Bản ghi nhớ góp phần xô đổ sự nghiệp của Jensen Huang

Bản ghi nhớ mật của Ngoại trưởng Mỹ về nghi vấn Jensen Huang có quan hệ với "gián điệp nước ngoài" đã châm ngòi cho chuỗi sự việc khiến CEO Nvidia từ chức.

Jensen Huang hôm 12/11 khép lại 33 năm sáng lập và lãnh đạo Nvidia với quyết định từ chức khỏi vị trí CEO, trong hai tuần sóng gió với liên tiếp các tin đồn ngoại tình.

Thông tin được hé lộ đầu tiên và có sức ảnh hưởng lớn nhất khiến Huang mất ghế là nghi vấn ông có quan hệ ngoài luồng với Alice Huang, cựu lãnh đạo công ty Megaspeed ở Singapore bị nghi ngờ hỗ trợ tuồn chip AI cho doanh nghiệp Trung Quốc.

Cáo buộc này gây nhiều chú ý, bởi đây dường như không phải là mối quan hệ nam nữ bình thường. Alice Huang bị nghi ngờ là "điệp viên" được Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc tuyển mộ, dù Bắc Kinh đã liên tục phủ nhận, cho rằng đây là thông tin bịa đặt nhằm bôi nhọ và tạo cớ cho cuộc đối đầu công nghệ.

New York Times là bên đầu tiên đưa tin về nghi vấn bê bối "yêu nhầm điệp viên" của Jensen Huang trong bài viết ngày 29/10, nhưng thực chất tờ báo này đã có những bài điều tra tập trung vào Alice Huang và Megaspeed từ năm 2025.

Sự việc chỉ bùng nổ khi một bản ghi nhớ lưu hành nội bộ trong Nhà Trắng bị rò rỉ một phần cho truyền thông. New York Times ngày 9/11 dẫn lời các nguồn thạo tin cho biết chính Ngoại trưởng kiêm Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Marco Rubio đã chỉ đạo soạn thảo bản ghi nhớ mật này từ mùa xuân năm nay.

Trong bản ghi nhớ, Ngoại trưởng Rubio cảnh báo các quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Donald Trump rằng Jensen Huang đang có mối quan hệ thân thiết với một "điệp viên Trung Quốc".

Cựu CEO Jensen Huang tại Nhà Trắng ngày 29/9. Ảnh: AFP

Quyết định công bố

Theo các nguồn tin tiết lộ với Washington Post, Alice Huang đã là mục tiêu theo dõi của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) trong ít nhất vài tháng nửa đầu năm nay. Bộ Tư pháp và Bộ Thương mại Mỹ bắt đầu điều tra công ty của bà từ năm 2024, trong khuôn khổ cuộc điều tra rộng hơn về mạng lưới doanh nghiệp bình phong nước ngoài bị nghi chuyển chip Nvidia sang Trung Quốc.

CNN dẫn các nguồn thạo tin cho hay cộng đồng tình báo Mỹ hồi đầu năm chặn thu được thông tin liên lạc cho thấy một lãnh đạo Megaspeed, công ty đang bị Bộ Thương mại Mỹ điều tra với nghi vấn buôn lậu công nghệ nhạy cảm, có quan hệ tình cảm với một công dân Mỹ.

Danh tính người Mỹ ban đầu được giấu kín trong báo cáo tình báo, dựa theo quy trình bảo vệ quyền riêng tư của công dân khi thông tin liên lạc của họ bị thu thập trong quá trình giám sát mục tiêu nước ngoài.

Tuy nhiên, sau khi xem xét dữ liệu tình báo thô, các quan chức Mỹ có thẩm quyền đã yêu cầu công bố danh tính công dân này, được xác định là Jensen Huang, CEO Nvidia.

Đó là lúc Ngoại trưởng Rubio chỉ đạo soạn bản ghi nhớ tóm tắt thông tin tình báo và "gửi cho một nhóm quan chức cấp cao", trong đó có các thành viên Nhà Trắng. Dù không có bản ghi nhớ nào soạn riêng cho Tổng thống Donald Trump, lãnh đạo Mỹ đã nhiều lần được thông báo về vấn đề này.

Theo CNN, việc yêu cầu công khai danh tính một công dân Mỹ trong báo cáo tình báo là điều bất thường. Theo đúng quy trình thường thấy, yêu cầu này phải xuất phát từ một quan chức ở cấp rất cao và trải qua quy trình đánh giá khi được phê duyệt. Thông tin sau đó cũng được công bố rất hạn chế, chỉ dành cho một số ít nhà hoạch định chính sách cấp cao.

Theo các nguồn tin, Ngoại trưởng Rubio dường như có chủ ý để cho giới chức Mỹ biết về mối quan hệ giữa Jensen Huang và Alice Huang trước khi họ tiếp xúc với CEO Nvidia. Ngoại trưởng Mỹ trực tiếp thông báo cho Tổng thống Trump về thông tin tình báo này trên chuyên cơ Không lực Một hồi tháng 5, khi đoàn vừa đến Alaska để tiếp nhiên liệu và chuẩn bị chuyến thăm Trung Quốc.

Jensen Huang sau đó vẫn được cho lên chuyên cơ và tháp tùng ông Trump đến Bắc Kinh.

Một người am hiểu phản ứng của Tổng thống Mỹ cho biết ông Trump dường như "có phần nào tập trung" vào cáo buộc ngoại tình của Jensen Huang, xem đây là vấn đề đời tư đáng xấu hổ. Dù vậy, ông cho rằng phát hiện này sẽ ảnh hưởng đến nền kinh tế Mỹ, vốn đang được thúc đẩy bởi làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI).

