Trần thu nhập được mua nhà ở xã hội lên 50 triệu, chuyên gia ý kiến gì?

Thị trường bất động sản đang đứng trước một cuộc cải cách chính sách quan trọng khi Bộ Xây dựng lấy ý kiến dự thảo sửa đổi quy định về nhà ở xã hội (NOXH).

Điểm nhấn đáng chú ý nhất là đề xuất nâng mạnh mức trần thu nhập thực nhận để xác định đối tượng thụ hưởng. Cụ thể, mức thu nhập tối đa cho người độc thân dự kiến tăng lên 25 triệu đồng/tháng (35 triệu đồng nếu nuôi con nhỏ) và hộ gia đình hai vợ chồng được nâng lên mức 50 triệu đồng/tháng. Đây được xem là phản hồi trực tiếp trước chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính về việc nghiên cứu cơ chế mở rộng phạm vi đối tượng, nhằm đảm bảo tính khả thi và tránh chồng chéo trong chính sách an sinh xã hội.

Sự điều chỉnh tất yếu từ áp lực thực tiễn đô thị

Dưới góc nhìn của TS Châu Đình Linh (Đại học Ngân hàng TPHCM), việc nâng trần thu nhập là một bước đi hoàn toàn phù hợp với thực tế phát triển kinh tế. Ông chỉ ra rằng thị trường bất động sản trong nhiều năm qua đã phát triển lệch pha nghiêm trọng về phân khúc cao cấp, đẩy giá nhà tại các đô thị lớn như Hà Nội và TPHCM chạm ngưỡng 100 triệu đồng/m2. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và mặt bằng tiền lương đã tăng lên, các quy định cũ về thu nhập (20 triệu đồng với cá nhân và 40 triệu đồng với hộ gia đình) đã tạo ra một "khoảng trống" chính sách. Đây là nhóm đối tượng không đủ điều kiện mua nhà thương mại nhưng cũng không thuộc diện hỗ trợ NOXH.

Thực tế chứng minh, ngay cả những gia đình có thu nhập 50 triệu đồng/tháng cũng khó lòng sở hữu một căn hộ thương mại trị giá 5 tỷ đồng, khi chi phí lãi vay và gốc hàng tháng có thể chiếm tới 60% thu nhập, gây áp lực nặng nề lên chi tiêu sinh hoạt. Do đó, nới trần thu nhập không chỉ giúp mở rộng đối tượng tiếp cận mà còn gia tăng "nguồn cầu" thực tế, giúp thị trường hấp thụ tốt hơn mục tiêu 1 triệu căn NOXH đến năm 2030 mà Nhà nước đang thúc đẩy.

Những lo ngại về tính công bằng và áp lực cung - cầu

Tuy nhiên, chính sách này cũng vấp phải những ý kiến thận trọng từ các chuyên gia pháp lý và thị trường. Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh (Đoàn Luật sư Hà Nội) lưu ý rằng mức đề xuất tăng lên 25 triệu đồng đối với cá nhân tương đương mức tăng khoảng 67% chỉ trong hơn 1,5 năm – một tốc độ điều chỉnh rất nhanh. Ông quan ngại việc "nới cầu" nhanh hơn "nới cung" sẽ khiến áp lực cạnh tranh tại các đô thị lớn gia tăng khủng khiếp. Khi nguồn cung vốn đã hạn chế, việc bổ sung nhóm thu nhập khá vào diện thụ hưởng có thể vô tình đẩy nhóm thu nhập thấp (dưới 10 triệu đồng/tháng) vào thế yếu hơn khi phải cạnh tranh trực tiếp để giành quyền mua nhà.

Đồng quan điểm, một số chuyên gia đề nghị cần cân nhắc lộ trình dài hạn, có thể là sau năm 2030, để ưu tiên mục tiêu tối thượng hiện nay là tăng nguồn cung. Nếu mở rộng đối tượng quá sớm trong khi quỹ nhà chưa cải thiện, nhóm lao động phổ thông – những người yếu thế nhất – sẽ càng khó khăn hơn trong việc tìm kiếm chỗ ở. Thay vì chỉ tập trung vào quyền mua, các chuyên gia đề xuất cần chú trọng phát triển NOXH cho thuê thông qua Quỹ Nhà ở quốc gia để đảm bảo an sinh cho nhóm không có khả năng tài chính mua đứt căn hộ. Ngoài ra, việc đánh giá tác động đến nguồn thu ngân sách cũng cần được thực hiện kỹ lưỡng để đảm bảo chính sách phát triển bền vững và đúng mục tiêu hỗ trợ xã hội.