Vì sao Trung Quốc có thể thắng “cuộc đua AI” dù Mỹ đang dẫn trước?

Gần một năm sau khi DeepSeek gây chấn động Thung lũng Silicon với mô hình ngôn ngữ hiệu suất cao được phát triển với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với thông lệ, cuộc cạnh tranh trí tuệ nhân tạo (AI) giữa Mỹ và Trung Quốc đã định hình thành hai chiến lược căn bản khác nhau.

Trong khi Mỹ tập trung vào cuộc đua phát triển những mô hình mạnh nhất, Trung Quốc lại kiên trì xây dựng lợi thế ở chặng marathon của việc phổ cập và triển khai AI trong thế giới thực — khác biệt có thể quyết định cục diện thống trị công nghệ về dài hạn.

Đổi mới: Khoảng cách đang thu hẹp

Ở thời điểm hiện tại, Mỹ vẫn giữ ưu thế trong lĩnh vực mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tiên tiến, nhờ khả năng tiếp cận dồi dào các dòng chip AI cao cấp của Nvidia. OpenAI, Google và Anthropic tiếp tục mở rộng biên năng lực công nghệ với nguồn lực tính toán khổng lồ. Tuy nhiên, lợi thế này ngày càng tỏ ra mong manh.

 

 

Các doanh nghiệp Trung Quốc như DeepSeek, Alibaba và Moonshot AI đã chứng minh hiệu quả thuật toán vượt trội, tạo ra những mô hình cạnh tranh với yêu cầu năng lực tính toán thấp hơn đáng kể. Theo Artificial Analysis, các mô hình ngôn ngữ hàng đầu của Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách hiệu năng. Nghiên cứu của Google DeepMind cũng chỉ ra rằng những mô hình nhỏ, nếu được huấn luyện trên dữ liệu chất lượng cao, có thể vượt trội hơn các mô hình lớn dù sử dụng ít tài nguyên tính toán hơn — phát hiện đặc biệt có lợi cho cách tiếp cận “tối ưu hóa tài nguyên” của Trung Quốc.

 

Vai trò dẫn dắt của Trung Quốc trong mảng mô hình mã nguồn mở càng mang ý nghĩa chiến lược. Các mô hình này cho phép lập trình viên toàn cầu tự do điều chỉnh và triển khai công nghệ AI mà không phụ thuộc vào hạ tầng điện toán đám mây của Mỹ, qua đó mở rộng ảnh hưởng công nghệ của Trung Quốc đồng thời né tránh các hạn chế xuất khẩu từ Washington.

 

Chiến lược công nghiệp tập trung của Bắc Kinh đã liên tục bơm nguồn lực cho AI kể từ khi lĩnh vực này được xác định là ưu tiên chiến lược vào năm 2016. Đến năm 2022, Trung Quốc cấp bằng tiến sĩ STEM nhiều hơn Mỹ hơn 50%, trong khi số lượng bằng sáng chế AI do các nhà nghiên cứu Trung Quốc tạo ra gấp ba lần. Viện Chính sách Chiến lược Úc (ASPI) cho biết, đến năm 2023, sản lượng nghiên cứu chất lượng cao của Trung Quốc đã vượt Mỹ ở 5 trong 6 lĩnh vực công nghệ then chốt.

 

 

Phổ cập và triển khai: Lợi thế cấu trúc của Trung Quốc

Không chỉ dừng lại ở phát triển mô hình, Trung Quốc còn sở hữu những lợi thế mang tính cấu trúc trong khâu triển khai và mở rộng quy mô — các yếu tố ngày càng được xem là then chốt để đạt được vị thế thống trị công nghệ.

 

Hạ tầng năng lượng là một khác biệt mang tính quyết định. Goldman Sachs dự báo công suất điện dư thừa của Trung Quốc vào năm 2030 sẽ lớn gấp hơn ba lần tổng nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu toàn cầu. Trong khi đó, 8 trên 13 thị trường điện khu vực tại Mỹ đã vận hành sát hoặc dưới ngưỡng an toàn. Khoảng cách này càng nới rộng khi chính quyền Trump gia tăng sức ép đối với lĩnh vực năng lượng tái tạo.

