Xăng E10 triển khai toàn quốc: “Mỏ vàng” mới lộ diện cho nhóm doanh nghiệp này

Từ ngày 1/6/2026, Việt Nam sẽ chính thức triển khai xăng sinh học E10 trên toàn quốc, mở ra một bước ngoặt lớn cho thị trường nhiên liệu xanh. Không chỉ là thay đổi về chính sách năng lượng, E10 còn được xem như “cú hích” có thể làm thay đổi cục diện của nhiều doanh nghiệp trong chuỗi giá trị ethanol, nông nghiệp và xăng dầu.

E10 là loại nhiên liệu pha trộn giữa 90% xăng khoáng và 10% ethanol sinh học – loại cồn được sản xuất từ sắn, mía, ngô hay mật rỉ đường. Khi nhiên liệu này trở thành tiêu chuẩn phổ biến trên cả nước, nhu cầu ethanol dự kiến sẽ tăng vọt lên khoảng 1-1,5 triệu m³ mỗi năm.

Điều này đồng nghĩa hàng loạt nhà máy ethanol từng hoạt động èo uột suốt nhiều năm qua có cơ hội “hồi sinh”. Các dự án ethanol tại Dung Quất, Bình Phước, Đồng Nai hay Quảng Nam được đánh giá sẽ là nhóm hưởng lợi đầu tiên khi thị trường chuyển dịch sang E10.

Không chỉ ngành năng lượng, lĩnh vực nông nghiệp cũng đứng trước cơ hội lớn. Hiện nay, sắn lát khô là nguyên liệu chủ lực để sản xuất ethanol tại Việt Nam. Khi nhu cầu ethanol tăng mạnh, nhu cầu thu mua sắn nguyên liệu cũng sẽ bùng nổ theo.

Đây được xem là tín hiệu tích cực với các doanh nghiệp chế biến nông sản và vùng nguyên liệu lớn tại Tây Nguyên, Đông Nam Bộ hay miền Trung – những nơi lâu nay phụ thuộc đáng kể vào xuất khẩu tinh bột sắn sang Trung Quốc.

Trên sàn chứng khoán, CTCP Nông sản Thực phẩm Quảng Ngãi được đánh giá là cái tên hưởng lợi gián tiếp đáng chú ý. Doanh nghiệp sở hữu hệ thống nhà máy tại Quảng Ngãi, Gia Lai, Kon Tum, Đắk Nông và Nam Lào với tổng công suất chế biến gần 600.000 tấn sắn/năm.

Năm 2025, doanh nghiệp ghi nhận sản lượng tinh bột sắn đạt khoảng 592.000 tấn, tăng 8% so với cùng kỳ. Sản lượng ethanol đạt hơn 11.800 m³ và dự kiến tiếp tục duy trì quanh ngưỡng 12.000 m³ trong năm 2026. Khi thị trường E10 mở rộng, lợi thế về vùng nguyên liệu và công suất chế biến có thể giúp doanh nghiệp này hưởng lợi đáng kể.

Ở chiều ngược lại, nhóm doanh nghiệp xăng dầu được xem là bên “hái quả ngọt” rõ nét nhất nhờ lợi thế hạ tầng và mạng lưới phân phối sẵn có.

Các “ông lớn” như Petrolimex, PVOIL hay Saigon Petro đang nắm ưu thế vượt trội khi sở hữu hệ thống kho chứa, pha chế và phân phối nhiên liệu phủ khắp cả nước.

Theo lãnh đạo Petrolimex, doanh nghiệp đã triển khai bán xăng E10 từ cuối tháng 4/2026 và đến giữa tháng 5 đã phủ khoảng 80% hệ thống cửa hàng. Đơn vị này cũng chuẩn bị sẵn gần 40.000 m³ ethanol tại các cảng và điểm pha chế để đón nhu cầu tăng mạnh.

Trong khi đó, PVOIL đã nhanh chóng đưa E10 vào hơn 1.000 cửa hàng xăng dầu trên toàn quốc, đồng thời nâng công suất pha chế lên gần 4 triệu m³/năm. Việc sở hữu hạ tầng đồng bộ giúp các doanh nghiệp lớn gần như chiếm ưu thế tuyệt đối trong cuộc đua nhiên liệu sinh học.

Ngược lại, nhiều doanh nghiệp nhỏ có thể đối mặt áp lực đầu tư lớn. Ethanol có đặc tính hút ẩm mạnh hơn xăng khoáng nên yêu cầu hệ thống bồn chứa, vận chuyển và pha chế đạt tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn. Đây là rào cản không nhỏ với các đầu mối quy mô hạn chế.

Dù mở ra cơ hội khổng lồ, E10 cũng kéo theo nhiều thách thức. Nguồn cung ethanol nội địa hiện vẫn là dấu hỏi lớn nếu nhu cầu tăng quá nhanh. Nguy cơ phải phụ thuộc vào ethanol nhập khẩu hoàn toàn có thể xảy ra nếu các nhà máy trong nước không kịp mở rộng công suất.

Ngoài ra, tâm lý lo ngại của người tiêu dùng về khả năng tương thích của E10 với xe cũ vẫn chưa hoàn toàn biến mất. Tuy nhiên, theo nhiều nghiên cứu quốc tế, phần lớn dòng xe hiện đại đều có thể sử dụng E10 an toàn. Loại nhiên liệu này hiện cũng đã phổ biến tại Mỹ, Brazil, châu Âu và nhiều quốc gia châu Á.

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi xanh và giảm phát thải, E10 không chỉ là câu chuyện thay đổi nhiên liệu, mà còn có thể trở thành “mỏ vàng” mới cho hàng loạt doanh nghiệp từ ethanol, nông nghiệp đến xăng dầu trong nhiều năm tới.