79 triệu người dùng Zalo đứng trước lựa chọn khó: Đồng ý chia sẻ dữ liệu hay mất kết nối

Ngay trước thềm Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 có hiệu lực, Zalo vừa cập nhật bộ điều khoản mới, gây xôn xao với hàng chục triệu người dùng. Bản cập nhật này không chỉ là thay đổi kỹ thuật thông thường mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về đạo đức kinh doanh và việc tuân thủ pháp luật.

Người dùng phản ứng trái chiều

Nhiều người dùng cho biết họ cảm thấy các điều khoản mới không thỏa đáng, và khi từ chối, hệ thống thông báo rằng tài khoản sẽ bị khóa sau 45 ngày nếu họ không đồng ý.

“Do tính chất công việc, cơ quan tôi thường nhắn tin qua Zalo. Sau khi thấy các điều khoản mới, tôi không đồng ý. Hệ thống thông báo sẽ xóa tài khoản tôi sau 45 ngày. Việc này giống như đang 'ép' người dùng chấp nhận yêu cầu của nền tảng,” chị Ngọc Anh, một nhân viên văn phòng tại TP.HCM, chia sẻ.

Chị Hà Lan (Hà Nội) cũng bức xúc: “Thỏa thuận này gần như buộc tôi cho phép sử dụng toàn bộ dữ liệu cá nhân. Tôi không đồng ý, nhưng vẫn bị cảnh báo khóa tài khoản, điều này thật sự không công bằng.”

Trên mạng xã hội, nhiều người dùng chia sẻ bài đăng phản đối điều khoản mới, bày tỏ lo ngại về việc một nền tảng nắm dữ liệu của hàng chục triệu người và nguy cơ rủi ro nếu xảy ra sự cố.

Nguyên tắc “tự nguyện” trong Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, có hiệu lực từ 1/1/2026, quy định rằng việc đồng ý cung cấp dữ liệu phải tự nguyện, cụ thể, có thể kiểm chứng và rõ ràng.

Luật sư Trần Xuân Tiền (Trưởng Văn phòng luật sư Đồng Đội, Hà Nội) nhận định: “Nếu người dùng bị đặt vào tình thế buộc lựa chọn giữa đồng ý cung cấp dữ liệu hoặc bị khóa tài khoản, thì yếu tố 'tự nguyện' cần được xem xét thận trọng. Đồng ý dưới áp lực có thể không còn được coi là tự nguyện theo luật định.”

Việc Zalo yêu cầu người dùng chấp thuận hay đối mặt với mất quyền sử dụng dịch vụ thiết yếu có thể bị xem là sử dụng sức ép, cần cơ quan quản lý đánh giá độc lập.

Những điểm gây tranh cãi

Một trong những nội dung gây tranh cãi là yêu cầu cung cấp hình ảnh CCCD/Hộ chiếu để định danh và tích hợp Zalo ID.

Theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, tổ chức chỉ được thu thập dữ liệu cần thiết cho mục đích cung cấp dịch vụ. Trong khi đó, Việt Nam đã triển khai hệ thống VNeID để định danh điện tử. Việc Zalo yêu cầu lưu bản quét CCCD riêng đặt ra nghi vấn về tính cần thiết và nguyên tắc tối thiểu hóa dữ liệu.

Luật sư Trần Xuân Tiền cảnh báo: “Việc tập trung dữ liệu nhạy cảm vào tay doanh nghiệp tư nhân có thể tăng nguy cơ rò rỉ, xâm phạm quyền riêng tư và an ninh thông tin.”

Mở rộng chia sẻ dữ liệu và Zalo ID

Điều khoản mới cũng cho thấy Zalo muốn liên thông dữ liệu người dùng trên toàn bộ hệ sinh thái, từ nhắn tin (Zalo), thanh toán (ZaloPay) đến các ứng dụng Mini App.

Dữ liệu người dùng có thể được chia sẻ với các công ty trong cùng tập đoàn hoặc đối tác chiến lược, nếu người dùng đồng ý. Điều này làm dấy lên lo ngại về quản lý và bảo mật dữ liệu.

Luật yêu cầu mục đích xử lý dữ liệu phải cụ thể, nhưng điều khoản của Zalo vẫn dùng các khái niệm chung chung, mở ra khả năng khai thác dữ liệu rộng rãi.

Thời điểm cập nhật gây tranh cãi

Bản cập nhật được triển khai cuối năm 2025, ngay trước ngày 01/01/2026 khi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực. Việc này khiến dư luận đặt câu hỏi về mục đích của Zalo trong việc đi trước khung pháp lý mới, giảm thiểu rủi ro pháp lý sau này.

Luật sư Trần Xuân Tiền nhận định: “Doanh nghiệp ở vị thế thống lĩnh thị trường buộc người dùng chấp nhận điều kiện bất lợi có dấu hiệu lạm dụng vị thế thị trường, điều Luật Cạnh tranh nghiêm cấm. Cách làm này đặt người dùng vào thế bị động, cần sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý để bảo đảm quyền lợi hợp pháp.”

Zalo hiện có khoảng 79 triệu người dùng thường xuyên tại Việt Nam, với 2 tỷ tin nhắn gửi đi mỗi ngày. Việc thu thập và sử dụng dữ liệu của nền tảng này, đặc biệt trong bối cảnh pháp luật mới sắp có hiệu lực, đặt ra nhiều câu hỏi về quyền riêng tư, an ninh thông tin và đạo đức kinh doanh.

Dữ liệu được ví như “dầu mỏ” của nền kinh tế số, nhưng khai thác phải tuân thủ pháp luật và tôn trọng quyền của người dùng. Sự phát triển bền vững của doanh nghiệp công nghệ cần dựa trên niềm tin người dùng, thay vì các điều khoản tạo cảm giác bị ép buộc.

Hiện, việc Zalo sử dụng các biện pháp kỹ thuật để thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân vẫn đang chờ kết luận chính thức từ cơ quan chức năng.