễn kịch bản lạm phát những năm 1970.

Bế tắc chưa có hồi kết

Ngay cả khi chính phủ mở cửa trở lại và dữ liệu kinh tế được công bố đầy đủ, giới quan sát cho rằng những chia rẽ trong Fed sẽ không dễ hàn gắn. Sự khác biệt về cách đánh giá rủi ro, về mức độ chịu đựng lạm phát và ưu tiên ổn định việc làm đang khiến con đường chính sách tiền tệ phía trước của Mỹ trở nên mờ mịt hơn bao giờ hết.