Việt Nam và sự giàu có gõ cửa

Sau nhiều thập kỷ tăng trưởng dựa trên lợi thế về lao động giá rẻ và tài nguyên đất đai, nền kinh tế Việt Nam hiện đứng trước một ngã rẽ lịch sử đầy thách thức

Công thức thành công cũ vốn giúp quốc gia thoát nghèo nay đã chạm ngưỡng giới hạn, buộc Việt Nam phải thực hiện cuộc "Đổi mới 2.0" để hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045. Mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GDP trên 10%/năm trong giai đoạn 2026-2030 không chỉ là những con số tham vọng mà còn là mệnh lệnh sống còn để vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Điều này đòi hỏi một sự thay đổi toàn diện về cấu trúc kinh tế, nơi giá trị gia tăng thực tế và nội lực của doanh nghiệp nội địa phải trở thành trọng tâm thay vì sự phụ thuộc quá mức vào khu vực FDI vốn đang chi phối tới hơn 71% kim ngạch xuất khẩu.

Thực trạng nền kinh tế đang vận hành với hai tốc độ tương phản khi khối nội địa dù đóng góp phần lớn vào GDP nhưng lại thiếu sức cạnh tranh trên trường quốc tế. Minh chứng rõ nét nhất là ngành bán dẫn, dù Việt Nam đứng thứ 10 thế giới về xuất khẩu nhưng doanh nghiệp trong nước chỉ tham gia ở những công đoạn có giá trị thấp nhất, chiếm vỏn vẹn 6% giá trị gia tăng toàn ngành. Sự sụt giảm tỷ lệ doanh nghiệp tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu là lời cảnh báo đanh thép rằng Việt Nam không thể mãi dừng chân ở vị thế "công xưởng gia công". Cuộc cách mạng tư duy lúc này cần hướng dòng vốn từ hoạt động đầu cơ bất động sản ngắn hạn sang nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng như công nghệ lõi, nhằm đưa kinh tế số đóng góp 30% GDP vào năm 2030.

Sự trỗi dậy của nền kinh tế chất xám gắn liền với một thế hệ doanh nhân mới, những người không còn dựa vào cơ chế "xin - cho" hay tích tụ đất đai mà làm giàu bằng tri thức và công nghệ. Thế hệ này đang sẵn sàng dấn thân vào các lĩnh vực rủi ro cao nhưng mang lại giá trị chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI) và năng lượng xanh, với tiềm năng đóng góp hàng trăm tỷ USD vào quy mô nền kinh tế. Những người kiến tạo tương lai có thể là những lập trình viên trẻ tuổi hay những nhà khởi nghiệp đầy đam mê trong kỷ nguyên số, thay thế cho những hình mẫu tỷ phú truyền thống. Với sự hậu thuẫn từ các nghị quyết mới coi kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất, Việt Nam đang nới rộng dư địa để nội lực dân tộc được giải phóng, biến giấc mơ thịnh vượng năm 2045 trở thành hiện thực bền vững dựa trên trí tuệ và sự sáng tạo toàn cầu.