Cú bẻ lái thuế 15% của ông Trump: Doanh nghiệp toàn cầu rơi vào vòng xoáy bất định

Chỉ vài phút sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết vô hiệu hóa các mức thuế khẩn cấp quy mô lớn, nhiều doanh nghiệp Mỹ đã thở phào nhẹ nhõm. Nhưng niềm vui ấy nhanh chóng bị dập tắt khi Tổng thống Donald Trump bất ngờ tuyên bố kích hoạt mức thuế quan toàn cầu 15%, đẩy môi trường kinh doanh vào trạng thái “ngồi trên lửa”.

Diễn biến dồn dập trong vòng 48 giờ khiến các phòng họp doanh nghiệp biến thành “phòng tác chiến”, khi lãnh đạo tập đoàn phải rà soát lại toàn bộ chuỗi cung ứng, dòng tiền và chiến lược giá bán.

Từ phán quyết lịch sử đến cú giáng thuế 15%

Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ cuối tuần qua đã hạn chế việc sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế diện rộng. Nhiều doanh nghiệp kỳ vọng đây sẽ là bước ngoặt giúp tháo gỡ áp lực chi phí kéo dài suốt thời gian qua.

Tuy nhiên, khoảng trống pháp lý nhanh chóng được lấp bằng một cơ chế khác: mức thuế quan toàn cầu 15%, được kích hoạt theo điều khoản cho phép Tổng thống áp thuế trong vòng 150 ngày mà không cần Quốc hội phê chuẩn.

Đáng chú ý, với một số quốc gia, mức thuế 15% thậm chí cao hơn mức áp dụng trước đó. Dù Mỹ duy trì ngoại lệ với Canada, Mexico và một số khu vực Trung Mỹ, tác động lan tỏa đến chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn rất lớn.

Theo phân tích của The New York Times, việc áp thuế đồng loạt có thể vô tình tạo lợi thế cho các nhà sản xuất chi phí thấp, đặc biệt tại Trung Quốc và một số nước châu Á, bởi khi tất cả cùng chịu thêm chi phí, yếu tố giá thành gốc sẽ quyết định sức cạnh tranh.

175 tỷ USD tiền thuế: Cuộc chiến pháp lý còn dài

Song song với mức thuế mới, cộng đồng doanh nghiệp Mỹ đang đặc biệt quan tâm đến số phận hơn 175 tỷ USD tiền thuế nhập khẩu đã thu trước đó.

Theo ước tính của Penn Wharton Budget Model, khoản tiền này có thể tạo cú hích đáng kể cho tăng trưởng nếu được hoàn trả nhanh chóng.

Phòng Thương mại Mỹ và Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia đang thúc đẩy cơ chế hoàn trả tự động. Tuy nhiên, thẩm quyền xử lý đã được chuyển sang Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT), mở ra một tiến trình pháp lý có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Theo Reuters, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo chưa có gì đảm bảo về khả năng hoàn tiền. Trong khi đó, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) được cho là chỉ giải ngân khi có phán quyết cuối cùng không còn khả năng kháng cáo.

Sự chậm trễ này tạo áp lực lớn lên dòng tiền doanh nghiệp. Hãng đồ chơi Kids2 đã phải bán quyền đòi khoản hoàn thuế 15 triệu USD cho quỹ phòng hộ với mức chiết khấu sâu để đảm bảo thanh khoản.

Chuỗi cung ứng toàn cầu lại thêm một lần “sốc nhiệt”

Trong những năm qua, nhiều doanh nghiệp đã tiêu tốn hàng triệu USD để tái cấu trúc chuỗi cung ứng nhằm thích nghi với chính sách thuế thay đổi liên tục.

Hãng đồ bảo hộ Tilit đã chuyển nhà máy từ châu Á sang Mexico và Ai Cập. Tập đoàn Chicken of the Sea phải cắt giảm sản lượng tại nhà máy ở Georgia do chi phí nguyên liệu tăng cao.

Việc đảo ngược các quyết định đầu tư này không thể diễn ra trong ngắn hạn. Chính sự thay đổi chính sách với tốc độ cao và thiếu tính dự báo mới là điều khiến doanh nghiệp lo ngại nhất.

Ông Olu Sonola, Trưởng bộ phận kinh tế Mỹ tại Fitch Ratings, nhận định rằng việc thuế quan quay trở lại dưới hình thức mới, cộng với vòng xoáy kiện tụng hoàn thuế, đang tạo ra gánh nặng vận hành khổng lồ cho khu vực doanh nghiệp.

Khi sự bất định trở thành rủi ro lớn nhất

Doanh nghiệp toàn cầu không xa lạ với chính sách bảo hộ hay thuế quan cao. Điều họ cần là tính ổn định và khả năng dự báo để xây dựng chiến lược dài hạn.

Tuy nhiên, cú “bẻ lái” thuế 15% chỉ một ngày sau phán quyết lịch sử của Tòa án Tối cao Mỹ đã đẩy niềm tin thị trường vào trạng thái mong manh.

Trong bối cảnh các tranh chấp pháp lý chưa ngã ngũ, hàng trăm tỷ USD tiền thuế chưa rõ số phận và chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục chịu áp lực, nền kinh tế số một thế giới cùng các đối tác thương mại của mình vẫn sẽ phải sống chung với một biến số lớn: sự khó lường của chính sách.

Và chừng nào biến số đó chưa được giải mã, doanh nghiệp toàn cầu vẫn còn “ngồi trên đống lửa”.