AI sắp được “trao quyền” đầu tư chứng khoán?

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán. Nếu được thông qua, cuộc chơi giữa AI và chứng khoán có thể bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới.

Dự thảo đề xuất thử nghiệm 5 nhóm giải pháp:

🔹 AI tư vấn đầu tư chứng khoán

🔹 AI sử dụng để đầu tư

🔹 Open API

🔹 RegTech – công nghệ quản lý tuân thủ

🔹 AI hỗ trợ tạo lập thị trường

Đáng chú ý nhất là mô hình AI trực tiếp thực hiện đầu tư.

Theo đó, nhà đầu tư sẽ tự thiết kế nguyên tắc cho danh mục, chẳng hạn tiêu chí mua – bán, tỷ trọng hay cách tái cơ cấu. Sau đó, AI có thể tự đặt lệnh, sửa lệnh và tái cơ cấu danh mục theo đúng những nguyên tắc đã được thiết lập.

Nói đơn giản: Con người đặt luật – AI thực thi.

Nhưng không phải ai cũng được tham gia.

Giải pháp AI đầu tư dự kiến chỉ thử nghiệm với tối đa 1.000 nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

Nhóm này có thể là người có chứng chỉ hành nghề chứng khoán, sở hữu danh mục chứng khoán niêm yết/đăng ký giao dịch tối thiểu 2 tỷ đồng, hoặc có thu nhập chịu thuế năm gần nhất tối thiểu 1 tỷ đồng.

Phạm vi cổ phiếu cũng được giới hạn. Các cổ phiếu được AI đầu tư hoặc tạo lập thị trường không nằm trong rổ VNAllshare của HoSE.

Bảng tổng hợp các thông số & quy định chính trong dự thảo Sandbox Fintech - Người viết tổng hợp

Sandbox có thể kéo dài tối đa 5 năm

Thời gian thử nghiệm các giải pháp Fintech tối đa 5 năm, tùy từng giải pháp, tính từ thời điểm UBCKNN cấp giấy chứng nhận tham gia cơ chế thử nghiệm và có thể được gia hạn theo quy định.

Mục tiêu của sandbox là cho phép công nghệ mới được vận hành trong phạm vi kiểm soát, qua đó cơ quan quản lý có thêm dữ liệu để đánh giá rủi ro, chi phí, lợi ích trước khi hoàn thiện khung pháp lý.

AI được đặt lệnh, nhưng trách nhiệm vẫn phải được kiểm soát

Doanh nghiệp tham gia thử nghiệm sẽ phải xây dựng khung quản trị rủi ro, phương án xử lý sự cố và cơ chế bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Dữ liệu khách hàng cũng phải được bảo vệ, ngăn chặn truy cập trái phép và đánh giá rủi ro định kỳ.

Nếu phát sinh khiếu nại, doanh nghiệp phải có đầu mối tiếp nhận và xử lý trong 5 ngày làm việc.

Trong trường hợp giải pháp gây rủi ro cho an toàn thị trường, hệ thống công nghệ thông tin hoặc lợi ích công cộng, UBCKNN có quyền tạm dừng hoặc dừng thử nghiệm.