Đánh thức khối tài sản trăm tỷ USD đang "ngủ quên"

Từ 173 dự án năng lượng tái tạo đến hàng loạt dự án bất động sản nghỉ dưỡng "đắp chiếu", yêu cầu cấp bách lúc này là sự đột phá về thể chế và năng lực vận hành của chính quyền địa phương để biến những tài sản "nằm im" thành động lực tăng trưởng.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên chỉ ra một nguồn lực đặc biệt trị giá hàng trăm tỷ USD đang "nằm im" trong nền kinh tế, chính là các dự án vướng mắc, dở dang. 

Tại phiên thảo luận tổ Quốc hội ngày 10/4, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên chỉ ra một nghịch lý đáng chú ý: trong khi nền kinh tế cần thêm động lực tăng trưởng, một lượng vốn khổng lồ lại đang bị “đóng băng” trong các dự án dở dang, vướng mắc pháp lý.

Theo ông, đây không phải là nguồn lực tiềm năng, mà là nguồn lực đã tồn tại, đã được rót vốn, nhưng chưa thể vận hành. Nếu tháo gỡ được các điểm nghẽn, dòng vốn này có thể lập tức quay trở lại chu kỳ sản xuất – kinh doanh, tạo hiệu ứng lan tỏa rõ rệt.

Một ví dụ điển hình là 173 dự án năng lượng tái tạo với tổng vốn khoảng 13 tỷ USD. “Tiền đã đổ vào, máy móc đã lắp đặt, nhưng không thể vận hành chỉ vì vướng quy định”, ông nhấn mạnh.

Nói cách khác, nền kinh tế đang không thiếu tiền – mà thiếu cơ chế để tiền được vận hành đúng cách.

Nút thắt pháp lý – điểm nghẽn lớn nhất

Các dự án bị “đắp chiếu” phần lớn không phải do yếu tố thị trường, mà đến từ những vướng mắc về pháp luật, thủ tục và cách thực thi.

Theo phân tích, muốn khơi thông dòng vốn này, không thể chỉ xử lý từng trường hợp riêng lẻ, mà cần điều chỉnh đồng bộ từ chính sách, luật pháp đến thẩm quyền phê duyệt ở các cấp.

Điều này đồng nghĩa với việc phải có sự vào cuộc từ Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan liên quan để tạo hành lang pháp lý rõ ràng, nhất quán và có thể thực thi.

Nếu không giải được “nút thắt thể chế”, nguồn lực dù lớn đến đâu cũng tiếp tục bị chôn chân.

Thị trường méo mó, niềm tin bị thử thách

Không chỉ các dự án năng lượng, nhiều lĩnh vực khác cũng đang chịu tác động từ sự lệch pha chính sách.

Đơn cử, bất động sản nghỉ dưỡng với thời hạn sử dụng đất 50 năm nhưng lại được định giá gần tương đương đất ở lâu dài. Mức giá này vượt xa khả năng chấp nhận của thị trường, khiến nhà đầu tư dè dặt, thanh khoản suy giảm.

Khi giá trị pháp lý và giá trị thị trường không gặp nhau, dòng tiền sẽ lập tức co lại. Và một khi niềm tin bị bào mòn, việc phục hồi sẽ tốn kém hơn rất nhiều so với việc điều chỉnh kịp thời.

Không chỉ là tiền, mà là năng lực vận hành

Bên cạnh thể chế, một yếu tố khác được nhấn mạnh là năng lực của bộ máy thực thi, đặc biệt trong bối cảnh mô hình chính quyền hai cấp đang vận hành.

Việc phân cấp mạnh mẽ giúp địa phương có nhiều quyền hơn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản lý, tổ chức và ra quyết định. Nếu bộ máy không theo kịp, chính sách dù đúng vẫn có thể bị “tắc” ngay từ khâu triển khai.

Do đó, cải cách không chỉ dừng ở văn bản, mà phải đi kèm nâng cấp năng lực con người và hệ thống vận hành.

Cú hích tăng trưởng nằm trong tay chính mình

Thông điệp được đưa ra khá rõ: tăng trưởng không chỉ đến từ vốn mới, mà còn từ việc khai thông những gì đã có.

Nếu giải quyết được các dự án “đắp chiếu”, nền kinh tế có thể kích hoạt một nguồn lực tức thì, giảm áp lực huy động vốn mới và tạo đà cho tăng trưởng bền vững.

Ngược lại, nếu tiếp tục để dòng vốn mắc kẹt, chi phí cơ hội sẽ ngày càng lớn, và “điểm nghẽn” sẽ dần trở thành rủi ro hệ thống.