Định hướng sử dụng đất trong Quy hoạch 100 năm TPHCM: Ưu tiên hạ tầng chiến lược, trung tâm tài chính và các cực tăng trưởng mới

Trong dự thảo Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, Thành phố xác định đất đai là nguồn lực hữu hạn, cần được phân bổ và sử dụng khoa học, tiết kiệm, hiệu quả nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, đồng thời bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

UBND TPHCM đang lấy ý kiến đối với dự thảo quyết định phê duyệt Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Thời gian lấy ý kiến góp ý đến hết ngày 23/07. Đây sẽ là quy hoạch tích hợp, thống nhất, làm cơ sở định hướng tổ chức không gian phát triển, phân bổ nguồn lực và quản lý đô thị, nông thôn trong giai đoạn mới.

Theo dự thảo, định hướng sử dụng đất tập trung vào hoàn thiện hệ thống hạ tầng chiến lược, đặc biệt là mạng lưới giao thông kết nối vùng và quốc gia; bảo đảm quỹ đất cho các khu công nghiệp, khu công nghệ cao, trung tâm logistics, cảng biển, cảng hàng không và các động lực tăng trưởng mới.

Dự thảo quy hoạch sử dụng đất TPHCM tầm nhìn 100 năm.

Đất nông nghiệp đến năm 2030 còn 337,000ha

Theo dự thảo, chỉ tiêu quốc gia phân bổ cho TPHCM đến năm 2030 là 406,110ha đất nông nghiệp, tương đương khoảng 60% diện tích tự nhiên, giảm 46,173ha so với năm 2024.

Tuy nhiên, nhu cầu sử dụng đất do Thành phố đề xuất chỉ còn 337,055ha, chiếm 49.5% diện tích tự nhiên, giảm 115,228ha so với hiện trạng năm 2024.

Trong đó đất trồng lúa còn 5,200ha, giảm 28,093ha; đất rừng đặc dụng 17,176ha, tăng 222ha; đất rừng phòng hộ 47,813ha, giảm 2,088ha; đất rừng sản xuất 11,062ha, giảm 921ha.

Ngược lại, đất phi nông nghiệp được xác định là nhóm tăng mạnh nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị và hạ tầng.

Quốc gia phân bổ 270,466ha, tăng 52,531ha so với năm 2024, trong khi nhu cầu của Thành phố lên tới 343,106ha, chiếm 50.4% diện tích tự nhiên, tăng 125,171ha.

Trong nhóm này đất quốc phòng dự kiến sử dụng 13,773ha, tăng 1,888ha; đất an ninh khoảng 3,789ha, tăng 871ha.

Diện tích đất chưa sử dụng dự kiến giảm còn 683ha, giảm 8,790ha, do được đưa vào khai thác cho các mục đích phát triển.

Hình thành các khu chức năng chuyên biệt

Dự thảo định hướng phát triển hàng loạt khu chức năng chuyên biệt theo hướng sử dụng đất tiết kiệm, đa mục tiêu và gắn với hệ thống hạ tầng đồng bộ nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho Thành phố.

Đối với khu nông nghiệp công nghệ cao, TPHCM định hướng chuyển từ phát triển theo diện tích sang nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị đất thông qua ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp số, kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp thông minh. Các khu này sẽ tích hợp sản xuất, nghiên cứu, chế biến, logistics, đào tạo và du lịch nông nghiệp.

Đối với khu công nghiệp, Thành phố ưu tiên các ngành công nghệ cao, bán dẫn, điện tử, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ sinh học, vật liệu mới và công nghiệp xanh. Các khu công nghiệp mới sẽ phát triển theo mô hình sinh thái, thông minh, phát thải carbon thấp, kết nối trực tiếp với cảng biển, sân bay và các tuyến giao thông huyết mạch.

Các khu nghiên cứu - đào tạo được quy hoạch theo mô hình “Innovation District”, kết hợp trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm dữ liệu, phòng thí nghiệm, không gian làm việc chung cùng khu ở cho chuyên gia và sinh viên.

Đối với khu thể dục thể thao, quy hoạch hướng tới mô hình đa chức năng phục vụ thi đấu quốc tế, huấn luyện chuyên nghiệp, thể thao cộng đồng, hội nghị, thương mại và dịch vụ.

Trong khi đó, khu văn hóa được định hướng vừa bảo tồn di sản, vừa phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế ban đêm thông qua các tổ hợp bảo tàng, nhà hát, trung tâm triển lãm, không gian sáng tạo và dịch vụ.

Phát triển khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế

Dự thảo cũng xác định khu thương mại tự do là động lực phát triển kinh tế mở của Thành phố. Mô hình này sẽ tích hợp cảng biển, cảng hàng không, logistics, khu chế xuất, kho ngoại quan, trung tâm thương mại quốc tế, thương mại điện tử và các dịch vụ tài chính.

Đối với trung tâm tài chính quốc tế, quy hoạch hướng tới khu vực có mật độ sử dụng đất cao, tập trung các hoạt động tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, fintech và đổi mới sáng tạo tài chính.

Không gian trung tâm tài chính sẽ ưu tiên các tòa nhà văn phòng hạng A, trung tâm dữ liệu, khách sạn quốc tế, trung tâm hội nghị, dịch vụ thương mại cao cấp cùng hệ thống quảng trường, công viên và không gian công cộng. Quy hoạch phát triển theo mô hình đô thị nén (compact city), sử dụng đất hỗn hợp và định hướng phát triển gắn với giao thông công cộng (TOD), đồng thời đầu tư đồng bộ hạ tầng số, viễn thông và trung tâm dữ liệu đạt tiêu chuẩn quốc tế.

6 nguyên tắc sử dụng đất

Đối với toàn bộ các khu chức năng chuyên biệt, dự thảo quy hoạch đưa ra sáu nguyên tắc chung:

• Sử dụng đất tiết kiệm, nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị diện tích;

• Phát triển theo mô hình sử dụng đất hỗn hợp và đa chức năng;

• Gắn kết với hệ thống giao thông công cộng và logistics, đặc biệt theo mô hình TOD;

• Cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, tăng tỷ lệ cây xanh và hạ tầng xanh;

• Dành quỹ đất dự trữ cho nhu cầu phát triển dài hạn;

• Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đất đai và phát triển đô thị thông minh.

Phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất đến từng xã sau sáp nhập

Dự thảo cũng đưa ra định hướng phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất đến từng đơn vị hành chính cấp xã sau khi sắp xếp địa giới theo Nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ.

Việc phân bổ được xây dựng trên cơ sở tổng hợp quy hoạch của TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước sáp nhập, đồng thời cập nhật các điều chỉnh về quy mô, vị trí và danh mục các dự án trong Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050.

Theo đó, chỉ tiêu sử dụng đất sẽ được xác định cho từng xã đối với các nhóm đất như đất lúa, đất rừng, đất ở, đất quốc phòng - an ninh, đất công trình sự nghiệp, đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp, đất công cộng, đất tôn giáo, tín ngưỡng... nhằm phục vụ công tác giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và quản lý quy hoạch. Đồng thời, Thành phố tiếp tục khai thác tối đa quỹ đất chưa sử dụng để bổ sung nguồn lực phát triển trong giai đoạn quy hoạch.