Bỏ đề xuất sở hữu chung cư có thời hạn

Đề xuất quy định quyền sở hữu chung cư có thời hạn đã được Bộ Xây dựng đưa ra khỏi dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi mới nhất. Động thái này được đánh giá giúp giảm bớt những lo ngại về quyền sở hữu tài sản, song những vướng mắc trong cải tạo, xây dựng lại hàng nghìn chung cư cũ vẫn chưa có lời giải căn cơ.

Việc giữ nguyên nguyên tắc sở hữu căn hộ gắn với quyền sử dụng đất ổn định, lâu dài có thể góp phần ổn định tâm lý thị trường. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở cơ chế triển khai cải tạo, tái thiết các chung cư xuống cấp chứ không phải thời hạn sở hữu.

Trong dự thảo trước, Điều 28 quy định quyền sở hữu căn hộ được xác lập từ khi Nhà nước công nhận và chấm dứt khi công trình hết thời hạn sử dụng hoặc phải phá dỡ. Đối với chung cư xuống cấp, UBND cấp tỉnh sẽ tổ chức kiểm định chất lượng để quyết định tiếp tục sử dụng hoặc thực hiện phá dỡ, cải tạo, xây dựng lại. Dự thảo cũng đề xuất xử lý quyền lợi chủ sở hữu khi phải phá dỡ, bao gồm tiếp tục sử dụng diện tích đất hiện có hoặc nhận bồi thường giá trị quyền sử dụng đất.

Quy định này tạo ra nhiều ý kiến trái chiều. Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) đề nghị duy trì quyền sở hữu chung cư không xác định thời hạn, gắn với quyền sử dụng đất ổn định lâu dài theo Luật Nhà ở 2023 và Luật Đất đai 2024. HoREA lo ngại việc gắn thời hạn sở hữu có thể tác động tâm lý người dân và đặt ra yêu cầu bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Theo Luật sư Nguyễn Đức Biên, Giám đốc Công ty Luật TNHH Đại La, việc rút đề xuất không đồng nghĩa những vướng mắc trong cải tạo xây dựng lại chung cư cũ đã được tháo gỡ. Quyền sở hữu nhà ở là quyền tài sản được pháp luật bảo hộ, vì vậy mọi thay đổi cần được cân nhắc kỹ lưỡng, bảo đảm thống nhất với Luật Đất đai và hạn chế tác động không cần thiết đến thị trường.

Theo Luật sư Biên, điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở thời hạn sở hữu căn hộ mà ở cơ chế tổ chức thực hiện, từ kiểm định chất lượng công trình, di dời cư dân, bồi thường, tái định cư đến việc tạo sự đồng thuận giữa các chủ sở hữu. Hoàn thiện Luật Nhà ở cần tập trung tháo gỡ những vướng mắc này và hài hòa quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và Nhà nước.