Từ hàng giá rẻ đến “đặc sản” tiền triệu

Doanh thu thương mại điện tử Việt Nam bùng nổ chạm mốc hàng chục tỷ USD, nhưng vấn đề trục lợi từ gian dối nguồn gốc nông sản đang trực tiếp đe dọa niềm tin tiêu dùng và uy tín của toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp.

Từ thịt trâu Ấn Độ giả thành đặc sản Tây Bắc đến sâm Lai Châu mạo danh sâm Ngọc Linh, các vụ lừa dối phơi bày rủi ro khi livestream trở thành chợ khổng lồ.

Công an Lào Cai khởi tố Vũ Hoàng Hải (Hải Sapa TV) về tội lừa dối khách hàng. Theo điều tra, từ 2022-2025, vợ của Hải mua 30 tỷ đồng thịt trâu đông lạnh Ấn Độ, sau đó bán dưới tên 'thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc' với giá 1,2 triệu đồng/kg (600.000 đồng/gói 500g). Tương tự, TikToker Lê Thị Thanh Hằng bị khởi tố vì livestream bán sâm Lai Châu dưới tên sâm Ngọc Linh. Công an Phú Thọ cũng khởi tố Vũ Thị Hường về sản xuất, buôn bán hàng giả thực phẩm. Từ 2020 đến tháng 8/2025, công ty của Hường sử dụng hơn 1.000 tấn thịt đông lạnh sản xuất 400 tấn thịt sấy khô, với doanh thu ước tính khoảng 100 tỷ đồng.

Thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 429.700 tỷ đồng, tăng mạnh so năm 2024. Mô hình 'video commerce' thông qua livestream và KOLs tiếp tục thúc đẩy sức mua. Giám đốc Công ty CP Truyền thông và Chiến lược Sellator Hạ Hồng Việt nhận định: những người nổi tiếng bán bằng 'hiệu ứng hào quang' của mình, trong khi người tiêu dùng mua bằng niềm tin và thường chốt đơn trong vài giây mà không kiểm chứng sản phẩm.

Các ngành bị ảnh hưởng bao gồm nông sản đặc sản, thương mại điện tử, công nghiệp thực phẩm chế biến. Lòng tin người tiêu dùng đối với nông sản truyền thống, đặc sản vùng cao bị xói mòn. Nông dân sản xuất chân chính chịu ảnh hưởng tiêu cực khi thương hiệu bị làm nhơ bởi hàng giả. Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam Nguyễn Đăng Sinh cảnh báo: tác động không chỉ dừa ở người bán gian dối mà còn lan tỏa đến toàn bộ chuỗi giá trị.

Ngành nông nghiệp triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa nông, lâm, thủy sản từ tháng 7 để minh bạch thông tin từ sản xuất đến tiêu dùng. Pháp luật cũng quy định chặt chẽ về quản lý chất lượng, tem nhãn, trách nhiệm người livestream và KOLs. Tuy nhiên, theo Nguyễn Đăng Sinh, khâu hậu kiểm còn yếu. Khi phân cấp cho địa phương, cần đi kèm nguồn nhân lực và kinh phí tương xứng để đảm bảo thực thi hiệu quả.