Dòng tiền chảy mạnh từ ngân hàng về túi cổ đông

Ngân hàng đẩy mạnh chia cổ tức bằng tiền mặt bên cạnh tăng vốn điều lệ qua phát hành cổ phiếu, nhằm cân bằng lợi ích cổ đông và đảm bảo an toàn vốn trong bối cảnh áp lực tăng trưởng kinh tế ngày càng lớn.

Mùa đại hội đồng cổ đông bước vào giai đoạn cao trào, đặc biệt ở nhóm ngân hàng – nơi không chỉ định hình chiến lược năm mà còn hé lộ những khoản cổ tức tiền mặt đang được nhà đầu tư mong ngóng. Lợi nhuận không còn nằm lại trên báo cáo, mà đang dần chuyển hóa thành dòng tiền cụ thể về tay cổ đông.

Ngân hàng đẩy mạnh chia cổ tức tiền mặt: Tín hiệu xoa dịu kỳ vọng cổ đông

Hồi ức về những ngày đầu của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện về đầy sống động trong lời kể của chị Quỳnh Minh – một công chức tại quận Cầu Giấy, Hà Nội. Khoảng 18 năm trước, khi Internet còn là điều xa xỉ, các phòng làm việc trở thành nơi tụ họp của những nhà đầu tư nghiệp dư. Họ tụm đầu quanh chiếc máy tính dùng modem kết nối mạng, hồi hộp theo dõi từng biến động của bảng điện tử xanh đỏ, tâm trạng lên xuống theo từng nhịp giao dịch.

Chị Minh nhớ lại: “Tôi có vài người bạn làm trong ngành ngân hàng, từ cấp quản lý đến thương mại, nên thi thoảng cũng được mách nước. Ngày ấy, để mua được cổ phiếu KLB với giá hơn 80.000 đồng/cổ là rất khó. Có tiền chưa chắc đã mua được. Sau đó, tôi tiếp tục mua thêm ở mức trên 60.000 đồng/cổ. Giờ nhìn lại, cổ phiếu KLB trên UPCoM chỉ còn lại cái bóng quá khứ. Nếu mỗi năm được chia cổ tức tiền mặt, có lẽ nỗi ấm ức ấy cũng phần nào nguôi ngoai.”

Một nguyên Tổng giám đốc ngân hàng quốc doanh cũng từng nhận được hàng loạt bức thư từ các cán bộ hưu trí đề nghị được ưu đãi mua cổ phiếu ngân hàng. Nhưng trớ trêu thay, sau này chính những người được ưu đãi lại quay sang trách ông. Cổ phiếu xuống giá, “ưu đãi” thành “ngược đãi”.

Những câu chuyện tưởng chừng đã cũ, nay được gợi lại để nhấn mạnh một điều: với phần lớn cổ đông, giá cổ phiếu chỉ là phương tiện. Đích đến vẫn là dòng tiền thực, là giá trị kinh tế cụ thể mà cổ phiếu có thể đem lại hàng năm.

Khi dòng tiền bắt đầu “gõ cửa” cổ đông

Năm ngoái, 9 ngân hàng gồm VIB, ACB, HDBank, MB, VPBank, Eximbank, Techcombank, SHB và TPBank đã tiến hành chia cổ tức bằng tiền mặt với tổng số tiền chi trả lên tới khoảng 30.000 tỷ đồng. Trước đó, con số này là 23.000 tỷ đồng trong năm 2023 với sự tham gia của 6 nhà băng.

Sang năm 2025, VIB là ngân hàng mở màn mùa đại hội cổ đông khi thông qua kế hoạch chia cổ tức bằng tiền mặt tỷ lệ 7% vốn điều lệ. Với vốn điều lệ đạt 29.791 tỷ đồng cuối năm 2024, số tiền mà VIB chi trả cho cổ đông sẽ vượt 2.085 tỷ đồng.

OCB cũng vừa công bố tài liệu họp ĐHCĐ 2025, theo đó lợi nhuận trước thuế năm 2024 đạt 4.006 tỷ đồng, giảm nhẹ 3% so với năm trước và hoàn thành 58% kế hoạch đề ra. Sau các khoản trích lập, lợi nhuận còn lại của OCB là 2.508 tỷ đồng và lũy kế đạt 3.706 tỷ đồng. Ngân hàng dự kiến chia cổ tức tiền mặt 7%, tương đương 1.726 tỷ đồng – lần đầu tiên kể từ khi OCB niêm yết.

