Trump "dọa" lấy Greenland vì “mất” Nobel?

Quan hệ Mỹ – EU tiếp tục rơi vào vòng xoáy đối đầu khi Tổng thống Donald Trump đưa ra tuyên bố đe dọa nhằm vào Greenland, làm gia tăng nguy cơ xung đột địa chính trị và đẩy căng thẳng xuyên Đại Tây Dương lên mức chưa từng có.

Kể từ khi nhậm chức, ông Trump đã nhiều lần công khai tuyên bố ý định sáp nhập Greenland - một lãnh thổ tự trị của Đan Mạch và cũng là lãnh thổ thuộc NATO.

Trong phát ngôn gây tranh cãi mới nhất, Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai thừa nhận rằng kế hoạch chiếm đóng Greenland của ông xuất phát từ việc không được trao giải Nobel Hòa bình.

Trong bức thư gửi Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre, ông Trump cho rằng việc bị “phớt lờ” ở giải thưởng này khiến ông không còn thấy mình bị ràng buộc bởi ưu tiên hòa bình, mà sẽ đặt lợi ích quốc gia Mỹ lên trên hết.

Ngày 18/1, ông tiếp tục chỉ trích Đan Mạch, cáo buộc Copenhagen không đủ năng lực bảo vệ Greenland trước các mối đe dọa từ Nga và Trung Quốc, thậm chí đặt dấu hỏi về tính hợp pháp quyền sở hữu hòn đảo của Đan Mạch.

Tham vọng “mua hoặc sáp nhập” Greenland đã được ông Trump nhiều lần nhắc lại, bất chấp lập trường kiên quyết từ cả chính phủ Đan Mạch và chính quyền tự trị Greenland rằng vùng lãnh thổ này “không phải để bán”.

Các chuyên gia cảnh báo, bất kỳ động thái quân sự nào của Mỹ tại Greenland sẽ tạo ra tiền lệ nguy hiểm, có thể làm rạn nứt sâu sắc liên minh NATO – nơi cả Washington và Copenhagen đều là thành viên.

Toàn văn bức thư ông Trump gửi lãnh đạo Na Uy có đoạn:

“Thế giới sẽ không an toàn trừ khi chúng ta kiểm soát hoàn toàn Greenland… NATO nên làm điều gì đó cho Mỹ.”

Tuyên bố này đã ngay lập tức làm dấy lên làn sóng lo ngại trong cộng đồng quốc tế.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump tiếp tục đẩy căng thẳng khi tuyên bố NATO đã nhiều năm yêu cầu Đan Mạch “loại bỏ mối đe dọa Nga khỏi Greenland” nhưng không đạt kết quả, và rằng “đã đến lúc phải hành động”.

Ông lập luận Greenland đang bị tàu Nga và Trung Quốc “bao vây”, song các cơ quan an ninh Bắc Âu và dữ liệu hàng hải đều bác bỏ thông tin này.

Đáng chú ý, các phát ngôn của ông Trump xuất hiện ngay sau khi báo Đan Mạch Berlingske tiết lộ Mỹ từng âm thầm thu thập thông tin nhạy cảm về căn cứ quân sự và hạ tầng cảng biển tại Greenland trong năm qua.

Từ khi nhậm chức, ông Trump đã nhiều lần công khai ý định sáp nhập vùng lãnh thổ tự trị này và không loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự. Ngay cả gói đầu tư quốc phòng 4,8 tỷ bảng Anh mà Copenhagen triển khai nhằm tăng cường phòng thủ Greenland cũng không làm thay đổi lập trường của ông.

Tình hình hiện đang đẩy quan hệ Mỹ – châu Âu vào giai đoạn căng thẳng nhất trong nhiều thập kỷ, với nguy cơ một cuộc chiến thương mại quy mô lớn giữa các đồng minh phương Tây ngày càng rõ rệt.

EU chuẩn bị “vũ khí thương mại” đáp trả

Trong nỗ lực hạ nhiệt, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã trực tiếp đề nghị Washington không trừng phạt London vì phản đối kế hoạch Greenland. Tuy nhiên, ông Trump vẫn tuyên bố sẽ áp thuế lên các quốc gia châu Âu không ủng hộ lập trường của mình.

Theo thông tin ngoại giao, Mỹ dự kiến áp thuế từ ngày 1/2 và có thể nâng lên 25% vào tháng 6 nếu không đạt được thỏa thuận liên quan đến Greenland.

Liên minh châu Âu hiện cân nhắc một cuộc chiến thương mại toàn diện. Một nguồn tin tiết lộ với The Telegraph rằng EU đã chuẩn bị gói thuế trả đũa trị giá 93 tỷ euro đối với hàng hóa Mỹ.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng kêu gọi kích hoạt “cơ chế phòng vệ thương mại” nhằm hạn chế khả năng tiếp cận thị trường chung của các doanh nghiệp Mỹ.

Ngành công nghiệp ô tô Anh – trị giá 10 tỷ bảng – được cảnh báo có thể mất hàng chục nghìn việc làm nếu Washington thực thi mức thuế cao hơn.

Trong khi đó, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni cho rằng những tuyên bố cứng rắn từ Washington có thể bắt nguồn từ hiểu lầm xung quanh cuộc tập trận NATO tại Greenland tuần trước.

Những diễn biến dồn dập này cho thấy căng thẳng xuyên Đại Tây Dương đang lan rộng, không chỉ ở cấp độ chính trị – quân sự, mà còn đe dọa trực tiếp tới trật tự thương mại và sự ổn định của các liên minh phương Tây.