90% môi giới chưa đạt chuẩn

Nghị định 339/2026/NĐ-CP nâng mạnh mức xử phạt đối với môi giới bất động sản không đủ điều kiện hành nghề. Tuy nhiên, trong khi chế tài đã có hiệu lực, hàng chục nghìn người đã học nhưng chưa thể thi chứng chỉ, khiến bài toán chuẩn hóa nghề đứng trước một nghịch lý mới.

Thị trường bất động sản cần một lực lượng môi giới chuyên nghiệp hơn, nhưng việc siết đầu ra khi khâu cấp chứng chỉ còn “tắc” có thể tạo áp lực trực tiếp lên doanh nghiệp và các sàn giao dịch.

Nghị định 339/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 26/8/2026, nâng mức xử phạt hoạt động môi giới bất động sản. Cá nhân hành nghề không có chứng chỉ bị phạt 40-60 triệu đồng, doanh nghiệp 60-80 triệu đồng, còn hoạt động kinh doanh không thành lập doanh nghiệp theo quy định bị phạt 120-160 triệu đồng. Theo Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), thị trường hiện có khoảng 300.000 người tham gia hoạt động môi giới, nhưng chỉ hơn 40.000 người được cấp chứng chỉ, tương đương hơn 10%. Khoảng 2.000 doanh nghiệp và sàn giao dịch bất động sản hoạt động chủ yếu tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng.

Theo TS Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch VARS, tình trạng "tắc nghẽn cơ chế" đang ảnh hưởng toàn bộ hệ sinh thái môi giới. Gần 90% lực lượng môi giới chưa có chứng chỉ hành nghề hợp pháp hoặc đã hết hạn. Hàng chục nghìn học viên đã hoàn thành chương trình đào tạo nhưng chưa thi được do vướng khâu tổ chức. Các địa phương chậm tổ chức thi chứng chỉ, khiến doanh nghiệp thiếu nhân lực đạt chuẩn và người học không biết thi ở đâu. Ông đề nghị làm rõ nguyên nhân trách nhiệm giữa các cơ quan liên quan.

TS Nguyễn Văn Đính đề xuất cho phép thi liên tỉnh hoặc tổ chức thi trực tuyến nhằm giảm tải cho địa phương và tạo thuận lợi cho người hành nghề. Những giải pháp này có thể giảm thời gian chờ đợi và mở rộng cơ hội tiếp cận kỳ thi cho lực lượng môi giới khắp nước.

Bà Võ Nhật Liễu, Tổng giám đốc Học viện Công nghệ tài chính bất động sản Propiin, đề xuất xây dựng mã định danh duy nhất cho mỗi môi giới, liên kết với chứng chỉ và doanh nghiệp. Khách hàng có thể tra cứu hoặc quét mã QR để xác minh người tư vấn có đủ điều kiện hành nghề. Hệ thống đào tạo cần được chuẩn hóa, các cơ sở đào tạo phải có giấy phép công khai. Kỳ thi sát hạch cần tổ chức thường xuyên hơn. Toàn bộ quy trình từ đăng ký đến cấp chứng chỉ có thể được số hóa để dễ quản lý và tra cứu.

Khoảng cách lớn giữa nhân lực tham gia và người có chứng chỉ tạo áp lực tuân thủ cao cho các doanh nghiệp môi giới. Các công ty sẽ phải tăng chi phí đào tạo để nâng tỷ lệ nhân sự đạt chuẩn. Doanh nghiệp lớn có năng lực sẽ dần tập trung thị phần, trong khi các tác nhân nhỏ có thể gặp khó khăn. Chính sách này tác động trực tiếp đến ngành dịch vụ môi giới, sàn giao dịch bất động sản và các công ty kinh doanh bất động sản.