Từ hôm nay (1/1/2026), loạt chính sách về đất đai thay đổi lớn, người dân cần đặc biệt chú ý

Từ ngày 1/1/2026, nhiều chính sách quan trọng về đất đai chính thức có hiệu lực theo Luật Đất đai 2024 và các nghị quyết liên quan của Quốc hội. Những thay đổi này tác động trực tiếp đến quyền lợi, nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất, đặc biệt là trong việc định giá đất, chuyển mục đích sử dụng đất và thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội.

Áp dụng bảng giá đất mới, cập nhật hằng năm

Theo quy định của Luật Đất đai 2024, hệ thống bảng giá đất theo Luật Đất đai 2013 sẽ chính thức hết hiệu lực từ ngày 31/12/2025. Từ năm 2026, cơ chế xây dựng bảng giá đất được thay đổi căn bản.

Cụ thể, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ quyết định bảng giá đất, công bố và áp dụng từ ngày 1/1 hằng năm, đồng thời có thể sửa đổi, bổ sung khi cần thiết. Thay vì điều chỉnh 5 năm/lần như trước, bảng giá đất sẽ được cập nhật hằng năm, tiệm cận hơn với giá thị trường.

Giá đất được xác định chi tiết đến từng vị trí, từng thửa đất, dựa trên nguyên tắc thị trường. Cách tiếp cận mới này được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng chênh lệch lớn giữa giá đất Nhà nước và giá giao dịch thực tế, từng bước xóa bỏ cơ chế “hai giá” đã tồn tại nhiều năm.

Giảm mạnh tiền sử dụng đất khi chuyển đất nông nghiệp sang đất ở

Một trong những chính sách được người dân quan tâm nhất là giảm nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất.

Theo Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội (có hiệu lực từ ngày 1/1/2026), người sử dụng đất khi chuyển mục đích từ đất vườn, ao hoặc đất nông nghiệp sang đất ở sẽ được hưởng mức ưu đãi lớn.

Cụ thể:

Tuy nhiên, chính sách ưu đãi chỉ áp dụng trong một số trường hợp nhất định, như: đất vườn, ao hoặc đất nông nghiệp nằm trong cùng thửa đất có đất ở khi được cấp giấy chứng nhận; hoặc đất có nguồn gốc là đất vườn, ao gắn liền với đất ở nhưng đã bị tách thửa do chuyển nhượng hoặc do đo đạc bản đồ địa chính trước ngày 1/7/2014. Mỗi hộ gia đình, cá nhân chỉ được áp dụng một lần trên một thửa đất.

Đối với trường hợp xin chuyển mục đích sử dụng đất vượt quá một lần hạn mức giao đất ở, người sử dụng đất vẫn phải nộp 100% chênh lệch tiền sử dụng đất đối với phần diện tích vượt quá này.

Nhà nước có thể thu hồi đất khi đạt thỏa thuận trên 75%

Một điểm mới đáng chú ý khác là quy định về thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Theo Nghị quyết của Quốc hội, Nhà nước được thu hồi đất trong một số trường hợp bổ sung, bao gồm:

Thực hiện các dự án trong khu thương mại tự do hoặc trung tâm tài chính quốc tế;

Trường hợp thực hiện dự án thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất, nhưng sau khi hết thời hạn thỏa thuận mà đã đạt được trên 75% diện tích đất và trên 75% số người sử dụng đất đồng thuận, thì HĐND cấp tỉnh có thể xem xét, quyết định thu hồi phần diện tích còn lại để giao đất hoặc cho thuê đất cho chủ đầu tư;

Tạo quỹ đất để thanh toán cho các dự án theo hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT), hoặc cho thuê đất tiếp tục sản xuất, kinh doanh đối với tổ chức đang sử dụng đất mà Nhà nước thu hồi.

Người dân cần lưu ý gì?

Với hàng loạt thay đổi lớn từ ngày 1/1/2026, người dân cần chủ động tìm hiểu quy định mới, đặc biệt là bảng giá đất tại địa phương, các điều kiện được hưởng ưu đãi khi chuyển mục đích sử dụng đất và những trường hợp Nhà nước có thể thu hồi đất.

Việc nắm rõ chính sách sẽ giúp người sử dụng đất bảo đảm quyền lợi hợp pháp, hạn chế rủi ro và có kế hoạch tài chính phù hợp trong giai đoạn tới.