Chuyên gia cảnh báo: Thị trường đang quá lạc quan trước rủi ro từ xung đột Mỹ - Iran

Xung đột giữa Mỹ và Iran đang đặt nền kinh tế toàn cầu trước một phép thử mới. Dù giá dầu liên tục leo thang, nhiều chuyên gia cho rằng giới đầu tư vẫn chưa đánh giá đầy đủ những rủi ro dài hạn mà cuộc khủng hoảng này có thể gây ra đối với tăng trưởng, lạm phát và thị trường tài chính toàn cầu.

Giá dầu tăng mạnh, thị trường chao đảo

Những diễn biến mới tại Trung Đông đã đẩy giá dầu Brent tương lai lên mức cao nhất trong vòng 4 năm. Trong phiên giao dịch ngày 30/4 (giờ Mỹ), giá dầu Brent kỳ hạn tháng 6 có thời điểm vọt lên quanh 116 USD/thùng, tiến sát vùng đỉnh kể từ tháng 3/2022.

Đà tăng này xuất hiện sau thông tin Mỹ có thể mở rộng các lựa chọn quân sự đối với Iran, đồng thời tiếp tục duy trì phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại khu vực này đều có thể tạo ra cú sốc lớn đối với thị trường năng lượng thế giới.

Thị trường vẫn đang đặt cược vào hòa bình

Dù giá dầu tăng mạnh, cấu trúc thị trường hiện vẫn phản ánh kỳ vọng xung đột chỉ mang tính tạm thời. Hiện tượng "backwardation" – khi giá giao ngay cao hơn giá giao kỳ hạn – cho thấy nhà đầu tư tin rằng nguồn cung sẽ sớm được khôi phục và giá dầu sẽ hạ nhiệt trong tương lai.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo đây có thể là một sự đánh giá quá lạc quan.

Neil Birrell, Giám đốc đầu tư tại Premier Miton Investors, nhận định các thị trường tài chính hiện dường như đang phản ánh một kịch bản hòa bình nhiều hơn là rủi ro thực tế. Theo ông, nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, triển vọng phục hồi kinh tế và đà tăng của thị trường chứng khoán toàn cầu sẽ chịu sức ép đáng kể.

Nguy cơ lạm phát đình trệ hiện hữu

Patrick Armstrong, Giám đốc đầu tư của Plurimi Group, cho rằng thị trường hiện đang đánh giá thấp mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng.

Theo ông, vấn đề không chỉ nằm ở nguồn cung dầu thô bị gián đoạn, mà còn ở nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu tinh chế như dầu diesel và nhiên liệu hàng không. Khi nguồn cung bị siết chặt, các nhà máy lọc dầu sẽ được hưởng biên lợi nhuận cao hơn, trong khi người tiêu dùng và doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí năng lượng tăng vọt.

Kịch bản đáng lo ngại nhất là nền kinh tế toàn cầu rơi vào trạng thái "lạm phát đình trệ" – khi lạm phát cao nhưng tăng trưởng kinh tế chậm lại. Đây là môi trường đặc biệt bất lợi cho cả doanh nghiệp lẫn thị trường tài chính.

Tác động thực sự có thể đến muộn hơn

Bill Perkins, nhà sáng lập quỹ đầu cơ Skylar Capital, cho rằng nền kinh tế toàn cầu vẫn chưa cảm nhận hết tác động của cuộc khủng hoảng.

Theo ông, dầu từ Trung Đông thường mất khoảng 40 ngày để đến tay người tiêu dùng tại các thị trường lớn. Điều này đồng nghĩa với việc nguồn cung hiện tại vẫn đang được hỗ trợ bởi lượng dầu đã rời cảng trước khi căng thẳng leo thang. Khi lượng hàng này cạn dần, tác động thực sự lên giá nhiên liệu và lạm phát mới trở nên rõ rệt.

Cơ hội và rủi ro song hành

Nếu xung đột kéo dài, giá năng lượng cao có thể gây áp lực lớn lên lạm phát, làm suy yếu sức mua và kéo giảm tăng trưởng toàn cầu. Ngược lại, nếu một thỏa thuận hòa bình được thiết lập, giá dầu có thể hạ nhiệt nhanh chóng, qua đó tạo cú hích cho thị trường chứng khoán và nền kinh tế.

Trong bối cảnh hiện nay, điều khiến các chuyên gia lo ngại nhất là thị trường dường như đang nghiêng quá nhiều về kịch bản tích cực, trong khi rủi ro địa chính trị vẫn còn rất lớn và khó lường.