Thị trường vàng đang trải qua một trong những đợt điều chỉnh mạnh nhất kể từ đầu năm, khiến niềm tin "vàng chỉ có tăng" bị thử thách nghiêm trọng.

Hồi đầu năm, khi giá vàng liên tục lập đỉnh mới, không ít nhà đầu tư tin rằng kim loại quý vẫn còn dư địa tăng mạnh. Tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội khiến dòng tiền ồ ạt đổ vào thị trường, đẩy giá lên những mốc chưa từng có.

Tuy nhiên, thực tế đã diễn biến theo chiều ngược lại.

Sau khi chạm đỉnh lịch sử 5.594,82 USD/ounce vào cuối tháng 1, giá vàng thế giới liên tục điều chỉnh. Có thời điểm kim loại quý rơi xuống còn 4.311,93 USD/ounce, thấp nhất trong nhiều tháng và mất hơn 20% giá trị so với vùng đỉnh.

Nguyên nhân chính đến từ những tín hiệu tích cực của kinh tế Mỹ, đặc biệt là dữ liệu việc làm vượt kỳ vọng. Điều này khiến thị trường tin rằng chính sách tiền tệ thắt chặt sẽ kéo dài hơn dự kiến, làm giảm sức hấp dẫn của vàng - loại tài sản thường hưởng lợi khi lãi suất thấp.

Trong nước, giá vàng SJC cũng lao dốc theo đà giảm của thế giới. Từ vùng 159 triệu đồng/lượng đầu tháng 6, giá nhanh chóng lùi về quanh 146,2-150,2 triệu đồng/lượng. Chỉ trong một tuần, vàng SJC "bốc hơi" gần 9 triệu đồng/lượng, riêng một phiên giảm tới 6 triệu đồng/lượng.

Điều đáng chú ý nằm ở nhóm nhà đầu tư mua vàng tại đỉnh.

Cuối tháng 1, vàng SJC từng được giao dịch quanh mức 191,3 triệu đồng/lượng. Khi đó, nhiều người chấp nhận xếp hàng mua vào với kỳ vọng mốc 200 triệu đồng/lượng chỉ còn là vấn đề thời gian. Nhưng ở mặt bằng giá hiện tại, những người mua tại đỉnh nếu bán ra có thể chịu khoản lỗ xấp xỉ 45 triệu đồng/lượng.

Diễn biến này một lần nữa cho thấy quy luật quen thuộc của các cơn sốt tài sản: càng gần đỉnh, sự hưng phấn càng lớn và rủi ro càng cao.

Trên các diễn đàn đầu tư, tâm lý hiện nay đang chia thành hai thái cực. Một bên kỳ vọng giá vàng giảm sâu hơn để bắt đáy, bên còn lại mong thị trường phục hồi nhằm giảm thiểu thua lỗ. Dù khác nhau về vị thế, cả hai đều đang đặt cược vào biến động ngắn hạn của giá.

Không chỉ đối mặt rủi ro giảm giá, nhà đầu tư vàng còn chịu áp lực từ khoảng cách mua - bán thường bị nới rộng trong giai đoạn biến động mạnh. Điều đó đồng nghĩa ngay cả khi giá chưa giảm sâu, người mua vẫn có thể thua lỗ đáng kể khi bán ra.

Lịch sử từng nhiều lần lặp lại kịch bản tương tự. Giai đoạn 2011-2012, hàng loạt dự báo lạc quan đã đẩy giá vàng lên mức cao kỷ lục thời điểm đó. Nhưng sau cơn sốt, thị trường bước vào chu kỳ điều chỉnh kéo dài, khiến nhiều người mắc kẹt trong nhiều năm.

Bài học của thị trường vàng chưa bao giờ thay đổi. Không có tài sản nào chỉ tăng mà không giảm và cũng không có cơn sốt nào kéo dài mãi mãi. Trong giai đoạn biến động mạnh hiện nay, điều nhà đầu tư cần nhất không phải là sự hưng phấn, mà là một cái đầu đủ tỉnh táo để quản trị rủi ro.