Một số quan chức từng đọc bản ghi nhớ của ông Rubio cho rằng việc chia sẻ thông tin là cần thiết, bởi các quan chức chính phủ Mỹ vẫn cần được báo trước về mối quan hệ này khi làm việc với Jensen Huang, tránh rủi ro lộ lọt thông tin hoặc phê duyệt những thỏa thuận đi ngược mục tiêu an ninh quốc gia.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại Paris, Pháp, ngày 9/11. Ảnh: AP

Dù vậy, giới chức Mỹ chưa thể thống nhất về bằng chứng cho thấy Alice Huang đã được tuyển mộ để theo dõi Jensen Huang và qua đó tiếp cận các nhà hoạch định chính sách Mỹ.

Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche hôm 13/11 cũng cho biết Bộ Tư pháp, cá nhân ông và Giám đốc Cục Điều tra Liên bang (FBI) Kash Patel chưa đưa ra kết luận về việc Alice Huang là ai hoặc có phải gián điệp hay không.

Tuy nhiên, truyền thông Mỹ sau đó tiếp tục công bố thông tin về những cáo buộc ngoại tình khác của Jensen Huang với các nhân viên Nvidia. Những đòn giáng liên tiếp này cuối cùng đã đánh gục Jensen Huang, khiến ông phải quyết định từ chức CEO Nvidia.

Sóng ngầm cạnh tranh ảnh hưởng

Trước khi bê bối nổ ra, Jensen Huang đang ngày càng có ảnh hưởng tại Washington. Với vai trò CEO Nvidia, ông vận động để công ty tiếp tục bán chip AI cấp thấp cho Trung Quốc, lập luận rằng việc duy trì sự hiện diện của công nghệ Mỹ tại thị trường này về lâu dài có lợi hơn cho Washington.

Trong nhiều thập kỷ, chip Nvidia chủ yếu phục vụ đồ họa trò chơi điện tử, không được xem là vấn đề an ninh quốc gia. Điều này thay đổi khi AI bùng nổ, khiến giới chức Mỹ nhìn nhận công nghệ bán dẫn là yếu tố có thể định hình sức mạnh quân sự và kinh tế trong cạnh tranh với Trung Quốc.

Một số cựu quan chức Bộ Thương mại Mỹ cho biết nhân sự được ông Trump bổ nhiệm tại đơn vị cấp phép xuất khẩu đã đẩy nhanh việc xử lý hồ sơ của Nvidia. Một người nói các đơn xin cấp phép được giải quyết nhanh nhất có thể, nhưng cảnh báo nếu không thẩm tra đầy đủ các bên liên quan, rất khó xác định việc phê duyệt có gây tổn hại an ninh quốc gia hay không.

Huang từng công khai chỉ trích những người chủ trương hạn chế bán chip cho Trung Quốc. Trong một cuộc phỏng vấn podcast tháng 9/2025, ông nói quan điểm "diều hâu với Trung Quốc" là điều đáng hổ thẹn, cho rằng những người này nghĩ mình đang làm điều đúng đắn cho đất nước nhưng "không phải là yêu nước".

Quan điểm đó vấp phải phản đối từ những quan chức, nghị sĩ và chuyên gia an ninh quốc gia theo đường lối cứng rắn. Họ xem chip Nvidia là tài sản chiến lược trong cuộc cạnh tranh giữa hai nước và Mỹ cần kiểm soát chặt chẽ xuất khẩu.

Theo hai cựu quan chức, một số thành viên trong đội ngũ an ninh quốc gia của chính quyền Trump không hài lòng với ảnh hưởng của Jensen Huang đối với Tổng thống Trump. Một cựu quan chức từng tham gia hoạch định chính sách chip ví mối quan hệ giữa Jensen Huang và ông Trump như "quả bom hạt nhân" trong mắt các quan chức cứng rắn.

"Họ muốn vô hiệu hóa sức ảnh hưởng của Jensen ngay lập tức", nguồn tin mô tả.

Jensen Huang (giữa) bắt tay cùng Tổng thống Donald Trump bên ngoài Nhà Trắng sau cuộc họp về kiểm soát ngành AI tại Mỹ. Ảnh: AFP

Ngoại trưởng Rubio được xem là một trong những cá nhân có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc tại Washington. Theo một nguồn tin, ông đã sử dụng những từ ngữ quyết liệt hơn thông tin trong báo cáo của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) khi chỉ đạo soạn thảo bản ghi nhớ mật.

Việc Huang từ chức được xem là bước ngoặt trong cuộc cạnh tranh kéo dài nhiều năm giữa Nvidia và những quan chức tại Washington muốn hạn chế ảnh hưởng của công ty đối với các chính sách của Nhà Trắng liên quan đến Trung Quốc.

Một trợ lý của đảng Dân chủ tại Thượng viện nhận định trước đây các nghị sĩ phải tính đến khả năng Nvidia tìm cách vận động hành lang để ngăn những dự luật hạn chế xuất khẩu chip, nhưng bê bối hiện tại của Jensen Huang khiến công ty rơi vào thế khó.

Tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Paris tuần này, ông Rubio nhiều lần từ chối làm rõ vai trò của mình trong cảnh báo của Nhà Trắng về mối quan hệ giữa Jensen Huang và Alice Huang. Khi được hỏi liệu cáo buộc gián điệp Trung Quốc có làm thay đổi quan điểm của ông về đàm phán với Bắc Kinh trong lĩnh vực AI hay không, Ngoại trưởng Mỹ chỉ nói lấp lửng rằng "mỗi nước sẽ hành động vì lợi ích của mình và tôi đang làm việc cho người dân Mỹ".