Vì sao xăng Mỹ "dễ thở" hơn thế giới?

Dù xung đột với Iran vừa đẩy giá xăng tại Mỹ lên mốc 4 USD/gallon – cao nhất trong vòng 4 năm qua, nhưng so với mặt bằng chung toàn cầu, người Mỹ vẫn đang được hưởng mức giá "trong mơ". Sự khác biệt không chỉ đến từ vị thế quốc gia khai thác dầu số một thế giới, mà còn nằm ở chính sách thuế lỏng tay – một "đặc quyền" giúp nền kinh tế cờ hoa duy trì sức chống chịu trước những cơn bão địa chính trị.

Từ những cây xăng vùng biên giới Texas đến áp lực thuế 60% tại châu Âu, câu chuyện giá xăng không chỉ là con số trên trạm bơm, mà là bài toán về an ninh năng lượng và nghệ thuật điều tiết ngân sách.

Giữa làn sóng tăng giá năng lượng do xung đột với Iran, giá xăng tại Mỹ đã vượt 4 USD/gallon – mức cao nhất trong bốn năm. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều nền kinh tế phát triển, thậm chí cả một số quốc gia đang phát triển.

Sự chênh lệch này phản ánh một thực tế: Mỹ sở hữu nền tảng năng lượng mang tính tự chủ cao, đủ sức “đệm” cho thị trường nội địa trước các cú sốc bên ngoài.

Trước hết, nguồn cung dồi dào là yếu tố then chốt. Mỹ hiện là quốc gia khai thác dầu lớn nhất thế giới, giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và hạn chế tác động dây chuyền từ khủng hoảng toàn cầu. Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế phải “gánh” giá dầu quốc tế, Mỹ vẫn giữ được dư địa điều tiết trong nước.

Song song đó, chính sách thuế đóng vai trò quyết định. Mức thuế xăng dầu tại Mỹ thuộc nhóm thấp nhất thế giới, chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong giá bán lẻ. Trong khi đó, tại châu Âu, thuế có thể chiếm tới 50-60% giá xăng, đẩy chi phí tiêu dùng lên cao. Ngay cả Mexico, nơi thuế chiếm gần 40%, giá xăng vẫn vượt Mỹ, tạo ra dòng người sang biên giới để đổ xăng.

Không chỉ khác biệt với thế giới, ngay trong nội địa Mỹ, giá xăng cũng phân hóa mạnh giữa các bang. Những khu vực gần trung tâm lọc dầu như vùng Vịnh Mexico hay Đông Nam có giá thấp hơn rõ rệt nhờ chi phí vận chuyển tối ưu. Ngược lại, các bang xa nguồn cung hoặc áp dụng tiêu chuẩn môi trường khắt khe như California ghi nhận mức giá cao hơn đáng kể.

Chuỗi cung ứng cũng là biến số quan trọng. Hệ thống đường ống, kho chứa và vận tải quy mô lớn giúp xăng dầu lưu thông hiệu quả. Tuy nhiên, sự phụ thuộc theo khu vực khiến các cú sốc cục bộ – như thời tiết cực đoan – có thể đẩy giá tăng tạm thời tại từng bang.

Ngoài ra, yếu tố chính sách môi trường cũng góp phần định hình giá. Một số bang yêu cầu tiêu chuẩn nhiên liệu riêng để giảm ô nhiễm, kéo theo chi phí sản xuất cao hơn. Dù vậy, những quy định này có thể được nới lỏng trong bối cảnh khủng hoảng nhằm giảm áp lực giá.

Tổng thể, giá xăng tại Mỹ không “rẻ” theo nghĩa tuyệt đối, mà phản ánh một hệ thống năng lượng linh hoạt và ít phụ thuộc. Khi thế giới chao đảo vì nguồn cung, Mỹ vẫn giữ được một mức ổn định tương đối – và đó chính là lợi thế chiến lược.