Vì sao giá vàng trong nước đắt hơn thế giới 14 triệu đồng/lượng?

Ngân hàng Nhà nước chỉ ra 3 nguyên nhân chính:

Bức tranh lệch pha của thị trường vàng.

Trong khi giá vàng thế giới đang vận động quanh mốc 2.300 USD/ounce, thì tại Việt Nam, vàng miếng SJC lại neo ở mức 87 triệu đồng/lượng – cao hơn giá quốc tế tương đương khoảng 14 triệu đồng/lượng (sau quy đổi). Sự chênh lệch gây tranh cãi này không chỉ khiến giới đầu tư hoang mang, mà còn đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về cấu trúc và vận hành của thị trường vàng trong nước.

Không để người dân phải “đoán già đoán non”, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã chính thức lên tiếng, chỉ ra 3 nguyên nhân then chốt dẫn đến tình trạng giá vàng trong nước “vượt mặt” thế giới một cách đáng kinh ngạc.

1. Cầu đầu tư tăng mạnh, tâm lý kỳ vọng giá lên cao

Theo NHNN, thời gian qua, tâm lý tích trữ và đầu cơ vàng tăng cao, đặc biệt khi tình hình kinh tế vĩ mô thế giới và trong nước có nhiều biến động. Nhà đầu tư lo ngại rủi ro và lạm phát đã chuyển dòng tiền sang vàng – tài sản được xem là “nơi trú ẩn” an toàn.

Thực tế, nhu cầu đầu tư vàng tại Việt Nam chưa bao giờ hạ nhiệt. Khi giá thế giới có tín hiệu tăng, lập tức thị trường trong nước phản ứng mạnh mẽ, đẩy giá lên cao. Nhưng điều đáng nói là cầu tăng nhưng cung không theo kịp, dẫn đến hiện tượng “người mua đuổi theo giá”.

2. Nguồn cung vàng miếng bị hạn chế, thị trường không linh hoạt

Từ sau khi Nghị định 24/2012 được ban hành, vàng miếng SJC trở thành thương hiệu vàng miếng độc quyền do Nhà nước quản lý, với nguồn cung được kiểm soát chặt chẽ. Tức là, chỉ có một số ít doanh nghiệp được phép nhập khẩu hoặc gia công vàng miếng – tạo ra tình trạng thị trường thiếu tính cạnh tranh và linh hoạt.

Hệ quả là khi cầu tăng đột biến, thị trường không có cơ chế phản ứng nhanh để tăng cung, khiến giá bị đẩy lên cao. Đây cũng là một cấu trúc "độc quyền" mang tính kỹ thuật, làm gia tăng chênh lệch giá giữa trong nước và thế giới.

3. Yếu tố đầu cơ, thao túng giá thị trường

Không thể bỏ qua vai trò của các đối tượng đầu cơ, gom hàng và đẩy giá, nhất là trong bối cảnh thông tin thị trường không minh bạch và quy mô thị trường không lớn. NHNN nhận định rằng hiện tượng làm giá, thao túng cung – cầu đang diễn ra, khiến giá vàng trong nước bị đẩy lên mức phi lý so với thế giới.

Khi thông tin bị bóp méo hoặc dẫn dắt, nhà đầu tư cá nhân dễ rơi vào “vòng xoáy tâm lý”, mua vàng với kỳ vọng giá còn tăng nữa, vô tình tiếp tay cho việc đẩy giá lên cao. Đây là một rủi ro mang tính hệ thống nếu không được kiểm soát.

NHNN nói gì và sẽ làm gì?

Ngân hàng Nhà nước khẳng định đang theo dõi sát diễn biến thị trường vàng, sẵn sàng can thiệp khi cần thiết để đảm bảo ổn định thị trường, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân. Trong thời gian tới, NHNN sẽ:

Rà soát lại các chính sách liên quan đến quản lý vàng;

Xem xét điều chỉnh cơ chế cung ứng vàng miếng;

Tăng cường kiểm tra, giám sát để ngăn chặn hiện tượng đầu cơ, thao túng giá.

Kết luận: Chênh lệch giá vàng không phải do thị trường “tự nhiên” vận hành

Vàng đang trở thành câu chuyện không chỉ về tài sản mà còn là bài toán điều hành chính sách. Khi thị trường không vận hành theo cung – cầu thuần túy, mà bị dẫn dắt bởi yếu tố tâm lý và chính sách độc quyền, thì khoảng cách giá không còn là điều “ngạc nhiên”, mà là hệ quả tất yếu.

Bài học rõ ràng ở đây: muốn thị trường lành mạnh, phải dũng cảm nhìn thẳng vào những rào cản cơ chế.