“Đau đầu” vì cước vận tải biển leo thang

Chi phí vận tải đường biển tăng nhanh cùng với thời gian giao hàng bị kéo dài đang tạo áp lực lớn lên hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

Theo khảo sát mới đây của Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), phần lớn doanh nghiệp trong ngành cho biết căng thẳng tại Trung Đông thời gian qua đã gây xáo trộn đáng kể chuỗi cung ứng và vận tải quốc tế.

Áp lực chi phí bào mòn lợi nhuận

Gần 90% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết hoạt động kinh doanh bị ảnh hưởng ở nhiều mức độ. Trong đó, cước vận tải tăng mạnh, thời gian vận chuyển kéo dài và nguy cơ giao hàng chậm đang trực tiếp làm giảm lợi nhuận và sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.

Số liệu từ Drewry cho thấy chỉ số giá cước container toàn cầu trong tuần gần nhất đã tăng khoảng 8%, lên hơn 2.100 USD/container 40 feet. Mức tăng chủ yếu tập trung ở các tuyến Á – Âu và xuyên Thái Bình Dương. Nhiều hãng tàu lớn như MSC và CMA CGM cũng đã thông báo tăng giá từ cuối tháng 3.

Không chỉ chi phí tăng, thời gian vận chuyển sang Mỹ và châu Âu cũng kéo dài thêm khoảng hai tuần do các tuyến tàu phải đổi hướng để tránh khu vực rủi ro. Một số lô hàng buộc phải trung chuyển qua Ai Cập rồi tiếp tục bằng đường bộ, khiến chi phí logistics tăng thêm hàng nghìn USD mỗi container.

Nhiều ngành chịu tác động dây chuyền

Theo đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, chi phí vận chuyển container đã tăng từ 2.000–4.000 USD, trong khi giá container rỗng trong nước cũng nhích lên đáng kể.

Ở lĩnh vực dệt may, Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết việc thay đổi lộ trình hàng hải khiến thời gian giao hàng kéo dài thêm 14–20 ngày, làm gia tăng nguy cơ trễ hạn, bị phạt hợp đồng và ảnh hưởng dòng tiền. Ngành này hiện phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu (khoảng 70%), đặc biệt là các nguyên liệu liên quan đến hóa dầu – vốn chịu tác động trực tiếp từ biến động địa chính trị.

Không chỉ xuất khẩu, sản xuất trong nước cũng chịu sức ép. Giá phân bón tại khu vực Trung Đông đã tăng mạnh, trong khi chi phí vận chuyển biển cũng leo thang. Biến động giá khí đầu vào càng khiến chi phí sản xuất tăng đáng kể, gây áp lực lên doanh nghiệp.

Ngoài ra, giá nhiên liệu tăng nhanh – có thời điểm vượt 50% trong thời gian ngắn – khiến chi phí vận tải đội lên đáng kể. Trong khi đó, nhiều hợp đồng đã ký theo mức giá cố định, khiến doanh nghiệp logistics rơi vào thế bị động, lợi nhuận bị thu hẹp.

Biến động tỷ giá cũng góp phần làm tăng chi phí nhập khẩu nhiên liệu và thanh toán quốc tế, tạo áp lực kép lên toàn bộ chuỗi logistics. Hệ quả là giá thành hàng hóa tăng, làm suy giảm khả năng cạnh tranh của hàng Việt trên thị trường quốc tế.

Doanh nghiệp “mong cứu trợ”, tự xoay xở thích nghi

Trước bối cảnh khó khăn, cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị Nhà nước xem xét các chính sách hỗ trợ như giảm thuế, phí và kiểm soát các loại phụ phí trong chuỗi vận tải. Đồng thời, cần tiếp tục cải cách thủ tục hải quan, đẩy mạnh chứng từ điện tử để rút ngắn thời gian thông quan.

Về phía doanh nghiệp, các hiệp hội khuyến nghị cần chủ động thích ứng: đa dạng hóa nguồn cung, tìm kiếm thị trường thay thế, tăng tỷ lệ sử dụng nguyên liệu trong nước hoặc nguyên liệu tái chế nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên cân nhắc mua bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho hàng hóa, làm việc với ngân hàng để tiếp cận nguồn vốn phù hợp và đàm phán lại điều kiện giao hàng cũng như thời gian thanh toán với đối tác.

Đối với ngành thủy sản, việc mở rộng thị trường và chú trọng tiêu thụ nội địa được xem là giải pháp giúp giảm phụ thuộc vào các tuyến vận tải quốc tế đang gặp nhiều biến động. Đồng thời, doanh nghiệp mong muốn các cơ quan quản lý thường xuyên cập nhật tình hình khu vực Trung Đông để kịp thời điều chỉnh chiến lược kinh doanh.

Trong bối cảnh chi phí đầu vào đồng loạt tăng cao, việc kiểm soát chi phí trong nước và duy trì ổn định sản xuất được xem là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp giữ vững hoạt động xuất khẩu.