Có 2 nhà máy lọc dầu lớn, vì sao Việt Nam vẫn nhập khẩu xăng?

Hiện tại, nguồn cung nội địa mới chỉ đáp ứng 70% nhu cầu, phần còn lại vẫn phụ thuộc vào thị trường quốc tế để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn

Việt Nam hiện có hai nhà máy lọc dầu lớn là Dung Quất và Nghi Sơn, đóng vai trò chủ lực trong việc cung cấp xăng dầu cho thị trường trong nước.

Theo chuyên gia năng lượng, tổng công suất của hai nhà máy hiện đáp ứng khoảng 70% nhu cầu tiêu thụ xăng dầu. Phần còn lại vẫn phải bổ sung bằng nhập khẩu xăng dầu thành phẩm nhằm bảo đảm cân đối cung – cầu.

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng của nền kinh tế tăng nhanh, việc nhập khẩu một phần xăng dầu được xem là cơ chế điều tiết bình thường để duy trì nguồn cung ổn định.

Sự khác biệt về công nghệ và loại dầu thô

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến Việt Nam vẫn phải nhập khẩu dầu thô và xăng dầu nằm ở đặc điểm công nghệ của các nhà máy lọc dầu.

Trong ngành lọc hóa dầu, mỗi nhà máy được thiết kế để xử lý một hoặc một nhóm dầu thô có đặc tính kỹ thuật nhất định, như độ nhẹ – nặng hoặc hàm lượng lưu huỳnh.

Nhà máy Lọc dầu Dung Quất ban đầu được thiết kế để chế biến dầu thô Bạch Hổ – loại dầu nhẹ khai thác trong nước. Tuy nhiên, khi sản lượng từ các mỏ nội địa suy giảm theo thời gian, nhà máy phải thử nghiệm pha trộn thêm nhiều loại dầu khác để duy trì hoạt động ổn định.

Trong khi đó, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn được thiết kế chủ yếu để xử lý dầu thô nhập khẩu theo cấu hình công nghệ ban đầu của dự án. Vì vậy, nhà máy này cần nhập khẩu phần lớn nguyên liệu đầu vào.

Vì sao vừa xuất vừa nhập dầu thô?

Không chỉ nhập khẩu, Việt Nam vẫn xuất khẩu một phần dầu thô khai thác trong nước.

Nguyên nhân là một số loại dầu thô nội địa có đặc tính phù hợp hơn với công nghệ của các nhà máy lọc dầu ở nước ngoài. Việc xuất khẩu những loại dầu này giúp tối ưu hiệu quả thương mại và chuỗi cung ứng năng lượng.

Theo các chuyên gia, việc một quốc gia vừa xuất khẩu vừa nhập khẩu dầu thô và xăng dầu là điều khá phổ biến trên thế giới. Ngay cả nhiều quốc gia sản xuất dầu lớn cũng duy trì dòng thương mại hai chiều nhằm đa dạng hóa nguồn cung và tăng tính linh hoạt cho hệ thống năng lượng.

Bài toán dài hạn của an ninh năng lượng

Về lâu dài, Việt Nam vẫn cần từng bước nâng cao khả năng chủ động trong lĩnh vực năng lượng.

Một trong những hướng đi quan trọng là tiếp tục đầu tư vào thăm dò và khai thác dầu khí nhằm duy trì sản lượng trong nước. Song song với đó, các nhà máy lọc dầu cần nâng cao khả năng xử lý nhiều loại dầu thô khác nhau để tăng tính linh hoạt trong nguồn nguyên liệu.

Bên cạnh nhiên liệu hóa thạch, việc mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học như xăng pha ethanol cũng được xem là giải pháp giảm áp lực lên nguồn xăng dầu truyền thống và phù hợp với xu hướng chuyển dịch năng lượng.

Ngoài ra, việc xây dựng hệ thống dự trữ xăng dầu chiến lược và hoàn thiện quy hoạch ngành lọc hóa dầu cũng được coi là yếu tố then chốt nhằm bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh thị trường toàn cầu ngày càng biến động.