Cửa hẹp cho kịch bản hạ lãi suất cuối năm

Việc Fed trì hoãn đảo chiều chính sách cùng áp lực tỷ giá căng thẳng đang buộc Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng phải hy sinh biên lợi nhuận (NIM) để bảo vệ thanh khoản hệ thống, báo hiệu một giai đoạn "tiền đắt" sắp quay trở lại.

Kỳ vọng về một đợt giảm lãi suất cuối năm 2026 đang tan thành mây khói khi các nhà băng đồng loạt gia nhập cuộc đua huy động vốn mới. Trước sức ép từ mục tiêu tăng trưởng tín dụng tham vọng 16-18% và bóng ma lạm phát từ chiến sự Trung Đông, thị trường đã bắt đầu ghi nhận những mức lãi suất tiền gửi 8-9%/năm — những con số vốn chỉ xuất hiện trong giai đoạn khủng hoảng.

Cửa hẹp cho kịch bản hạ lãi suất cuối năm

Triển vọng giảm lãi suất trong năm 2026 đang suy yếu rõ rệt khi áp lực từ cả trong và ngoài nước đồng thời gia tăng. Nhu cầu vốn cho tăng trưởng tín dụng, biến động tỷ giá và rủi ro lạm phát khiến mặt bằng lãi suất khó duy trì xu hướng đi xuống như kỳ vọng trước đó.

Trên thị trường, lãi suất huy động đã bắt đầu thiết lập mặt bằng mới. Nhiều ngân hàng ghi nhận mức lãi suất tiền gửi lên tới 8–9%/năm đối với nhóm khách hàng ưu tiên, phản ánh áp lực huy động ngày càng lớn.

Động lực chính đến từ kế hoạch tăng trưởng tín dụng tham vọng. Các ngân hàng có lợi thế về hạn mức như MBB, HDB, VPB buộc phải đẩy mạnh huy động để tài trợ mục tiêu tăng trưởng cao, trong khi các ngân hàng còn lại cũng không thể đứng ngoài cuộc đua nếu muốn giữ chân người gửi tiền.

Xu hướng này được dự báo không chỉ diễn ra trong ngắn hạn mà có thể kéo dài đến cuối năm, đặc biệt khi nhu cầu giải ngân tăng mạnh từ quý II trở đi.

Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất cũng biến động mạnh và có thời điểm tăng vọt. Áp lực từ xung đột Trung Đông, rủi ro lạm phát và biến động tỷ giá đang khiến tiến trình hạ lãi suất của Fed và các ngân hàng trung ương lớn trở nên khó đoán, thậm chí có khả năng đảo chiều.

Theo đánh giá của các tổ chức phân tích, lãi suất thị trường 2 sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong ngắn hạn nhằm kiểm soát áp lực tỷ giá, trong khi lãi suất thị trường 1 đã bước vào xu hướng tăng rõ ràng.

Tăng trưởng tín dụng năm 2026 được dự báo đạt 16–18%, cao hơn mục tiêu đề ra. Điều này đồng nghĩa nhu cầu vốn sẽ tiếp tục gia tăng, kéo theo áp lực huy động vốn ngày càng lớn trong hệ thống.

Đáng chú ý, các ngân hàng quốc doanh như BID, VCB, CTG được kỳ vọng mở rộng tín dụng trong năm nay, song cũng phải đối mặt với áp lực huy động cao hơn khi cơ chế tính toán tỷ lệ cho vay trên tiền gửi thay đổi, làm giảm lợi thế từ nguồn vốn Kho bạc Nhà nước.

Dù vậy, lượng tiền gửi Kho bạc vẫn duy trì quy mô lớn, góp phần giảm bớt áp lực thanh khoản và tạo dư địa để các ngân hàng này giữ vai trò điều tiết thị trường.

Ở góc độ vĩ mô, kỳ vọng lãi suất giảm nhờ chu kỳ nới lỏng của Fed đang dần suy yếu trước các biến số mới, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị. Trong kịch bản bất lợi, lãi suất VND kỳ hạn 6 tháng có thể tăng thêm khoảng 1,4 điểm % so với đầu năm.

Chi phí vốn gia tăng cũng đặt áp lực trực tiếp lên biên lãi ròng (NIM) của ngành ngân hàng. Trước đó, NIM bình quân đã giảm xuống còn 3,1% trong năm 2025 – mức thấp nhất trong 5 năm. Nếu lãi suất huy động tiếp tục tăng, khả năng cải thiện NIM sẽ càng hạn chế.

Một kịch bản tăng lãi suất điều hành hiện không được ưu tiên, do nguy cơ làm chi phí vay vốn tăng cao, ảnh hưởng đến doanh nghiệp và mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, dư địa nới lỏng cũng không còn nhiều khi áp lực lạm phát và tỷ giá vẫn hiện hữu.

Trong bối cảnh đó, mặt bằng lãi suất được dự báo sẽ duy trì ở mức cao trong phần còn lại của năm, thay vì giảm sâu như kỳ vọng ban đầu.