#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Chi 74 tỷ USD vẫn không cứu nổi yên Nhật

Diễn biến của đồng yên không chỉ tác động đến nền kinh tế Nhật Bản mà còn ảnh hưởng đến dòng vốn toàn cầu, thị trường ngoại hối và hoạt động của nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong khu vực châu Á.

Cuối tháng 4, khi tỷ giá đồng yên rơi xuống 160,72 yên/USD - mức yếu nhất trong gần 2 năm - Bộ Tài chính Nhật Bản tung ra gói can thiệp chưa từng có. Gần 74 tỷ USD được sử dụng trong vòng một tháng để mua vào đồng yên, đánh dấu đợt can thiệp ngoại hối lớn nhất trong lịch sử nước này. Động thái mạnh tay giúp đồng yên phục hồi trong ngắn hạn, nhưng hiệu ứng phai nhạt nhanh chóng. Chỉ hơn một tháng sau, tỷ giá lại quay về vùng 160 yên/USD, buộc Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama nhiều lần phát tín hiệu rằng Tokyo sẵn sàng hành động nếu thị trường tiếp tục biến động bất thường.

Theo giới chuyên gia, sự suy yếu của đồng yên xuất phát từ ba yếu tố chính. Đầu tiên là cú sốc năng lượng: xung đột tại Trung Đông làm gia tăng giá dầu toàn cầu. Với tư cách nhập khẩu gần toàn bộ nhu cầu dầu mỏ, trong đó hơn 95% từ Trung Đông, Nhật Bản phải chi nhiều USD hơn để thanh toán hóa đơn năng lượng, tăng nhu cầu nắm giữ USD. Thứ hai là chênh lệch lãi suất: dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã nâng lãi suất lên mức cao nhất 30 năm, mặt bằng lãi suất Nhật vẫn thấp hơn rất nhiều so với Mỹ. Dòng vốn tiếp tục rời Nhật Bản để tìm kiếm lợi suất cao hơn. Thứ ba là tâm lý thị trường: khi nhà đầu tư tin xu hướng giảm của đồng yên chưa kết thúc, các quỹ đầu cơ tiếp tục bán khống, khiến mọi nỗ lực can thiệp chỉ mang tính chữa cháy.

Trong nhiều năm, đồng yên suy yếu từng được xem là lợi thế cạnh tranh của Nhật Bản, giúp hàng hóa xuất khẩu rẻ hơn và thu hút khách du lịch. Tuy nhiên, chi phí nhập khẩu leo thang khiến doanh nghiệp chịu áp lực lợi nhuận, trong khi người dân phải đối mặt với giá thực phẩm, điện và nhiên liệu tăng cao. Khủng hoảng chi phí sinh hoạt đã trở thành vấn đề chính trị lớn. Ngoài ra, đồng yên yếu còn khiến Nhật Bản chịu sức ép từ Mỹ. Tổng thống Donald Trump nhiều lần chỉ trích tỷ giá thấp của đồng yên tạo lợi thế không công bằng cho hàng xuất khẩu, đưa vấn đề tiền tệ trở thành chủ đề trong đàm phán thương mại song phương.

Để nâng giá đồng yên, Nhật Bản bán USD từ nguồn dự trữ ngoại hối và mua vào đồng nội tệ. Đến cuối tháng 4, dự trữ ngoại hối đạt khoảng 1.170 tỷ USD, nhưng chỉ sau một tháng can thiệp, quy mô giảm xuống còn khoảng 1.090 tỷ USD. Lịch sử cho thấy can thiệp của Tokyo thường tạo bật tăng mạnh trong vài giờ đầu, nhưng hiệu ứng này hiếm khi kéo dài nếu không đi kèm thay đổi chính sách tiền tệ. Các chuyên gia nhận định dự trữ ngoại hối chỉ giúp làm chậm đà mất giá, không thể thay đổi quy luật cung cầu. Giải pháp bền vững hơn là thu hẹp khoảng cách lãi suất với Mỹ để dòng vốn quay trở lại Nhật Bản - quan điểm mà Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gần đây nhấn mạnh.

Trong bối cảnh giá dầu vẫn neo cao, Fed chưa có dấu hiệu sớm nới lỏng chính sách tiền tệ và bất ổn địa chính trị tiếp diễn, áp lực lên đồng yên nhiều khả năng sẽ còn kéo dài. Với Tokyo, những đợt can thiệp quy mô lớn có thể chỉ giúp kéo dài thời gian, chứ chưa đủ để đảo ngược xu hướng của thị trường. Thách thức thực sự nằm ở việc điều chỉnh chính sách tiền tệ cơ bản và giải quyết các yếu tố địa chính trị tác động đến giá năng lượng toàn cầu.