7.150 tỉ đồng chưa đủ giải bài toán ngập?

Hàng nghìn tỉ đồng đã được chi cho chống ngập, nhưng nhiều đô thị vẫn liên tục xuất hiện điểm ngập mới. Mưa cực đoan, triều cường, bê tông hóa và sụt lún đang khiến bài toán thoát nước trở thành nhu cầu đầu tư dài hạn.

Tình trạng ngập úng đô thị ngày càng lan rộng và kéo dài mỗi khi mưa lớn đang trở thành thách thức lớn đối với chất lượng sống người dân, đồng thời tạo ra áp lực định giá trực tiếp lên thị trường bất động sản và các doanh nghiệp hạ tầng.

Tại TP.HCM, bài toán ngập đang chịu tác động đồng thời của mưa lớn và triều cường. Trong các đợt mưa giữa tháng 9, nhiều khu vực ghi nhận lượng mưa 100 - trên 150 mm chỉ trong 2 - 3 giờ. Cuối tháng 9, mực nước tại trạm Phú An và Nhà Bè được dự báo lên 1,62 - 1,67 m, cao hơn báo động 3 khoảng 0,07 - 0,12 m.

Toàn đô thị mở rộng của TP.HCM hiện ghi nhận 159 vị trí ngập khi mưa lớn hoặc triều cường, trong đó 31 điểm được xác định là trọng điểm cần xử lý. Đáng chú ý, kế hoạch năm 2026 có 9 dự án chống ngập với tổng vốn hơn 7.150 tỉ đồng, nhưng mới tập trung giải quyết 3 trong số 50 vị trí ngập nặng được thống kê trước đó.

Hà Nội cũng cho thấy đầu tư đơn lẻ chưa chắc giải quyết được toàn bộ vấn đề. Tuyến Tố Hữu vẫn ngập sâu dù gần hồ điều hòa Đồng Bông 2, dự án chống ngập khẩn cấp có tổng vốn hơn 600 tỉ đồng. Nguyên nhân được lý giải là lượng nước dồn về vượt khả năng tiếp nhận và tiêu thoát tức thời của hệ thống.

Về dài hạn, áp lực không chỉ nằm ở số lượng công trình mà còn ở quy hoạch. Bê tông hóa làm giảm khả năng thấm nước tự nhiên, trong khi sụt lún và biến đổi khí hậu làm gia tăng rủi ro. Các chuyên gia cho rằng quy hoạch cần xác định “không gian dành cho nước”, gồm vùng trũng, ao hồ, hành lang sông và khu vực chứa lũ, trước khi mở rộng không gian xây dựng.

Với doanh nghiệp, xu hướng này tạo dư địa cho nhóm xây dựng hạ tầng, vật liệu, cấp thoát nước, máy bơm, thiết bị xử lý nước và các nhà thầu công trình công cộng. Ngược lại, doanh nghiệp bất động sản phát triển dự án tại khu vực có rủi ro ngập sẽ phải đối mặt với yêu cầu cao hơn về nền móng, thoát nước và chi phí hạ tầng.

Điểm đáng chú ý là thị trường chống ngập đang chuyển từ tư duy “xóa từng điểm ngập” sang quản lý nước theo lưu vực. Điều này có thể khiến quy mô và thời gian của các dự án hạ tầng tăng lên, đồng thời mở rộng nhu cầu vốn cho cả công trình lớn lẫn hạ tầng xanh.