Cửa rộng cho hàng Việt khi Mỹ đưa 45 nhóm hàng về thuế suất 0%

Chính sách thương mại mới từ Mỹ đang tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu, không chỉ là câu chuyện thuế quan mà là chiến lược giảm phụ thuộc và bảo đảm an ninh nguyên liệu. Trong bối cảnh đó, Việt Nam đứng trước cơ hội vàng để chen sâu vào chuỗi giá trị, nhưng cũng đối diện thách thức phải bứt tốc để không bị bỏ lại.

Sắc lệnh mới nhất của Tổng thống Trump liệt kê hơn 45 nhóm hàng hóa được hưởng mức thuế nhập khẩu 0% từ các “đối tác phù hợp”, tức những quốc gia đã ký khung thỏa thuận giảm thuế đối ứng và thuế quan theo Điều 232 về an ninh quốc gia.

Theo Nhà Trắng, phần lớn các mặt hàng được miễn thuế là sản phẩm Mỹ không thể tự sản xuất, khai thác hoặc cung ứng đủ nhu cầu trong nước. Danh mục này trải rộng từ nông sản, máy bay, linh kiện, đến nguyên liệu phục vụ dược phẩm. Đáng chú ý, graphite, nhiều dạng niken – vốn then chốt trong sản xuất thép không gỉ và pin xe điện – cũng được đưa vào diện ưu tiên.

Động thái này được coi là bước đi chiến lược nhằm củng cố chuỗi cung ứng nguyên liệu trọng yếu, giảm phụ thuộc vào các thị trường tập trung, đồng thời gia tăng hợp tác với những đối tác thương mại thân cận.

Mỹ thiếu hụt nguồn cung hàng thiết yếu

Trong bức tranh đó, Việt Nam nổi lên như điểm sáng với lợi thế ở nhiều mặt hàng được Mỹ mở cửa thuế quan.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, dù là cường quốc nông sản, Mỹ vẫn phải nhập khẩu tới 1/5 nhu cầu tiêu thụ. Hải sản là ví dụ điển hình: 85% lượng tiêu thụ tại Mỹ đến từ nguồn nhập khẩu, trong khi sản lượng đánh bắt nội địa đã chạm ngưỡng bền vững, còn nuôi trồng trong nước bị hạn chế bởi quy định môi trường. Năm 2022, thâm hụt thương mại hải sản của Mỹ lên tới 24 tỷ USD.

Tương tự, trái cây và rau củ tươi nhập khẩu vào Mỹ đạt 33 tỷ USD năm 2024 và dự kiến tăng lên 35,6 tỷ USD năm 2025. Các sản phẩm nhiệt đới như cà phê, xoài, dứa – vốn không thể trồng ở Mỹ – nằm trong nhóm được kỳ vọng miễn thuế. Ngành gỗ cũng là thị trường khổng lồ, với tiêu thụ trên 151 triệu m³ năm 2019, trong đó Mỹ vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu, chủ yếu từ Canada.

Lợi thế xuất khẩu của Việt Nam

Với nền tảng đã có, Việt Nam đang nắm trong tay cơ hội mở rộng thị phần tại Mỹ. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông – lâm – thủy sản sang thị trường này đạt 33,8 tỷ USD, tăng 16% so với cùng kỳ.

Các nhóm hàng chủ lực như cà phê, chè, thủy sản, gỗ và sản phẩm gỗ đều ghi nhận tăng trưởng tích cực. Đặc biệt, gỗ và sản phẩm gỗ xuất khẩu sang Mỹ đã tăng tỷ trọng từ 54% lên 56% chỉ trong một năm. Với hơn 520.000 ha rừng được chứng nhận quản lý bền vững, doanh nghiệp Việt Nam đang có lợi thế lớn để thâm nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở mặt hàng cà phê, sản lượng dự báo niên vụ 2025/26 đạt 31 triệu bao, trong đó robusta chiếm tới 30 triệu bao. Việt Nam còn đặt mục tiêu phát triển 19.000 ha cà phê đặc sản đến 2030, nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng phân khúc cao cấp – đúng với xu hướng tiêu thụ tại Mỹ.

Không chỉ cà phê, Việt Nam còn nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về hạt điều, hồ tiêu và nhiều loại trái cây nhiệt đới. Đây chính là nền tảng để mở rộng thị phần trong dài hạn, nhất là ở những sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Cơ hội từ Niken Việt Nam

Ngoài nông sản, niken đang mở ra hướng đi mới. Tài nguyên này đã được Mỹ xếp vào nhóm “khoáng chất quan trọng” phục vụ an ninh quốc gia. Niken là nguyên liệu thiết yếu cho ngành thép không gỉ và pin xe điện – lĩnh vực chiến lược của tương lai.

Theo Viện Khoa học và Công nghệ Mỏ – Luyện kim, trữ lượng và tài nguyên niken ở Việt Nam ước đạt 3,6 triệu tấn, tập trung chủ yếu tại Thanh Hóa, Sơn La và Cao Bằng. Chính phủ đã đặt mục tiêu khai thác 118.000 tấn tinh quặng niken vào năm 2025, đồng thời xây dựng các nhà máy chế biến sâu với công suất 8.000–11.000 tấn/năm.

Việt Nam cũng thu hút sự quan tâm từ nhiều tập đoàn lớn như Blackstone Minerals (Australia) hay Vale (Brazil), những doanh nghiệp đang tìm kiếm nguồn cung thay thế trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu bất ổn.

Thời cơ chiến lược

Sắc lệnh miễn thuế niken và hàng loạt mặt hàng thiết yếu khác của Mỹ không đơn thuần là chính sách thương mại, mà là tín hiệu về sự tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu. Với lợi thế tài nguyên, năng lực chế biến và quan hệ thương mại ngày càng mở rộng, Việt Nam đang đứng trước cơ hội hiếm có để trở thành đối tác cung ứng chiến lược cho nền kinh tế số một thế giới.

Vấn đề còn lại: chúng ta sẽ hành động nhanh và đủ quyết liệt để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh thực sự hay không.