1-2 năm tới, tiền dễ kiếm hơn?

Chủ tịch Sunhouse Nguyễn Xuân Phú cho rằng 1-2 năm tới có thể là giai đoạn doanh nghiệp “kiếm tiền rất dễ” nhờ đầu tư công và tăng trưởng kinh tế. Nhưng phía sau cơ hội này là phép thử về năng lực cạnh tranh thực chất.

Khi cầu thị trường, dòng vốn và chính sách cùng tạo thuận lợi, lợi nhuận có thể cải thiện nhanh. Vấn đề là doanh nghiệp có biến được thuận lợi ngắn hạn thành năng suất, chi phí và thị phần bền vững hay không.

Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 khu vực miền Bắc ngày 2/10, ông Nguyễn Xuân Phú nhận định doanh nghiệp có thể bước vào giai đoạn thuận lợi trong 1-2 năm tới, khi đầu tư công được đẩy mạnh và nhiều địa phương đặt mục tiêu tăng trưởng cao. Tuy nhiên, ông đồng thời cảnh báo doanh nghiệp dễ nhầm kết quả kinh doanh thuận lợi với năng lực cạnh tranh nội tại.

Theo ông Phú, Việt Nam đang có nhiều lợi thế bên ngoài như vị trí trong chuỗi cung ứng, các hiệp định thương mại tự do, chi phí lao động và xu hướng các doanh nghiệp Mỹ tìm kiếm nguồn cung thay thế Trung Quốc. Song lợi thế này chưa tự động chuyển thành sức cạnh tranh cho doanh nghiệp nội địa.

Câu chuyện Sunhouse được đưa ra như một ví dụ. Khi xuất khẩu sang Mỹ, giá thành sản phẩm của doanh nghiệp từng cao hơn đối thủ Trung Quốc khoảng 10-20%. Năm 2021, một chiếc nồi chiên không dầu được bán với giá 59 USD nhưng vẫn thua lỗ. Sau 4-5 năm, giá bán giảm còn khoảng 37 USD nhưng sản phẩm có thể sinh lời nhờ tối ưu sản xuất, giảm lãng phí và tổ chức lại chuỗi cung ứng.

Câu chuyện này cho thấy biên lợi nhuận không chỉ phụ thuộc giá bán. Với doanh nghiệp sản xuất, năng suất, tỷ lệ nội địa hóa, chi phí nguyên vật liệu, logistics và khả năng phối hợp chuỗi cung ứng có thể quyết định phần lợi nhuận giữ lại.

Ở cấp độ ngành, đầu tư công và tăng trưởng cao có thể tạo thêm nhu cầu cho xây dựng, vật liệu, hạ tầng, cơ khí và các ngành cung ứng liên quan. Trong khi đó, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng tiếp tục mở dư địa cho sản xuất và xuất khẩu.

Nhưng tác động sẽ phân hóa. Doanh nghiệp có công nghệ, quy mô, năng suất và chuỗi cung ứng tốt có khả năng chuyển nhu cầu tăng thêm thành doanh thu và lợi nhuận rõ hơn. Ngược lại, doanh nghiệp chủ yếu hưởng lợi nhờ môi trường thuận lợi có thể đối mặt áp lực khi chu kỳ thay đổi.