Bất ổn từ thuế quan Trump đang phủ bóng đen lên kinh tế thế giới

Bức tường thuế của Trump đang rạn nứt khi Tòa án Tối cao Mỹ xem xét tính hợp pháp của các sắc lệnh áp thuế nhập khẩu. Doanh nghiệp và nhà đầu tư toàn cầu đứng ngồi không yên trước nguy cơ chuỗi cung ứng bị đảo lộn nếu các rào cản thuế bị tháo gỡ hoặc thay đổi bất ngờ.

Kinh tế thế giới đang bao trùm bởi gam màu xám, mà tâm điểm là sự bất ổn từ Washington. Không chỉ niềm tin tiêu dùng Mỹ lao dốc xuống mức thấp nhất kể từ năm 2022, mà sự hỗn loạn từ việc chính phủ đóng cửa còn làm gián đoạn các báo cáo việc làm then chốt. Đáng lo ngại hơn cả là chính sách thuế quan bảo hộ dưới thời ông Trump đang bị Tòa án Tối cao thẩm vấn, đe dọa tạo ra cú sốc pháp lý làm xáo trộn chuỗi thương mại toàn cầu.

Khủng hoảng niềm tin và dữ liệu

Tuần qua, thị trường không còn phản ứng theo dữ liệu kinh tế mà phải chạy theo chính sách. Quyết định từ Washington giờ đây có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên khắp các sàn giao dịch.

Chỉ số niềm tin tiêu dùng của Đại học Michigan đã giảm xuống mức 50,3 điểm (từ 53,6 điểm), phản ánh sự lo ngại sâu rộng trong mọi nhóm thu nhập. Người dân bớt lạc quan về thu nhập tương lai và hoài nghi về năng lực điều hành chính sách.

Nguyên nhân trực tiếp là cuộc đóng cửa chính phủ kéo dài, khiến các chương trình bị đình trệ và dữ liệu kinh tế then chốt bị trì hoãn, bao gồm cả báo cáo việc làm tháng 10 quan trọng. Việc thiếu các con số chính thức này đã buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và nhà đầu tư phải dựa vào ước tính, tăng biên độ sai số và độ bất ổn trong việc dự báo chính sách tiền tệ.

Những diễn biến này không chỉ là số liệu; chúng báo hiệu sự giảm tốc trong động lực tiêu dùng nội địa của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Nguy cơ pháp lý và nỗi lo bao trùm toàn cầu

Trong khi nội tại Mỹ đối mặt với sức ép, "bức tường thuế quan" của ông Trump tiếp tục là tâm điểm tranh cãi. Tòa án Tối cao Mỹ gần đây đã thẩm vấn gay gắt tính hợp pháp của các sắc thuế áp theo Đạo luật Quyền lực kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA).

Diễn biến này không chỉ là vấn đề kinh tế, mà đã chuyển thành câu chuyện về quyền lực điều hành, làm tăng rủi ro pháp lý cho các doanh nghiệp đang cố gắng tính toán chi phí tương lai. Nếu Tòa án ra phán quyết bác bỏ cơ sở pháp lý, hậu quả có thể là việc hoàn thuế phức tạp và sự đảo lộn trong thương mại quốc tế.

Cú sốc chính sách này xuất hiện cùng lúc với các dấu hiệu suy yếu toàn cầu: xuất khẩu Trung Quốc tháng 10 sụt giảm mạnh nhất từ đầu năm, phản ánh nhu cầu bên ngoài chững lại; trong khi kinh tế Nhật Bản được dự báo co lại tới 2,5% trong quý III. Triển vọng tăng trưởng ở các nền kinh tế phụ thuộc xuất khẩu trở nên mong manh hơn bao giờ hết, khi phải chịu tác động trực tiếp từ chính sách thuế của Mỹ.

Dịch chuyển sang phòng thủ

Phản ứng của thị trường trong tuần qua là sự dịch chuyển rõ rệt sang trạng thái phòng thủ:

Đồng USD trải qua tuần giảm so với rổ tiền tệ.

Cổ phiếu công nghệ chịu áp lực và ghi nhận tuần tệ nhất của Nasdaq kể từ tháng 4.

Vàng – kênh trú ẩn truyền thống – ghi nhận mức tăng đáng kể, vượt mốc 4.000 USD/ounce, nhờ nhu cầu an toàn gia tăng và dự báo Fed có thể hạ lãi suất khi dữ liệu việc làm thiếu vắng.

Các chuyên gia kinh tế đang sử dụng thuật ngữ “Trumpflation” để mô tả áp lực lạm phát kép: từ việc gia tăng chi tiêu công (thâm hụt ngân sách hàng trăm tỷ USD) kết hợp với chính sách thuế quan.

Thông điệp cốt lõi hiện nay là: Thị trường không còn hỏi "liệu có suy thoái hay không", mà là "mức độ bất ổn sẽ kéo dài bao lâu và ảnh hưởng đến niềm tin toàn cầu tới mức nào." Thị trường, doanh nghiệp và người tiêu dùng giờ bị buộc phải lập kịch bản trong thế giới nơi các quyết sách thuế, tòa án và đóng cửa chính phủ cùng lúc định hình triển vọng kinh tế.