Việt Nam hoàn thiện luật cho crypto

Dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền lần đầu đề xuất hệ thống tiêu chí nhận diện giao dịch đáng ngờ đối với tài sản mã hóa. Động thái này được kỳ vọng tạo nền tảng pháp lý minh bạch hơn, đồng thời nâng cao khả năng quản trị rủi ro và niềm tin đối với thị trường tài sản số tại Việt Nam.

Không chỉ bổ sung đối tượng báo cáo, dự thảo còn mở rộng phương thức giám sát từ giá trị giao dịch sang hành vi, địa chỉ ví, thiết bị truy cập và dòng tiền, tiệm cận thông lệ quản lý quốc tế.

Dự thảo luật lần đầu tiên đề xuất hệ thống tiêu chí nhận diện rủi ro tương đối toàn diện cho giao dịch tài sản mã hóa. Ngoài giá trị giao dịch, dự thảo nhận diện rủi ro thông qua hành vi, phương thức và mô hình giao dịch như chia nhỏ giao dịch để né ngưỡng, nạp-giao dịch-rút trong thời gian ngắn, hoặc sử dụng tài khoản mới mở. Dự thảo cũng xác định dấu hiệu qua việc chuyển đổi liên tục giữa nhiều loại tài sản, chuyển tới nhiều nền tảng tại vùng nguy cơ cao, hoặc sử dụng công cụ che giấu danh tính, ẩn địa chỉ IP.

Cách tiếp cận quản lý chuyển từ giá trị sang hành vi

Thay vì chỉ quan sát giá trị giao dịch, cơ quan quản lý đang đánh giá tổng thể hành vi, thiết bị, địa chỉ ví, địa bàn giao dịch và mối liên hệ giữa các chủ thể. Dự thảo đặc biệt chú ý các trường hợp đứng tên hộ hoặc bị lợi dụng làm trung gian - khi người có hiểu biết hạn chế về tài sản mã hóa thực hiện giao dịch với tần suất, giá trị lớn không phù hợp với hồ sơ tài chính hoặc hoàn toàn làm theo chỉ dẫn bên thứ ba.

Thách thức triển khai cho doanh nghiệp

Luật sư Nguyễn Đức Biên, Giám đốc Công ty Luật TNHH Đại La, cho rằng dấu hiệu đáng ngờ chỉ nên là căn cứ ban đầu để sàng lọc, không đồng nghĩa giao dịch đó vi phạm pháp luật. Nếu tiêu chí chưa đủ rõ, tổ chức cung cấp dịch vụ có thể tự đánh giá theo cách hiểu riêng, dẫn đến áp dụng thiếu thống nhất hoặc báo cáo quá mức đối với giao dịch hợp pháp.

Yêu cầu hỗ trợ từ cơ quan quản lý

Theo luật sư Nguyễn Đức Biên, cơ quan quản lý cần hướng dẫn rõ nguồn dữ liệu nhận diện, quy trình đánh giá rủi ro, trường hợp tăng cường xác minh và trách nhiệm lưu giữ hồ sơ. Danh sách quốc gia, vùng lãnh thổ, nền tảng, địa chỉ ví hoặc công cụ có nguy cơ cao cần được cơ quan có thẩm quyền cung cấp và cập nhật thường xuyên, chứ không nên để từng doanh nghiệp tự xác định.

Cân bằng tuân thủ và phát triển thị trường

Yêu cầu tuân thủ cần được thiết kế dựa trên mức độ rủi ro và quy mô hoạt động của từng doanh nghiệp. Nếu áp dụng đồng loạt các nghĩa vụ kỹ thuật, nhân sự ở mức quá cao, doanh nghiệp mới tham gia thị trường có thể gánh chi phí lớn, làm giảm khả năng cạnh tranh. Luật sư Biên nhấn mạnh một khuôn khổ minh bạch phải giúp doanh nghiệp nhận diện đúng rủi ro mà không biến mọi giao dịch khác thường thành vi phạm.