Chúng ta nên tin ai giữa một thế giới mà ai cũng “tỏ ra thông minh” hơn thị trường (trong đầu tư)

Charlie Munger từng nói rằng, ông muốn thuê người có IQ 130 nhưng nghĩ mình chỉ 120. Còn người có IQ 150 mà nghĩ mình có 170 thì kiểu người đó sẽ gây ra tai họa.

-------

Và tôi cũng vậy, nhất là khi đầu tư

Tôi cũng thích những ban lãnh đạo công ty mà thận trọng. Họ biết thị trường khó ở đâu. Họ không tô hồng hiện tại hay vẽ một viễn cảnh mù mờ, thay vào đó, họ tập trung vào những điều có thể làm được, làm tốt, để công ty ổn định qua thời gian. Đôi khi họ bày tỏ thật cho thị trường biết đang khó khăn cái gì, bởi họ không cần nhà đầu tư mua vào cổ phiếu, mà họ cần được thị trường trao cho họ sự "bình yên" khỏi những câu hỏi liên tục về vì sao giá cổ phiếu lại giảm hay sắp tới công ty có triển vọng gì mới tung ra thị trường? Hoặc đôi khi lời nói về khó khăn của công ty là để gửi tới khách hàng / đối tác / chính quyền để công ty sau này thương lượng lại có lợi hơn cho hoạt động kinh doanh thay vì cố tỏ ra mọi thứ thuận lợi để đẩy giá cổ phiếu ( đây lại một biểu hiện của việc quan tâm tới hoạt động doanh nghiệp hơn là giá cổ phiếu)

 

Họ không nhất thiết phải là người quá khiêm tốn, nhưng tôi quý trọng cách họ hiểu và đối diện với thực tế. Những ban lãnh đạo như vậy thường không hứa hẹn nhiều, nhưng lại hành động nhiều.

 

Ngược lại, tôi không thích những ban lãnh đạo "không có giới hạn". Họ thường nói trước về tương lai nhiều hơn hiện tại, tự tin (hoặc giả vờ tự tin) để kêu gọi vốn đầu tư bằng các triển vọng chưa rõ ràng (điều đã xảy ra ở nhiều đợt IPO)

 

Điều đáng lo hơn là các ban lãnh đạo này sẽ đưa ra tham vọng khủng khiếp sau khi công ty có 1-2 năm thuận lợi, đôi khi còn chỉ cần 1 quý thuận lợi, và họ lấy đó làm cơ sở để nói về một triển vọng sự thuận lợi duy trì thêm 10 năm nữa sẽ đưa họ lên thành các công ty tỷ đô.

 

Nói đâu xa công ty Đất Xanh (nay đã đổi tên thành BLUEMARQ) mã chứng khoán DXG đã từng có lần đầu tiên đạt vốn hóa công ty là 1 tỷ đô khi mọi thứ là đẹp đẽ nhất là sau 2021. Đầu năm 2022 họ đã đặt mục tiêu vốn hóa "10 tỷ USD là còn quá bé" và giờ giá trị công ty chỉ còn giá trị 0,5 tỷ (khi mọi thứ đang là bình thường)

 

Qua chuyện đó và thêm kinh nghiệm, nhìn chung tôi khá không thích các công ty đặt mục tiêu tăng trưởng vốn hóa vào kế hoạch. Bởi ta đều biết vốn hóa trên thị trường = Giá trị thực của doanh nghiệp + Giá trị ảo tưởng. Nên đôi khi để đạt mục tiêu này, người ta cố gắng tăng sự ảo tưởng của thị trường.

 

Nhưng quay lại bài học đầu tư của chính cụ Munger, thực ra cụ cũng thừa nhận: cuộc đời dạy cụ một bài học khác, một điều trái ngược, nhưng cũng rất thực tế rằng

 

"Đừng bao giờ đánh giá thấp người luôn đánh giá quá cao chính mình."

 

Nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng đó là thực tế: những kẻ lập dị, ngỡ mình giỏi hơn thực tế, thỉnh thoảng lại làm nên chuyện lớn.

 

Và đúng là các ban lãnh đạo “nổ” đôi khi vẫn thành công thật. Ví dụ như lần khác khi tôi nghe trực tiếp một ban lãnh đạo nói việc vốn hóa công ty sẽ tăng gấp 10 lần là ở VNDIRECT của năm 2017 và 5 năm sau chuyện đó đã xảy ra. VND thực sự đã giá trị hơn gấp 10 lần. 5 năm đó hoạt động kinh doanh của VND không hề tệ, lợi nhuận tăng gấp 10 lần. Và dù tới năm thứ 5 mọi thứ trở lên phức tạp và ảnh hưởng tới tận ngày nay thì giá trị công ty vẫn quanh mức gấp 9 lần - 10 lần hồi 2017 thật.

 

Đó là lý do tôi không thể chỉ vì họ "nổ" mà ngừng đầu tư. Đôi khi sự "nổ" đó phản ánh một khát vọng, một ước mơ vượt lên của con người, hoặc một cảm giác rõ ràng của người chủ doanh nghiệp về việc họ đang có một lợi thế, một sức mạnh cạnh tranh hoặc một chiến lược rõ ràng (Giống như tay chơi poker cầm đôi AA từ đầu vậy, tôi cho là VND ở 2017 thật sự có đôi AA so với thị trường)

 

Hay chính tôi năm ngoái cũng nói ra rằng tham vọng và mong muốn của tôi trong năm nay là quản lý, tư vấn cho nhóm 100 nhà đầu tư tổng 100 tỷ đồng thì cũng đạt rồi nhưng chắc mục tiêu 2026 thì khó.

 

Rõ ràng ai cũng nên có một mục tiêu lớn lao, điều đó không chỉ là việc thôi thúc để bản thân cố gắng nhiều hơn mà còn là để có tầm nhìn hoạch định xem hệ thống làm việc, cách làm của mình sẽ ra sao tới khi có quy mô lớn, bắt đầu từ quy mô nhỏ.

 

Bạn sẽ không đơn thuần tập bơi nếu bạn xác định hành trình của là vượt qua đại dương, bạn phải tính xây tàu.

 

Vấn đề nằm ở ranh giới giữa "giấc mơ hão huyền" và "khao khát khả thi" Điều này dường như không có phương pháp cụ thể mà phụ thuộc vào hiểu biết, cảm nhận của mỗi người. Hoặc hãy theo cách an toàn hơn đó là chỉ tin tưởng những người thận trọng, những người nói ra được khó khăn chỗ nào kể cả khi họ có một niềm tin lớn lao vào những điều tốt đẹp phía trước

 

Hoặc một cách hay hơn nữa: Warren Buffett từng nói ông ấy thích những doanh nghiệp mà dù giao cho kẻ ngốc cũng vận hành được.

 

Sâu xa sau câu nói ấy là gì? Là ông tìm những doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh thực sự, có "con hào kinh tế" đủ để bảo vệ giá trị dài hạn. Như Coca-Cola: thương hiệu toàn cầu, biên lợi nhuận khủng khiếp, và giá trị không suy giảm qua thời gian.

 

Vậy nên làm việc cùng người thông minh hay không thông minh ? Nên làm việc với người tự tin hay không tự tin ?

 

PS: Chúng ta đang sống trong một thời đại mà người ta dễ dàng tỏ ra thông minh và sự tự tin dễ dàng fake.