Crypto có "luật chơi" mới

Nghị định 284/2026/NĐ-CP lần đầu thiết lập khung xử phạt riêng cho thị trường tài sản mã hóa, đánh dấu bước chuyển từ "quan sát" sang "quản lý có kiểm soát". Động thái này được kỳ vọng nâng chuẩn minh bạch, giảm rủi ro và tạo nền tảng thu hút dòng vốn chính thống vào lĩnh vực tài sản số.

Các mức xử phạt lên tới 200 triệu đồng đối với tổ chức không chỉ tạo sức răn đe mà còn buộc doanh nghiệp phát hành, cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải nâng cao tiêu chuẩn công bố thông tin, quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật trong giai đoạn thị trường đang được thí điểm.

Nghị định 284 có hiệu lực từ 1/9/2026 và được áp dụng trong thời gian Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa còn hiệu lực. Theo đó, tài sản mã hóa được định nghĩa là loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số tương tự nhằm xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao. Khái niệm này không bao gồm chứng khoán, tiền pháp định dạng số và các tài sản tài chính khác theo quy định hiện hành. Việc hoàn thiện cơ chế quản lý và chế tài xử lý vi phạm được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm hạn chế rủi ro và bảo đảm an toàn cho nhà đầu tư.

Mức phạt tối đa đối với tổ chức là 200 triệu đồng, đối với cá nhân là 100 triệu đồng. Đối với hoạt động phát hành, vi phạm quy định về sở hữu nước ngoài bị phạt từ 70-100 triệu đồng. Cung cấp thông tin không chính xác, không đầy đủ hoặc gây hiểu nhầm bị phạt từ 100-150 triệu đồng. Các hành vi như chào bán không đúng đối tượng, phát hành khi chưa đáp ứng đủ điều kiện hoặc không công bố bản cáo bạch bị phạt từ 150-200 triệu đồng. Trường hợp cá nhân thực hiện hành vi tương tự tổ chức thì mức phạt bằng một nửa.

Theo TS Phan Phương Nam, Phó Trưởng Khoa Luật Thương mại Trường Đại học Luật TP.HCM, đây là lần đầu tiên Việt Nam ban hành nghị định riêng về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa, cho thấy chuyển đổi từ cách tiếp cận quan sát thị trường sang quản lý có kiểm soát. Chế tài xử phạt không chỉ nhằm răn đe các hành vi vi phạm mà còn nâng cao tiêu chuẩn hoạt động của các tổ chức phát hành và cung cấp dịch vụ. Khi các nghĩa vụ công bố thông tin, điều kiện phát hành được quy định cụ thể, niềm tin của nhà đầu tư sẽ từng bước được củng cố.

Luật sư Đinh Thị Nguyên, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội nhận định, nhiều năm qua hoạt động mua bán tài sản mã hóa chủ yếu diễn ra trên các nền tảng nước ngoài hoặc kênh giao dịch chưa được quản lý, khiến việc bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư gặp khó khăn. Khi cơ chế cấp phép và xử phạt được thiết lập, nhà đầu tư cần thay đổi thói quen giao dịch bằng cách lựa chọn các tổ chức được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phải đặc biệt chú trọng tuân thủ quy định về phòng chống rửa tiền, công bố thông tin và quản trị rủi ro.

Trong giai đoạn thí điểm, điều quan trọng không chỉ là xử lý nghiêm các hành vi vi phạm mà còn cần tăng cường hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng quy định. Việc hoàn thiện cơ chế giám sát và thường xuyên đánh giá hiệu quả chính sách sẽ giúp kịp thời điều chỉnh trước khi xây dựng khung pháp lý chính thức cho thị trường tài sản mã hóa. Các quy tắc tham gia thị trường đã được xác lập rõ ràng hơn, tạo tín hiệu tích cực cho cả doanh nghiệp và nhà đầu tư.