“Khi lịch sử ám ảnh nhà đầu tư: VN-Index 2026 còn dư địa tăng trưởng?”

Nhiều nhà đầu tư lo sợ rằng lịch sử năm 2022 sẽ lặp lại, khi cùng một thời điểm giống nhau, các sự kiện xảy ra giống nhau (năm 2022 sau khi chiến tranh Nga - Ukaraina bùng nổ vào tháng 2, các cổ phiếu đồng loạt bị xả mạnh, thị trường bắt đầu bước vào pha downtrend)

Để trả lời cho câu hỏi, tình hình hiện tại có khả năng giống năm 2022 không, liệu lịch sử có lặp lại không, hãy cùng đi qua một vài điểm chính về tình hình kinh tế của Việt Nam thời điểm đó

- Sau giai đoạn giãn cách vì đại dịch covid nghiêm ngặt năm 2021, đầu năm 2022 là giai đoạn Việt Nam thực hiện chiến lược "thích ứng an toàn" (Nghị quyết 128), giúp kinh tế phục hồi mạnh mẽ.

- Tăng trưởng GDP

Con số ấn tượng: GDP Quý 1/2022 tăng trưởng 5,03% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng cao hơn so với Quý 1/2021 (4,72%) và Quý 1/2020 (3,66%).

Trong đó: khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 6,38%. Khu vực dịch vụ (tăng 4,58%) và khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 2,45%

Xuất nhập khẩu: Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt mức kỷ lục trong Quý 1 (khoảng 176 tỷ USD), tăng 14,4% so với cùng kỳ. Việt Nam tiếp tục duy trì xuất siêu, giúp ổn định tỷ giá và dự trữ ngoại hối.

Đầu năm 2022 là một trong những giai đoạn "hỗn loạn" nhất của kinh tế toàn cầu do sự kết hợp của nhiều yếu tố tiêu cực.

Đây là "thiên nga đen" lớn nhất, làm đảo lộn mọi dự báo kinh tế: Giá năng lượng vọt xà: Giá dầu Brent có thời điểm vượt ngưỡng 130 USD/thùng, mức cao nhất kể từ năm 2008. Khủng hoảng lương thực: Nga và Ukraine là "giỏ bánh mì" của thế giới. Chiến tranh khiến giá lúa mì, phân bón và ngô tăng phi mã, gây áp lực lạm phát toàn cầu. Đứt gãy chuỗi cung ứng: Các lệnh trừng phạt kinh tế khiến việc vận chuyển hàng hóa qua khu vực Á - Âu trở nên đắt đỏ và khó khăn hơn.

Lãi suất FED và Lạm phát tại Mỹ:

Lạm phát kỷ lục: Đầu năm 2022, lạm phát tại Mỹ chạm mức cao nhất trong 40 năm (trên 8%).

Bước ngoặt chính sách: Sau một thời gian dài duy trì lãi suất gần bằng 0 để hỗ trợ đại dịch, vào tháng 3/2022, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã chính thức tăng lãi suất lần đầu tiên (0,25%), mở đầu cho chu kỳ thắt chặt tiền tệ mạnh tay nhất trong lịch sử hiện đại.

Tóm lại: Dù kinh tế trong nước hồi phục tốt, nhưng Việt Nam phải đối mặt với áp lực "nhập khẩu lạm phát" từ bên ngoài. Chi phí xăng dầu và nguyên vật liệu tăng cao đã bắt đầu bào mòn lợi nhuận của doanh nghiệp ngay từ những tháng đầu năm 2022.

Khác với mức 5,03% của Quý 1/2022, Chính phủ Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng rất cao cho năm 2026, phản ánh sự tự tin sau đà hồi phục mạnh mẽ của năm 2025 (vốn đạt 8,02%).

Tăng trưởng GDP: Tăng trưởng dự kiến: Các tổ chức quốc tế (UOB, VinaCapital) dự báo GDP Quý 1/2026 đạt khoảng 6,5% - 7%. Dù thấp hơn mục tiêu 9% của Chính phủ nhưng vẫn là mức rất cao so với khu vực.

Công nghiệp chế biến, chế tạo (Động lực chính): Chỉ số IIP (sản xuất công nghiệp) tháng 1/2026 tăng mạnh ở 34 địa phương. Ngành điện tử và linh kiện tiếp tục dẫn dắt nhờ làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng đã đạt đỉnh.

Dịch vụ & Tiêu dùng (Dấu hiệu hạ nhiệt): Sau giai đoạn bùng nổ "mua sắm bù" hậu đại dịch, tăng trưởng doanh thu bán lẻ đang chậm lại (khoảng 7,8% so với 9,2% năm trước).

Đầu tư công: Vẫn là "át chủ bài" để duy trì đà tăng trưởng, với các dự án hạ tầng lớn đang trong giai đoạn nước rút.

- Về lạm phát và Lãi suất

Lạm phát (CPI): Duy trì ở mức 3,35% (tháng 2/2026). Tuy nhiên, áp lực đang tăng dần do giá dầu thế giới biến động. Mục tiêu kiểm soát cả năm là 4,5%.

Lãi suất: Lãi suất huy động 12 tháng tại các ngân hàng thương mại đang nhích nhẹ, dao động quanh mức 5,8%. Ngân hàng Nhà nước duy trì mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15%.

Nếu đầu năm 2022 thế giới rúng động vì xung đột Nga - Ukraine, thì đầu năm 2026, tâm điểm chú ý lại dồn vào Trung Đông và những điều chỉnh chính sách của Mỹ.

Đây là rủi ro "thiên nga đen" của năm 2026. Căng thẳng leo thang đã đẩy giá dầu Brent có lúc chạm ngưỡng 90 - 100 USD/thùng.

Tác động: Làm chậm đà giảm lạm phát toàn cầu và đe dọa chuỗi cung ứng năng lượng, tương tự như cú sốc năng lượng năm 2022 nhưng ở quy mô khác.

Trạng thái: FED hiện đang duy trì lãi suất ở vùng cao 3,5% - 3,75% (thấp hơn đỉnh năm 2023 nhưng vẫn là mức thắt chặt).

Dự báo: Thị trường kỳ vọng FED sẽ có 1-2 đợt cắt giảm lãi suất trong năm 2026 (về khoảng 3% - 3,25%) khi lạm phát Mỹ dần ổn định quanh mức 2%. Đây là điểm khác biệt lớn so với năm 2022 (khi FED bắt đầu chu kỳ tăng).

Các chính sách thuế quan mới và sự cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung vẫn gay gắt. Trung Quốc được dự báo tăng trưởng khoảng 4,8%, tập trung vào xuất khẩu để bù đắp cho thị trường bất động sản vẫn còn yếu.

Kết luận: Năm 2026 mang sắc thái của một bản "phối lại" nhưng với tâm thế và vị thế hoàn toàn khác so với năm 2022. Dù có những điểm tương đồng về bất ổn địa chính trị, nhưng xét về bản chất chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ, 2026 không lặp lại kịch bản của 2022.