#Pháp luật

24HMONEY đã kiểm duyệt

Doanh nghiệp "bình phong" và lỗ hổng hậu kiểm

Vụ án lừa đảo do Phó Đức Nam (Mr Pips) cầm đầu với 81 doanh nghiệp được thành lập tiếp tục đặt ra câu hỏi về cơ chế giám sát hệ thống pháp nhân và phòng ngừa lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp hợp pháp.

Một phần số tiền, vàng bị công an thu giữ trong vụ án.

Viện Kiểm sát nhân dân TP Hà Nội vừa ban hành cáo trạng truy tố Phó Đức Nam cùng các đồng phạm trong vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Theo cáo trạng, nhóm này thực hiện 919 vụ lừa đảo, chiếm đoạt gần 1.600 tỷ đồng thông qua các website giao dịch ngoại hối và chứng khoán quốc tế giả. Đáng chú ý, đường dây được tổ chức dưới hình thức 81 doanh nghiệp có đăng ký, văn phòng, nhân sự và tài khoản thanh toán thực. Cụ thể, 4 công ty được dùng tuyển dụng nhân sự, 31 công ty thuê 43 văn phòng tại các thành phố lớn, 49 công ty mở 67 tài khoản ngân hàng tiếp nhận tiền nhà đầu tư.

Toàn bộ hệ thống được chia thành 7 bộ phận: kỹ thuật, marketing, kế toán-tài vụ, chăm sóc khách hàng, hỗ trợ, an ninh-pháp chế và kinh doanh. Mỗi bộ phận đảm nhận một công đoạn, từ tạo lập website giao dịch, quảng cáo, tuyển khách hàng, tiếp nhận tiền đến trì hoãn hoặc ngăn rút vốn. Ngoài hệ thống tài khoản ngân hàng, nhóm còn sử dụng các cổng thanh toán trung gian để nhận và luân chuyển tiền theo chỉ đạo. Cách tổ chức này tạo dáng dấp của một tổ chức kinh doanh thông thường, giúp tạo dựng niềm tin trong khi che giấu hoạt động thực chất.

Luật sư Tạ Anh Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn, chỉ ra rằng kẽ hở không nằm ở việc thành lập doanh nghiệp dễ hay khó, mà ở khả năng nhận diện mối liên hệ giữa nhiều pháp nhân do cùng một nhóm người chi phối. Khi dữ liệu được quản lý theo từng doanh nghiệp tách biệt, thiếu cơ chế đối chiếu tổng thể, những dấu hiệu bất thường có thể không được phát hiện kịp thời. Nhiều doanh nghiệp có cùng người điều hành, sử dụng chung địa điểm, mở nhiều tài khoản tiếp nhận dòng tiền hoặc có phương thức giao dịch tương đồng - những dấu hiệu này, khi đồng thời xuất hiện và kéo dài, cần được hệ thống quản lý cảnh báo.

Theo Luật sư Tạ Anh Tuấn, giải pháp không nên là siết điều kiện đăng ký doanh nghiệp hoặc đặt thêm thủ tục, vì cách làm này ảnh hưởng đến quyền tự do kinh doanh và tăng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp hợp pháp. Trọng tâm cần đặt vào cơ chế hậu kiểm và khả năng kết nối dữ liệu. Thông tin về người đại diện, chủ sở hữu, địa chỉ hoạt động, tình trạng kê khai thuế và dấu hiệu bất thường trong giao dịch tài chính cần được phân tích trong mối liên hệ giữa các pháp nhân. Chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế, hệ thống ngân hàng cần đi kèm tiêu chí cảnh báo rõ ràng, bảo đảm đúng mục đích và không ảnh hưởng hoạt động bình thường.