Trưng dụng tài sản số cần một lằn ranh pháp lý

Đề xuất đưa tài sản số vào diện trưng dụng mở ra bước điều chỉnh pháp lý đáng chú ý, song cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xâm phạm dữ liệu khách hàng, bí mật kinh doanh và quyền kiểm soát hệ thống công nghệ của doanh nghiệp.

Điều 22 dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản sửa đổi đang đặt ra bài toán cân bằng giữa yêu cầu huy động nguồn lực trong tình huống cấp thiết và bảo vệ tài sản số. Ranh giới giữa quyền sử dụng hạ tầng và quyền truy cập dữ liệu trở thành vấn đề then chốt.

Trưng dụng tài sản số cần một lằn ranh pháp lý

Theo Điều 22 dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản sửa đổi, phạm vi tài sản có thể trưng dụng được đề xuất mở rộng sang hạ tầng viễn thông, hạ tầng thông tin, hạ tầng số và tài sản số.

So với quy định hiện hành, đây là thay đổi đáng chú ý khi tài sản số được xác định riêng trong danh mục đối tượng trưng dụng, phản ánh vai trò ngày càng lớn của công nghệ đối với nền kinh tế.

Tuy nhiên, đặc tính kết nối khiến tài sản số khác biệt đáng kể so với tài sản hữu hình. Một hệ thống phần mềm có thể đồng thời quản lý dữ liệu khách hàng, giao dịch tài chính, thông tin nội bộ và bí mật công nghệ.

Vì vậy, việc chuyển giao quyền sử dụng hoặc quản trị hệ thống có nguy cơ kéo theo quyền tiếp cận những dữ liệu nằm ngoài mục đích trưng dụng ban đầu.

Đối với doanh nghiệp công nghệ, ngân hàng, thương mại điện tử và viễn thông, rủi ro không chỉ dừng ở bảo mật thông tin mà còn liên quan trực tiếp đến tính liên tục của hoạt động kinh doanh.

Vấn đề trọng tâm là phân định quyền khai thác tài sản với quyền tiếp cận dữ liệu. Việc trưng dụng một nền tảng công nghệ không thể mặc nhiên đồng nghĩa với quyền truy cập toàn bộ thông tin được lưu trữ trên nền tảng đó.

Nếu thiếu giới hạn pháp lý, doanh nghiệp có thể đối mặt với nguy cơ lộ bí mật kinh doanh, gián đoạn vận hành và phát sinh chi phí khôi phục hệ thống.

Đáng chú ý, tác động còn có thể lan sang khách hàng và đối tác khi dữ liệu giao dịch, thông tin cá nhân hoặc tài liệu thương mại bị tiếp cận ngoài phạm vi cần thiết.

Ở góc độ thị trường, tính minh bạch của cơ chế trưng dụng ảnh hưởng đến khả năng đánh giá rủi ro pháp lý của các doanh nghiệp có tài sản công nghệ lớn. Những quy định thiếu cụ thể có thể làm gia tăng chi phí tuân thủ và bảo vệ dữ liệu.

Ngược lại, cơ chế phân quyền rõ ràng, giới hạn mục đích sử dụng và xác định trách nhiệm bảo mật sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro, đồng thời bảo đảm khả năng huy động nguồn lực trong trường hợp cần thiết.

Bài toán đặt ra không chỉ là mở rộng danh mục tài sản được trưng dụng, mà còn là xây dựng hành lang pháp lý đủ chặt chẽ để bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp trong nền kinh tế số.