 

Năng lực xây dựng tiếp tục khuếch đại lợi thế này. CEO Nvidia Jensen Huang gần đây nhận xét rằng các trung tâm dữ liệu tại Mỹ cần khoảng ba năm để hoàn thiện, trong khi Trung Quốc có thể xây dựng những cơ sở tương đương với tốc độ vượt trội — minh chứng qua khả năng dựng bệnh viện “chỉ trong một cuối tuần”. Hệ thống quy định linh hoạt cùng năng lực kỹ thuật cho phép Trung Quốc mở rộng hạ tầng với tốc độ hiếm có.

 

Bên cạnh đó, Trung Quốc đã kiểm soát các khâu then chốt trong chuỗi cung ứng nguyên liệu thô phục vụ sản xuất chip, trung tâm dữ liệu, lưới điện và các công nghệ tiên tiến. Quyền kiểm soát tài nguyên này tạo điều kiện thuận lợi để tích hợp AI sâu rộng vào các ứng dụng công nghệ cao.

 

 

Lợi thế của “AI”

Bắc Kinh đã chính thức tích hợp trí tuệ nhân tạo vào môi trường vật lý thông qua cảm biến, điều khiển và ra quyết định — thành ưu tiên quốc gia. Lĩnh vực này bao gồm sản xuất thông minh, robot hình người, cũng như các ứng dụng trên phương tiện giao thông, điện thoại thông minh và thiết bị đeo.

 

Vị thế dẫn đầu sẵn có của Trung Quốc trong các công nghệ bổ trợ như robot và xe điện, kết hợp với ưu thế sản xuất quy mô lớn và khả năng điều phối tập trung giữa cung – cầu, tạo ra lợi thế triển khai vượt trội so với các đối thủ.

 

 

Trên bình diện quốc tế, chiến lược này càng phát huy hiệu quả. Theo nghiên cứu của MIT, tỷ trọng tải xuống các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc trên toàn cầu gần đây đã vượt Mỹ. Các mô hình miễn phí này đặc biệt hấp dẫn đối với cộng đồng lập trình viên tại các thị trường mới nổi — những nơi thường ưu tiên nhà cung cấp đám mây nội địa hơn là nền tảng của Mỹ.

 

Sự sẵn sàng trợ cấp cho sản phẩm và hạ tầng AI giúp Trung Quốc đẩy nhanh tốc độ lan tỏa công nghệ ra toàn cầu. Chủ tịch Microsoft Brad Smith gần đây thừa nhận rằng DeepSeek đang vượt trội các giải pháp phương Tây tại nhiều thị trường mới nổi — những khu vực mà chính sách của chính quyền Trump đã làm suy yếu các mối quan hệ truyền thống.

 

 

Hai quỹ đạo khác biệt

Mỹ có thể thắng trong cuộc “chạy nước rút” nhằm tạo ra những mô hình AI mạnh nhất. Tuy nhiên, sự thống trị công nghệ về lâu dài đòi hỏi phải làm chủ cả đổi mới lẫn khả năng triển khai trên diện rộng. Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách đổi mới, đồng thời tận dụng lợi thế cấu trúc trong mở rộng quy mô, sản xuất và phổ cập toàn cầu. Trong cuộc marathon này, chính sự kết hợp đó có thể mang tính quyết định.

 

Cơ hội hiện tại: Bạc

Giá bạc hiện tại đang cho thấy lực mua rất mạnh khi đã có tín hiệu vượt đỉnh lịch sử, kết nến tháng 12 xanh thân lớn với mức tăng 24.34%. NĐT sang đầu năm mới 2026 chủ động mở vị thế canh mua khi giá có các nhịp điều chỉnh ngắn.

 

 

Triển vọng trung hạn vẫn tích cực, với mục tiêu xa hơn ở vùng 85–95 USD/oz trong quý I/2026, xa hơn có thể đạt tới 150 USD/oz.

 

 

Phân tích này dựa trên giả định tỷ lệ vàng/bạc sẽ quay về các đáy lịch sử dài hạn quanh vùng 30-40, từng xuất hiện vào các chu kỳ cao điểm của bạc (1983, 1998, 2011). Nếu vàng bước vào siêu chu kỳ tăng mạnh lên 7.000-8.000 USD/oz, chỉ cần tỷ lệ vàng/bạc giảm về mức trung tính 35 thì giá bạc đã hàm ý mức tăng rất lớn, phản ánh tính đòn bẩy cao của bạc so với vàng.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.