Thực tế, nhiều năm qua, các ngân hàng chủ yếu chia cổ tức bằng cổ phiếu hoặc phát hành cổ phiếu thưởng, phần vì áp lực tăng vốn, phần vì kỳ vọng giữ lại nguồn lực để tái đầu tư. Chính vì thế, việc cổ tức tiền mặt quay trở lại như một “liều thuốc an thần” với cổ đông đang thấp thỏm trông chờ dòng tiền hiện hữu.

Tại đại hội năm 2023, Chủ tịch HĐQT VPBank Ngô Chí Dũng từng gây chú ý khi cam kết chia cổ tức tiền mặt liên tục trong 5 năm, sau quãng thời gian 12 năm “nói không” với hình thức này. Năm nay, VPBank sẽ bước sang năm thứ ba thực hiện lời hứa ấy – điều từng gây nên không ít tranh luận nảy lửa giữa cổ đông và ban lãnh đạo tại các mùa đại hội trước.

Tăng vốn điều lệ: Không chỉ là bài toán nội lực

Song song với việc chia tiền mặt, nhiều ngân hàng vẫn tiếp tục con đường tăng vốn thông qua chia cổ phiếu. Làn sóng này lan rộng với tỷ lệ chia cổ phiếu cao, dao động từ 15% đến gần 50% – mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Những cái tên tiêu biểu trong cuộc đua tăng vốn gồm Vietcombank, BIDV, VietinBank, MB Bank, VPBank, Nam A Bank…

OCB lên kế hoạch phát hành hơn 197 triệu cổ phiếu thưởng, tương đương 8% vốn điều lệ, nâng quy mô từ 24.657 tỷ đồng lên 26.630 tỷ đồng.

ACB cũng dự kiến chia cổ phiếu với tỷ lệ 15%, tương đương gần 670 triệu cổ phiếu, từ đó tăng vốn điều lệ thêm 6.700 tỷ đồng lên 51.366 tỷ đồng.

Vietcombank – với tỷ lệ chia cổ phiếu cao “kỷ lục” 49,5% – sẽ phát hành hơn 2,7 tỷ cổ phiếu từ nguồn lợi nhuận sau thuế, trích lập quỹ và lợi nhuận còn lại từ năm 2018 đến 2021. Sau đợt chia này, vốn điều lệ của ngân hàng sẽ tăng từ 55.891 tỷ đồng lên xấp xỉ 83.557 tỷ đồng.

Tại NCB, Chủ tịch HĐQT Bùi Thị Thanh Hương cho biết, kế hoạch phát hành riêng lẻ 750 triệu cổ phiếu nhằm tăng vốn điều lệ từ 11.780 tỷ đồng lên 19.280 tỷ đồng – tương đương mức tăng hơn 63%. Bà Hương khẳng định, đợt tăng vốn này nhằm phục vụ hai mục tiêu: đảm bảo hệ số an toàn vốn (CAR) trên 8% theo quy định Thông tư 41 và cung ứng vốn cho hoạt động tín dụng – đặc biệt là phân khúc doanh nghiệp và cá nhân. Ngoài ra, ngân hàng cũng tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào chuyển đổi số và công nghệ.

Tăng vốn để tăng trưởng – không chỉ là chiến lược, mà là nhu cầu tất yếu

TS. Lê Xuân Nghĩa – chuyên gia kinh tế – nhấn mạnh, tăng trưởng kinh tế Việt Nam đến nay vẫn dựa phần lớn vào dòng tín dụng từ hệ thống ngân hàng. Muốn cho vay, các ngân hàng cần tích lũy vốn tự có để đảm bảo chỉ số an toàn. Do đó, cổ tức bằng cổ phiếu không chỉ là “giải pháp tình thế”, mà còn là một bước đi chiến lược trong hành trình củng cố nội lực tài chính.

“Mục tiêu năm 2025 là tăng trưởng tín dụng đạt 16% để thúc đẩy GDP lên trên 8%, từ đó tạo nền móng cho mức tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030”, ông Nghĩa nhận định.

Tăng vốn không chỉ là câu chuyện của từng ngân hàng, mà còn là thách thức phát triển cho cả địa phương. Ông Phạm Đức Toàn – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên – dẫn chứng: để GRDP năm 2025 tăng trưởng 10%, Điện Biên cần huy động thêm 4.500 tỷ đồng vốn đầu tư tư nhân. Con số này vượt xa khả năng tự lực, và “chỉ có thể trông chờ vào hệ thống ngân hàng”.