Đằng sau cú bật GDP Mỹ: lạm phát chi phí và tăng trưởng sai địa chỉ

Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) mới đây công bố GDP quý III tăng trưởng với tốc độ thường niên ấn tượng 4,3%, tăng tốc so với mức 3,8% của quý II.

Đây là mức tăng trưởng theo quý cao nhất kể từ quý III/2023, đồng thời vượt xa dự báo đồng thuận 3,3% của thị trường. Vốn trong điều kiện bình thường sẽ được xem là tín hiệu của một nền kinh tế quá nóng, đòi hỏi chính sách tiền tệ thắt chặt hơn. Tuy nhiên, khi bóc tách chi tiết các cấu phần, bức tranh hiện lên phức tạp và đáng quan ngại hơn nhiều so với con số tiêu đề.

Bề nổi tích cực, nền tảng mong manh

Đà tăng tốc trong quý III trải rộng trên hầu hết các nhóm cấu phần chính. Tiêu dùng cá nhân đóng góp tới 2,39 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP, tăng mạnh so với mức 1,68 điểm phần trăm của quý II. Đầu tư cố định đóng góp 0,19 điểm phần trăm, thấp hơn đáng kể so với mức 0,77 điểm phần trăm của quý trước và vẫn tập trung chủ yếu vào lĩnh vực xây dựng trung tâm dữ liệu.

Biến động tồn kho tư nhân lấy đi 0,22 điểm phần trăm tăng trưởng — một cải thiện lớn so với mức kéo lùi 3,44 điểm phần trăm trong quý II, khi các méo mó liên quan đến chiến tranh thương mại dần được điều chỉnh. Thương mại ròng đóng góp 1,59 điểm phần trăm, sau mức tăng bất thường 4,83 điểm phần trăm của quý II, với cả xuất khẩu (0,67 điểm phần trăm) và nhập khẩu (0,92 điểm phần trăm) đều mang lại đóng góp dương. Đáng chú ý, chi tiêu chính phủ đóng góp 0,39 điểm phần trăm sau hai quý liên tiếp kìm hãm tăng trưởng, cho thấy lực đỡ tài khóa khiêm tốn đã xuất hiện.

Nút thắt chi tiêu

Sức mạnh bề ngoài của tiêu dùng cá nhân cần được xem xét kỹ lưỡng. Đóng góp 2,39 điểm phần trăm có thể tạo cảm giác rằng người tiêu dùng Mỹ vẫn vững vàng và tự tin. Tuy nhiên, cấu phần bên trong lại kể một câu chuyện rất khác. Chi tiêu cho y tế tăng với tốc độ thường niên điều chỉnh 0,76%, chiếm gần một phần ba toàn bộ mức tăng của tiêu dùng.

Điều này không phản ánh chi tiêu tùy ý xuất phát từ niềm tin thu nhập tương lai, mà chủ yếu là chi tiêu bắt buộc do chi phí bảo hiểm y tế leo thang mạnh. Sự khác biệt này mang ý nghĩa kinh tế then chốt. Chi tiêu tùy ý thường là tín hiệu của sức khỏe kinh tế thực chất, trong khi chi tiêu y tế phản ánh áp lực lạm phát chi phí, làm xói mòn sức mua thực. Dưới góc độ chính sách tiền tệ, kịch bản thứ nhất có thể biện minh cho lập trường thắt chặt kéo dài, còn kịch bản thứ hai lại cho thấy các hộ gia đình đang chịu áp lực ngày càng lớn từ chi phí thiết yếu.

Áp lực lạm phát quay trở lại

Động lực giá cả đi kèm với tăng trưởng quý III càng làm gia tăng mối lo ngại. Chỉ số giá GDP vọt lên 3,8% từ mức 2,1% của quý II, cao hơn đáng kể so với ước tính 2,7%. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) — thước đo lạm phát ưa thích của Cục Dự trữ Liên bang — tăng 2,8%, so với 2,1% trước đó. PCE lõi, loại trừ thực phẩm và năng lượng, tăng 2,9%, cao hơn mức 2,6% của quý II và tiếp tục dai dẳng trên ngưỡng mục tiêu 2% của Fed.

Sự kết hợp giữa tăng trưởng cao và lạm phát gia tốc, đặc biệt khi tiêu dùng bị dẫn dắt bởi chi phí y tế, đặt các nhà hoạch định chính sách vào thế lưỡng nan. Theo khuôn khổ kinh tế học truyền thống, tăng trưởng 4,3% đi kèm lạm phát tăng là dấu hiệu kinh điển của nền kinh tế quá nóng, đòi hỏi chính sách tiền tệ cứng rắn hơn. Tuy nhiên, cấu trúc bên trong lại cho thấy một nền kinh tế nơi người dân buộc phải chi tiêu nhiều hơn chỉ để duy trì mức sống cơ bản, chứ không phải đang hưởng lợi từ tăng trưởng thu nhập thực.

Hàm ý chính sách: Tăng trưởng “sai lý do”

Báo cáo này được công bố muộn — lẽ ra phát hành ngày 30/10 và bản ước tính thứ hai vào 26/11 nhưng bị trì hoãn do chính phủ đóng cửa — khiến dữ liệu mang tính “hồi cứu” nhiều hơn. Dù vậy, nó vẫn có giá trị tham khảo đối với các cuộc thảo luận chính sách của Fed. Một mặt, con số tiêu đề mạnh mẽ không ủng hộ việc nới lỏng mạnh tay. Mặt khác, sự suy yếu dần của thị trường lao động trong suốt năm 2025 lại nghiêng về kịch bản nới lỏng.

Tựu trung, đây là tăng trưởng vì những lý do không lành mạnh: không phải mở rộng bền vững dựa trên năng suất và niềm tin, mà là sự phình to danh nghĩa do lạm phát chi phí, tập trung vào các khoản chi tiêu y tế mang tính bắt buộc. Việc điều này có làm thay đổi quỹ đạo chính sách của Fed hay không sẽ phụ thuộc ít hơn vào bản in GDP quá khứ này, và nhiều hơn vào triển vọng thị trường lao động trong những tháng tới — nơi các tín hiệu suy yếu vẫn đang ngày càng rõ nét.

Cơ hội hiện tại: Bạc

Giá bạc hiện tại đang cho thấy lực mua rất mạnh khi đã có tín hiệu vượt đỉnh lịch sử, kết nến tháng xanh thân lớn với mức tăng hơn 18%. Theo đánh giá quan điểm cá nhân Admin, trong tương lai gần khả năng cao bạc có thể chạm các mốc 60$ và 70$/ounce. NĐT trong tháng 12 cuối năm này chủ động mở vị thế canh mua khi giá có các nhịp điều chỉnh ngắn.

 

Triển vọng trung hạn vẫn tích cực, với mục tiêu xa hơn ở vùng 85–95 USD/oz trong quý I/2026.

Về dài hạn, tỷ lệ vàng/bạc đang phá vỡ xu hướng tăng kéo dài gần một thập kỷ, cho thấy bạc đang bắt đầu vượt trội hơn vàng. Mốc hỗ trợ 82 đã bị xuyên thủng, mở ra khả năng điều chỉnh sâu hơn về vùng 70, thậm chí 57 nếu đà suy yếu tiếp diễn. Khi đó, Bạc sẽ tăng tốc mạnh vượt đỉnh lịch sử và chạy theo vàng trong tương lai.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.

***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***