#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Từ “lợi thế dân số” đến “lợi thế trí tuệ”: AI sẽ là động cơ tăng trưởng mới của Trung Quốc?

Khi Trung Quốc bước vào giai đoạn chuẩn bị cho Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, bài toán cốt lõi mà các nhà hoạch định chính sách phải đối mặt là làm thế nào duy trì tăng trưởng trong bối cảnh những động lực truyền thống – đặc biệt là “lợi thế dân số” – đang dần suy yếu, trong khi cạnh tranh công nghiệp toàn cầu ngày càng khốc liệt.

Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là sự phát triển của các “tác nhân AI” (AI agents), đang nổi lên như một trụ cột tiềm năng cho mô hình tăng trưởng mới. Không chỉ dừng lại ở tự động hóa, các hệ thống này có khả năng nhận thức môi trường, suy luận, học hỏi từ dữ liệu và tự động thực thi các nhiệm vụ phức tạp – mở ra khả năng tái cấu trúc toàn diện hoạt động sản xuất, quản trị doanh nghiệp và vận hành đô thị.

Theo Teng Bingsheng, giáo sư chiến lược tại Trường Kinh doanh Sau đại học Cheung Kong, sự chuyển dịch này mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh tăng trưởng của Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào năng suất thay vì mở rộng các yếu tố đầu vào truyền thống. Khi lực lượng lao động thu hẹp và hiệu quả sử dụng vốn suy giảm, năng suất trở thành “đòn bẩy” bền vững duy nhất.

Các tác nhân AI có thể tác động đồng thời đến ba trụ cột của tăng trưởng: nâng cao hiệu quả sử dụng vốn thông qua tối ưu hóa đầu tư; cải thiện năng suất lao động bằng cách hỗ trợ hoặc thay thế các công việc trí tuệ; và gia tăng năng suất nhân tố tổng hợp nhờ phân bổ nguồn lực thông minh hơn trong các hệ thống kinh tế phức tạp.

Điểm khác biệt của Trung Quốc không chỉ nằm ở năng lực phát triển thuật toán, mà còn ở quy mô triển khai. Trong khi cuộc đua AI toàn cầu thường xoay quanh sức mạnh tính toán và kích thước mô hình, lợi thế của Trung Quốc nằm ở hệ sinh thái công nghiệp rộng lớn – một “phòng thí nghiệm thực tế” cho việc ứng dụng công nghệ ở quy mô lớn. Sáng kiến “AI Plus” phản ánh rõ định hướng này, với mục tiêu tích hợp AI vào sản xuất, dịch vụ và quản trị công.

Các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Huawei, Alibaba và Baidu đang đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng các hệ sinh thái AI tích hợp, kết nối mô hình ngôn ngữ lớn, nền tảng người dùng và hạ tầng điện toán.

Trong lĩnh vực sản xuất, xu hướng đang chuyển từ tự động hóa truyền thống sang tự chủ thông minh. Nếu như tự động hóa trước đây chỉ xử lý các tác vụ định sẵn trong môi trường kiểm soát, thì các tác nhân AI có thể linh hoạt điều chỉnh quy trình dựa trên dữ liệu thời gian thực. Điều này đặc biệt quan trọng trong các ngành công nghiệp nặng, nơi AI có thể giúp tối ưu vận hành, giảm tiêu thụ năng lượng và hạn chế rủi ro an toàn.

Tác động của AI còn rõ nét hơn trong hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D). Thay vì mở rộng đội ngũ kỹ sư theo cách truyền thống, doanh nghiệp có thể triển khai các hệ thống AI chuyên biệt cho thiết kế, mô phỏng và sản xuất, từ đó rút ngắn đáng kể chu kỳ phát triển sản phẩm.

Trong quản lý chuỗi cung ứng, AI đang chuyển vai trò từ ghi nhận dữ liệu sang điều phối toàn diện. Bằng cách tích hợp các tín hiệu như thời tiết, giá hàng hóa và biến động địa chính trị, các hệ thống thông minh có thể dự báo gián đoạn trước khi xảy ra, giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng chống chịu – yếu tố ngày càng quan trọng trong môi trường toàn cầu bất ổn.

Ở cấp độ rộng hơn, AI còn có thể tái định hình các cụm công nghiệp – nền tảng của sức mạnh sản xuất Trung Quốc. Thông qua điện toán đám mây và nền tảng số, các doanh nghiệp có thể kết nối thành những “siêu nhà máy” ảo, chia sẻ dữ liệu, phối hợp sản xuất và phản ứng linh hoạt với biến động thị trường. Đồng thời, việc số hóa tri thức từ lực lượng lao động giàu kinh nghiệm giúp chuyển đổi “kinh nghiệm ngầm” thành tài sản có thể tái sử dụng và mở rộng.

Tuy nhiên, công nghệ không tự động chuyển hóa thành tăng trưởng. Hiệu quả của AI phụ thuộc lớn vào khả năng tích hợp vào hệ thống hiện hữu, cải cách thể chế và chất lượng quản trị. Các yếu tố như quản trị dữ liệu, an ninh mạng, đào tạo lại lực lượng lao động và khung pháp lý sẽ đóng vai trò quyết định không kém so với năng lực công nghệ.

Quá trình chuyển đổi từ “lợi thế dân số” sang “lợi thế trí tuệ” vì thế không chỉ là câu chuyện của thuật toán, mà còn là bài toán tái thiết toàn diện mô hình phát triển – từ cách doanh nghiệp vận hành đến cách chính phủ thiết kế chính sách.

Trong thập kỷ tới, nhiều chuyên gia cho rằng tăng trưởng của Trung Quốc sẽ ngày càng được thúc đẩy bởi mã nguồn và lực lượng “lao động số”. Nếu quốc gia này có thể chuyển hóa năng lực công nghệ thành năng suất thực, “lợi thế trí tuệ” sẽ trở thành nền tảng định hình giai đoạn phát triển tiếp theo của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.