Chủ tịch liên minh Mekolor nêu quan điểm 'lạ' về cách tiếp cận logic với dự án đường sắt 100 tỷ USD

Trong bài viết mới đây, ông Võ Xuân Trường bày tỏ, liên minh Mekolor Great USA tiếp cận dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam từ một logic khác: Không xem giải phóng mặt bằng là chi phí bắt buộc, mà là điểm khởi đầu của một chiến lược phát triển đô thị, cộng đồng dài hạn, với TOD (Transit-Oriented Development) làm trụ cột.

 

 

Dưới đây là nguyên văn chia sẻ của ông Võ Xuân Trường

TOD DỌC TUYẾN ĐƯỜNG SẮT CAO TỐC BẮC NAM: TRỤ CỘT CHIẾN LƯỢC TRONG ĐỀ XUẤT CỦA LIÊN MINH MEKOLOR GREAT USA

Trong các dự án hạ tầng quốc gia, vốn và công nghệ hiếm khi là rào cản lớn nhất. Thách thức cốt lõi luôn nằm ở giải phóng mặt bằng, tái định cư và sự chấp thuận xã hội. Nếu không giải được bài toán này một cách bền vững, mọi dự án dù quy mô đến đâu cũng đối mặt với rủi ro chậm tiến độ, đội chi phí và xói mòn niềm tin.

Đề xuất của Liên minh Mekolor Great USA đối với dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam tiếp cận vấn đề từ một logic khác:

không coi giải phóng mặt bằng là chi phí bắt buộc, mà coi đó là điểm khởi đầu của một chiến lược phát triển đô thị, cộng đồng dài hạn, với TOD (Transit-Oriented Development) làm trụ cột.

TOD – giải pháp nền tảng cho giải phóng mặt bằng và tái định cư

Khác với cách làm truyền thống là đền bù một lần rồi để người dân tự thích nghi thì mô hình TOD trong đề xuất của Mekolor Great USA đặt ra một nguyên tắc rõ ràng:

Người dân chỉ sẵn sàng di dời khi họ nhìn thấy một cuộc sống tốt hơn sau di dời.

Chuỗi đô thị TOD dọc tuyến đường sắt cao tốc được thiết kế để:

• Tái định cư tại chỗ hoặc gần chỗ cũ, gắn với các ga trung tâm

• Đảm bảo tiếp cận việc làm, dịch vụ, giáo dục và y tế

• Giữ lại mạng lưới cộng đồng và vốn xã hội địa phương

Theo cách này, TOD không chỉ hỗ trợ giải phóng mặt bằng, mà làm thay đổi bản chất của quá trình đó: từ mệnh lệnh hành chính sang sự đồng thuận phát triển.

Nhà ở tái định cư: giá rất thấp, chất lượng hàng đầu

Một trụ cột then chốt trong đề xuất của Liên minh Mekolor Great USA là: nhà ở cho người dân chịu tác động của dự án phải có giá thấp nhất có thể, nhưng chất lượng thuộc nhóm cao nhất.

Điều này khả thi nhờ:

• Quy hoạch mật độ hợp lý quanh ga

• Giao thông công cộng làm xương sống

• Thiết kế chuẩn hóa, xây dựng công nghiệp hóa

• Loại bỏ hoàn toàn yếu tố đầu cơ đất đai

Kết quả là các khu đô thị TOD:

• Không chạy theo giá bán

• Không phụ thuộc vào kỳ vọng tăng giá

• Mà tối ưu chi phí sở hữu và chi phí sinh hoạt

Đây không phải là nhà ở “xã hội” theo nghĩa tối giản, mà là chuẩn nhà ở bền vững cho đại đa số người dân.

TOD – cấu trúc đô thị bền vững cho cộng đồng địa phương

Quan trọng hơn, TOD trong đề xuất của Mekolor Great USA không chỉ phục vụ tái định cư, mà tạo ra nền tảng phát triển đô thị bền vững cho cả vùng tuyến.

Mỗi đô thị TOD được thiết kế xoay quanh:

• Dòng người thực

• Hoạt động kinh tế thực

• Chuỗi giá trị địa phương

Thay vì đô thị ngủ hay đô thị đầu cơ, TOD hình thành:

• Các trung tâm sống – làm việc – học tập

• Các cụm dịch vụ, logistics, sản xuất nhẹ

• Các không gian công cộng và sinh hoạt cộng đồng

Theo đó, TOD trở thành:

• Công cụ ổn định xã hội

• Công cụ bảo vệ vốn con người

• Công cụ tăng năng suất dài hạn cho nền kinh tế

Lợi thế chiến lược trong đề xuất của Mekolor Great USA

Cách tiếp cận TOD mang lại cho đề xuất của Liên minh Mekolor Great USA ba lợi thế chiến lược rõ rệt:

1. Giảm rủi ro giải phóng mặt bằng

Đồng thuận xã hội cao hơn, tiến độ chắc chắn hơn.

2. Giảm áp lực ngân sách và nợ công

Tái định cư trở thành tài sản phát triển thay vì chi phí thuần túy.

3. Tạo giá trị lan tỏa dài hạn

Đường sắt không chỉ vận chuyển hành khách, mà kích hoạt một hệ sinh thái đô thị – kinh tế dọc tuyến.

Một lựa chọn mang tính thế hệ

Nếu được triển khai đúng, mô hình TOD dọc tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam theo đề xuất của Liên minh Mekolor Great USA sẽ thiết lập một chuẩn mực mới:

• Giải phóng mặt bằng không còn là điểm nghẽn

• Tái định cư không còn là hy sinh

• Đô thị hóa không còn là cuộc chơi của đầu cơ

Khi đó, đường sắt cao tốc Bắc Nam sẽ không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển, mà kết nối tăng trưởng với công bằng, hạ tầng với nhân văn, và phát triển với niềm tin xã hội.

Đó không chỉ là một dự án hạ tầng. Đó là một chiến lược phát triển quốc gia dài hạn, nơi TOD trở thành nền móng và con người trở thành trung tâm.