100.000 xe sạc nhanh có thể “ngốn” tới 12GW: Cảnh báo quá tải điện cục bộ

Dù nhu cầu điện từ xe điện hiện chưa lớn, Bộ Công Thương cảnh báo nguy cơ quá tải cục bộ nếu hạ tầng lưới điện và trạm sạc không phát triển kịp với tốc độ gia tăng phương tiện.

Xe điện bùng nổ, nhu cầu điện vẫn còn khiêm tốn

Tại họp báo quý I, đại diện Bộ Công Thương Việt Nam cho biết xu hướng phát triển xe điện tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ và khó đảo ngược, đặc biệt trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động và áp lực chuyển đổi xanh ngày càng lớn.

Theo số liệu đến cuối năm 2025, cả nước có khoảng 215.000 ô tô điện và gần 2,6 triệu xe máy điện. Tổng nhu cầu điện phục vụ nhóm phương tiện này ước khoảng 652 triệu kWh/năm, chỉ chiếm khoảng 0,2–0,3% tổng nhu cầu điện thương phẩm.

Trong trung và dài hạn, quy mô xe điện được dự báo tăng nhanh. Đến năm 2030, Việt Nam có thể đạt 1–1,6 triệu ô tô điện và 8–13 triệu xe máy điện, kéo theo nhu cầu điện khoảng 3,1–5,6 tỷ kWh/năm, tương đương 0,68–1,1% tổng nhu cầu điện.

Các tính toán này cũng tương đồng với nhiều kịch bản của ngành điện, khi phụ tải từ xe điện chỉ chiếm khoảng 1–1,5% tổng hệ thống, mức tăng được đánh giá là chưa gây áp lực lớn lên nguồn cung điện quốc gia .

Thách thức nằm ở công suất tức thời, không phải tổng điện năng

Dù tổng sản lượng điện tiêu thụ chưa lớn, cơ quan quản lý nhấn mạnh rủi ro không nằm ở lượng điện, mà ở công suất tức thời khi sạc đồng loạt.

Ví dụ, nếu có khoảng 100.000 ô tô điện cùng sạc nhanh với công suất 60–120 kW, tổng công suất có thể lên tới 6–12 GW, tương đương 1/8 đến 1/4 công suất phụ tải cực đại của toàn hệ thống điện.

Điều này cho thấy áp lực không phân bổ đều theo thời gian mà có thể dồn vào các khung giờ cao điểm, đặc biệt tại khu vực đô thị.

Nguy cơ quá tải cục bộ tại các đô thị lớn

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, nguy cơ lớn nhất là quá tải cục bộ tại một số khu vực, thay vì thiếu điện trên diện rộng.

Tình trạng này có thể xảy ra tại:

Trong những khu vực này, nhu cầu sạc có thể tăng đột biến trong thời gian ngắn, khiến lưới điện trung và hạ áp không kịp đáp ứng .

Hạ tầng sạc và lưới điện chưa theo kịp

Một điểm nghẽn lớn hiện nay là hạ tầng sạc và lưới điện chưa phát triển tương xứng với tốc độ tăng trưởng xe điện.

Theo các nghiên cứu, Việt Nam cần từ 100.000 đến 350.000 điểm sạc trong 15 năm tới để đáp ứng nhu cầu thị trường . Trong khi đó, số lượng trạm sạc hiện tại vẫn còn hạn chế và phân bố chưa đồng đều.

Bên cạnh đó, phần lớn hộ gia đình chưa có điều kiện lắp đặt trạm sạc tại nhà, khiến áp lực dồn vào hệ thống sạc công cộng.

Trước những thách thức trên, Bộ Công Thương cho biết đang triển khai nhiều giải pháp:

Về dài hạn, việc phát triển xe điện không chỉ là bài toán năng lượng mà còn liên quan đến quy hoạch đô thị, giao thông và hạ tầng kỹ thuật.

Bài toán mới của ngành điện

Sự gia tăng của xe điện đang đặt ra một bài toán mới: không còn là câu chuyện thiếu điện, mà là phân bổ điện hợp lý theo không gian và thời gian.

Nếu không có sự chuẩn bị đồng bộ, quá trình điện hóa giao thông có thể tạo ra những “điểm nghẽn” mới trong hệ thống điện, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Ngược lại, nếu được quy hoạch tốt, xe điện không chỉ giúp giảm phát thải mà còn trở thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng bền vững của Việt Nam.