Ai đang nắm ‘van dầu’ của thế giới – và vì sao Venezuela giàu dầu nhưng vẫn nghèo?

Sở hữu tới 17% trữ lượng “vàng đen” toàn cầu, vượt cả Ả Rập Xê Út, nhưng Venezuela chỉ đóng góp khoảng 0,8% sản lượng dầu thế giới – một nghịch lý lớn của ngành năng lượng toàn cầu.

Trong mọi báo cáo về năng lượng, dầu mỏ vẫn là “vua” khi chiếm hơn 30% nhu cầu năng lượng sơ cấp toàn cầu, vận hành từ hệ thống giao thông, sản xuất hóa chất cho tới công nghiệp nặng. Tuy nhiên, câu chuyện của Venezuela – quốc gia có nhiều dầu nhất thế giới – lại là bài học điển hình cho việc “có bột nhưng không gột nên hồ”.

Khi “tài sản” biến thành “tiêu sản”

Theo số liệu mới nhất từ World Population Review và OPEC, tính đến năm 2025, Venezuela đang nắm giữ khoảng 303 tỷ thùng dầu đã được kiểm chứng, dẫn đầu thế giới và bỏ xa Saudi Arabia (267 tỷ thùng). Về lý thuyết, đây phải là nền kinh tế giàu có hàng đầu.

Nhưng thị trường không trả tiền cho thứ bạn có, mà cho thứ bạn có thể bán. Dù sở hữu kho dầu khổng lồ, nền kinh tế Venezuela vẫn chìm trong khủng hoảng.

Khác với dầu “ngọt – nhẹ” dễ khai thác tại Trung Đông, phần lớn dầu của Venezuela là dầu siêu nặng, đặc quánh như nhựa đường, nằm sâu dưới lòng đất hoặc ngoài khơi xa. Để biến nguồn dầu này thành tiền, quốc gia Nam Mỹ cần: vốn đầu tư cực lớn, công nghệ lọc – hóa dầu hiện đại, hạ tầng vận hành ổn định.

Ba yếu tố mà Venezuela hiện không có. Chi phí khai thác tại đây cao hơn nhiều lần so với Trung Đông, trong khi hạ tầng xuống cấp, cộng thêm các lệnh trừng phạt quốc tế.

Theo EIA (Mỹ), Venezuela chỉ đóng góp chưa đến 1% sản lượng dầu toàn cầu — một hiệu suất rất thấp so với quy mô trữ lượng.

Tham vọng tái thiết và dòng vốn mới

Sau những biến động chính trị gần đây, vấn đề dầu mỏ Venezuela trở thành trọng tâm chú ý của thị trường quốc tế. Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ ý định đưa các tập đoàn dầu khí Mỹ quay trở lại Venezuela, kèm cam kết đầu tư lớn để khôi phục hạ tầng năng lượng.

Nếu điều này trở thành hiện thực, Venezuela có thể chứng kiến: nguồn vốn lớn đổ vào, công nghệ khai thác hiện đại quay trở lại, sản lượng tăng đáng kể.

Qua đó, cán cân cung – cầu dầu thế giới có thể thay đổi mạnh.

Bản đồ quyền lực dầu mỏ đang thuộc về ai?

Theo OPEC năm 2025, 5 quốc gia có trữ lượng lớn nhất gồm:

Trong khi đó, Mỹ là quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới (hơn 13 triệu thùng/ngày nhờ dầu đá phiến) nhưng chỉ đứng thứ 9 về trữ lượng với khoảng 45 tỷ thùng.

Điều này cho thấy quyền lực năng lượng không chỉ nằm ở việc “ai có nhiều dầu”, mà ở chỗ:

Saudi Arabia có GDP gấp đôi Venezuela dù dân số tương đương đơn giản vì họ bơm được dầu với chi phí thấp và bán ra nhanh nhất.

Venezuela: kho báu hay chỉ là con số thống kê?

Tương lai dầu mỏ thế giới sẽ không phụ thuộc vào việc ai có nhiều dầu nhất, mà thuộc về những quốc gia có khả năng đưa dầu ra thị trường với chi phí thấp nhất.

Với Venezuela, 303 tỷ thùng dầu chỉ thực sự có giá trị khi quốc gia này: khôi phục được hạ tầng, tiếp cận vốn quốc tế, sở hữu công nghệ khai thác hiện đại.

Nếu không, “kho báu dầu mỏ lớn nhất hành tinh” vẫn chỉ là con số trên giấy.